ფრთხილად! ზონდერები ინტერნეტში - ეს ინტერნეტის ყველა მომხმარებელმა უნდა წაიკითხოს!

ტროლები სკანდინავიურ მითოლოგიაში ადამიანისადმი მტრულად განწყობილი არსებები არიან, თუმცა, თანამედროვე რეალობაში ამ ტერმინმა სულ სხვა დატვირთვა შეიძინა. ადამიანისადმი მტრულად განწყობილი "არსებები" ვირტუალურ სამყაროში გააქტიურდნენ. საქართველოში უფრო მეტად პოლიტიკურმა ტროლინგმა იჩინა თავი, მით უფრო წინასაარჩევნოდ. "ინტერნეტზონდერები" ძირითადად ფორუმებსა და ელექტრონული მედიის სხვა საშუალებებში "ბინადრობენ". მათი, ერთი შეხედვით უწყინარი ქმედება, შესაძლოა კარგად დაგეგმილი და მიზანმიმართული კამპანიის ნაწილი იყოს, რითაც მავანთ საზოგადოებრივ აზრზე, მის განწყობაზე ზემოქმედება სურთ და იმის ჩვენება უნდათ, რომ თითქოსდა მათ პოლიტიკურ ხედვას ბევრი ადამიანი იზიარებს.

საქართველოში ტროლინგი შედარებით "ახალი ხილია", ამერიკაში კი მკვლევრების შესწავლის საგანი გახდა.

თანამედროვე მედიის ამერიკელმა სპეციალისტმა, ჯუდით დონათმა ამ მოვლენას ასეთი განსაზღვრება მისცა - ეს არის ვირტუალური კომუნიკაციის საშუალება ეთიკის დარღვევით, რომელიც სხვადასხვა აგრესიით ვლინდება. ინგლისურად ზმნა TROLL-ი სატყუარათი თევზის ჭერასაც ნიშნავს. ანკესის ბრჭყვიალა სატყუარა კი ამ შემთხვევაში შესაძლოა იყოს პროვოკაციული ინფორმაცია, რითაც "ქსელურ პარაზიტებს", ვირტუალურ სივრცეში, განსაზღვრულ ჯგუფებს შორის კონფლიქტის შექმნა სურთ. ყველაზე სასურველი გარემო ტროლინგისთვის თემატური ფორუმები, სოციალური ქსელები და საინფორმაციო პორტალებია, რადგან ისინი არასდროს უთითებენ თავის ნამდვილ ვინაობას და ათასგვარი "ნიკებით" (მეტსახელებით) ინიღბებიან. როგორც წესი, ისინი აფუჭებენ ჯანსაღ მსჯელობას ინტერნეტსაიტებზე, ან ავრცელებენ დესტრუქციულ იდეებს, რაც ინტერნეტმოსაუბრეებს შორის ნდობის დაკარგვას იწვევს. მათ სურვილი ეკარგებათ, მსუბუქად რომ ვთქვათ, არაჯანსაღ პოლემიკაში ჩაერთონ. ეს არის ფაქტობრივად სოციალური აგრესიის ფორმა, ხოლო ამ აგრესიის მასშტაბურობისთვის ტროლები მასობრივი ინფორმაციის ყველაზე პოპულარულ საიტებს იყენებენ.

ზონდერების გამოჩენა

kvirispalitra.ge, ambebi.ge, palitratv.ge - ეს საინფორმაციო საიტები დიდი პოპულარობით სარგებლობს, რასაც სხვადასხვა ინტერნეტრეიტინგიც ცხადყოფს. შესაბამისად, ამ საიტებს აქტიური მკითხველი და მაყურებელი ჰყავს, რომლებიც ხშირად გზავნიან კომენტარებს, რითაც ამა თუ იმ საკითხზე საკუთარ აზრს გამოხატავენ. შემდეგ ეს კომენტარები კონკრეტული სტატიის, სიუჟეტის, ნიუსისა თუ გადაცემის ქვემოთ ქვეყნდება და ზოგჯერ სტატიაზე არანაკლებ საინტერესო საკითხავია. თუმცა ბოლო დროს კომენტარებში აშკარად იმატა აგრესიულმა, შეურაცხმყოფელმა და მუქარის შემცველმა ტექსტებმა, რამაც დამაეჭვა, ტროლინგთან ხომ არ გვქონდა საქმე. მიკერძოებული, აგრესიული, საგანგებოდ სწორხაზოვანი და პროპაგანდისტული კომენტარები სულაც არ მატებს სოლიდურობას საინფორმაციო საიტებს. რაც მთავარია, ეს არც მათი მომხმარებლებისთვის იქნება სასიამოვნო.

ამიტომ როგორც მომხმარებლების, ისე "პალიტრამედიის" ჟურნალისტების ინტერესებიდან გამომდინარე, გადავწყვიტე საფუძვლიანად გამომეძიებინა, რა მოვლენასთან გვქონდა საქმე, რას ესწრაფოდნენ ეს დაუცხრომელი კომენტატორები.

რამდენიმეკვირიანი კვლევა-ჩხრეკის, სხვადასხვა წყაროდან ინფორმაციის მოძიებისა და შეჯერების შემდეგ აღმოჩნდა, არც შევმცდარვარ და რომ ჩვენს საიტებს მართლაც ტროლები შესჩვეოდნენ. ასეთი კომენტარების ავტორები საგულდაგულოდ ასაიდუმლოებენ საკუთარ ვინაობას და სხვადასხვა ნიკებით ინიღბებიან. თუ იმასაც გავითვალისწინებთ, რომ ამ აგრესიული და შეურაცხმყოფელი ტექსტების უმეტესობა პოლიტიკური შინაარსისაა, ცხადია, რომ პოლიტიკურ ტროლინგთან გვაქვს საქმე.

"შუშტაკა", იგივე "ჭორვილელი", იგივე lalala...

მაგალითისთვის სხვადასხვა დროს გამოგზავნილ რამდენიმე კომენტარს შემოგთავაზებთ. (სტილი დაცულია).

qause: "ალასანიავ, განა შეიძლება კიდევ იყოს ვინმე შენზე დიდი ვირთხა?"

მე ვარ დეგენერატი!: "ვიცი, რომ ბიძინა ივანიშვილი პიტალო ჩო....ია, მაგრამ მაინც მინდა, რომ მოვიდეს ხელისუფლებაში. ისიც ვიცი, ეს მთავრობა უფრო უარესი იქნება, ვიდრე სააკაშვილისა, მაგრამ მაინც მინდა. ისიც ვიცი, რომ მოქმედი ხელისუფლების ჩამოწერილი ხალხით (რომლებიც კაპიკად არ ვარგოდნენ) აპირებს მომავალი მთავრობის დაკომპლექტებას, რაც, რა თქმა უნდა, დიდ უბედურებას მოგვიტანს, მაგრამ მაინც მინდა. ისიც კარგად ვიცი, რომ ბიძინა რუსეთის ფსბ-ს აგენტია და საქართველოს სახელმწიფოს ჩამოშლის დავალება აქვს მიღებული და ის ამას გააკეთებს და მიუხედავად ამისა, მაინც ბიძინას მოსვლა მინდა ხელისუფლებაში და სწორედ ამიტომაცა ვარ მე დეგენერატი!!!"

gg-tt: (ზვიად ძიძიგურის კომენტარზე: "დღევანდელმა დღემ აჩვენა, რომ არჩევნები მოგებული გვაქვს...")

"რა გაქვთ მოგებული, შე ცალტვინავ, მიტინგზე ლაქლაქი და არჩევნების მოგება ეს სულ სხვადასხვა ცნებებია.....არჩევნებს იგებს ის, ვინც ითვლის!!! და არა ვინც მიტინგებზე ათასგვარ სისულელეებს ლაქლაქებს!!!"

ჭორვილელი: "ისე მოიგოს კოტაანთ სანდროს ძროხამ, როგორც თქვენ არჩევნებს მოიგებთ!"

"ეს არაფრისმომცემი აქციებიც რომ გადაივლის და არჩევნებიც რომ მორჩება, ხელში შეგვრჩება მდგომარეობა: "კრება დარჩა მხიარული!!!" მიუხედავად ამისა, ჩვენი გამოთაყვანებული ხალხი მაინც ვერაფერს გაიგებს და ვერაფერს ისწავლის, როგორც ყოველთვის, ტრადიციულად!"

sss: "ბელადები საკუთარ თავს თვითონ კი არ ქმნიან, არამედ ხალხი ანუ ბრბო ქმნის ბელადებს. ეს პროცესი უკვე მოხდა ჩვენთან. რამდენიც უნდა იდემაგოგოს ბერძენიშვილმა, ფაქტი სახეზეა. ჩვენმა გამოშტერებულმა ხალხმა უკვე თავის ფსიქიკაში ივანიშვილის სახით წარმოსახა "მხსნელი ბელადი". ახლა ამ ჩვენს გამოშტერებულ ხალხის კატეგორიას აღარაფერი ეშველება. მათ ეს ასე ჰგონიათ, სწორედ ამიტომაც არიან გამოშტერებულები!!"

გორგასალი: "თარგამაძე მართალია გველის წიწილია, მაგრამ ივანიშვილზე ბევრად ერუდირებული მაინც არის, და მისგან განსხვავებით, ოცნებებით ცაში არ დაფრინავს და რეალისტია. არც ის ციტატაა მთლად უადგილო, სადაც ზვიადისნაირ დასასრულს "უწინასწარმეტყველებს" ბიძინას. ეხლა მთლად ასე არ იქნება როგორც თარგამაძე ამბობს, მაგრამ რაღაცას სწორად პროგნოზირებს!"

lalala: ვის რაში სჭირდება ივანიშვილის ლიკვიდაცია? (სალაპარაკო რომ მიეცეს ვიღაც-ვიღაცეებს?!) მოვა ოქტომბრის არჩევნები და დაინახავთ, როგორ გაფარჩაკდება ივანიშვილი თავისი ხარახურა გარემოცვით. ივანიშვილის გამარჯვება მხოლოდ გამოთაყვანებულ და გამოშტერებულ კატეგორიას სჯერა. რა ვქნათ, რომ ასეთი კატეგორიაც არსებობს!!!"

RUMENIGE: "ჩვენმა დეგრადირებულმა, გამოთაყვანებულმა და გაუნათლებელმა ხალხმა ჯერ კიდევ ვერ გაიგო, რა არის ჭეშმარიტება და მისკენ მიმავალი გზა. ათასგვარი სისულელეებით აქვთ თავები გამოტენილი და თავიანთი ტუტუცური აზრების გადმონთხევით ჰგონიათ, რომ ეს გზა მიიყვანთ ჭეშმარიტებამდე... ჩვენს დეგრადირებულ მასას მართლა ჰგონია, რომ ივანიშვილი უშველის საქართველოს და ერთ უბრალო ელემენტარულ აქსიომას ვერ აცნობიერებენ, რომ რანაირად შეიძლება მოხდეს ეს? რომ რუსეთის ფსბ-ს ნასედკამ გააკეთოს ყოველივე ის, რასაც ის პირდებათ. აქ უნდა აღინიშნოს ის ფაქტიც, რომ ჩვენი ხალხი ადვილად "ბოლდება" (უკვე მერამდენედ) ლამაზი, ეფექტური, პათეტიკური და შინაარსიანი ტყუილებით!!!"

იქმნება შთაბეჭდილება, რომ ამ კომენტარებს სხვადასხვა ადამიანი გზავნის, რეალურად კი ყველა ზემოთ მოყვანილი გზავნილი, ერთმანეთის მიყოლებით, ერთი და იმავე IP(ინტერნეტპროტოკოლი) მისამართიდან არის გამოგზავნილი. IP188.169.213.9 - რა თქმა უნდა, შესაძლებელია, აღნიშნული მისამართით ერთ უწყებაში, ორგანიზაციაში რამდენიმე კომპიუტერიდან სარგებლობდნენ, მაგრამ მაშინ გამოდის, რომ ამ უწყებაში სხედან ადამიანები - მთელი ჯგუფი, ერთი და იმავე პოლიტიკური პოზიციების მქონე და მყისიერად, საინფორმაციო საიტებზე სტატიისა თუ ინფორმაციის გამოქვეყნებისთანავე, გზავნიან კომენტარებს(?!). ასეა თუ ისე, ორივე შემთხვევაში სახეზეა პოლიტიკური ტროლინგის კლასიკური მაგალითი, მისთვის დამახასიათებელი ყველა თავისებურებით. ოღონდ თუ ეს ერთი ადამიანის ხელწერაა, პოლიტიკური ტროლი მარტოსულია და ასეთს "მსუქან" ტროლსაც უწოდებენ. თუ ჯგუფთანაა, მაშინ ასეთებს სხვაგვარად ტროლების სექტასაც ეძახიან. თუმცა ზემოთ მოყვანილი კომენტარებიდან ჩანს, რომ ეს ერთი ადამიანის ხელწერაა, ერთნაირი ლექსიკითა და ტერმინოლოგიით.

გადავწყვიტე ჟურნალისტური გამოძიება ჩამეტარებინა და სხვადასხვაგვარი ნიკით შენიღბული "ინტერნეტზონდერების" რეალური სახე მეჩვენებინა. უნდა ვაღიარო, რომ ეს არც ისე იოლი საქმე აღმოჩნდა, რადგან მხოლოდ კომპიუტერის IP მისამართი ძალიან მწირ ინფორმაციას იძლევა. დაახლოებით თვეზე მეტი დამჭირდა იმის დასადგენად, თუ ვინ შეიძლებოდა ყოფილიყვნენ ეს ადამიანები, თავიდან ინტერნეტის სხვადასხვა საძიებო სისტემებში ვეძებდი თუ რომელი პროვაიდერის სახელზე იყო რეგისტრირებული კონკრეტული IP, ვინ სარგებლობდა, როდის და რომელ საიტებზე აღინუსხებოდა შესვლა ამ კონკრეტული მისამართებიდან. სხვათა შორის, ძალიან ბევრი საიტი ინახავს დეტალურ ინფორმაციას ვიზიტორთა შესახებ და ასაჯაროებს კიდეც. ზოგ შემთხვევაში ძველი, რამდენიმე წლის წინანდელი კომენტარების და მათთან დართული ინფორმაციის შესწავლა და ანალიზიც გახდა საჭირო, სადაც საიტის ადმინისტრაციის მოთხოვნით მგზავნელები ელექტრონული ფოსტის რეალურ მისამართებს უთითებდნენ. ვებსაიტების ანალიზატორების ინფორმაციაც ძალიან დამეხმარა...

თუმცა გამოძიების საბოლოო შედეგმა იმდენად საინტერესო აღმოჩენებამდე მიმიყვანა, რომ შრომა და გარჯა ამად ნამდვილად ღირდა.

იხილეთ ვრცლად