ოკუპირებული ტერიტორიების მიმართ სტრატეგია ამოქმედდა

მთავრობამ ოკუპირებული ტერიტორიების მიმართ სტრატეგია - "ჩართულობა თანამშრომლობის გზით" დაამტკიცა. ეს იმას ნიშნავს, რომ აქ განსაზღვრული პრინციპების განხორციელება იწყება. თუმცა, მანამდე პოლიტიკოსთა ერთი ნაწილი ამ სტრატეგიის ერთ-ერთ მთავარ პრინციპს - სპეციალური სოციალურ-ეკონომიკური ზონის შექმნას, ეჭვის თვალით უყურებდა. არის თუ არა ეს პრინციპი რეალურად საფრთხის შემცველი და რას ნიშნავს აღნიშნული კონცეფცია კონფლიქტების მოგვარებისთვის, ამ საკითხებთან დაკავშირებით "მთელი კვირა" სახელმწიფო მინისტრს რეინტეგრაციის საკითხებში თემურ იაკობაშვილს ესაუბრა.

- პრემიერს არ უთქვამს, რომ ამ პრინციპის ამოღება მოხდება. მთავარია აღვნიშნოთ ის, რომ ეს სტრატეგია არის აბსოლუტურად ინოვაციური მიდგომა. განსაკუთრებით სამოქმედო გეგმა არის ინოვაციური იმიტომ, რომ ჩვენ არამხოლოდ ინტელექტუალური პროდუქტი დავდეთ წლის დასაწყისში, არამედ ჩვენ უკვე ვდებთ ძალიან კონკრეტულ მექანიზმებს, თუ როგორ უნდა მოხდეს ამ ჩვენი ინტელექტუალური ნაფიქრალის და ნააზრევის ხორცშესხმა. იმ შვიდი ინსტრუმენტიდან, რომელიც უნდა მოემსახუროს ოთხ განზომილებას, ჩამოგითვლით ამ ოთხ განზომილებას, ეს არის ჰუმანიტარული, ადამიანური, სოციალური და ეკონომიკური, ერთ-ერთი მექანიზმი არის სპეციალური სოციალ-ეკონომიკური ზონები, რომელმაც უნდა უზრუნველყოს საოკუპაციო, გამყოფი ხაზების ორივე მხარეს მცხოვრები მოსახლეობის ეკონომიკური ინტერაქცია.

მე მესმის ბატონი ტყემალაძის წუხილი. მას, ისევე როგორც ჩვენ ყველას, არ უნდა, რომ კონტრაბანდა დაბრუნდეს და არ უნდა, რომ გაჩნდეს რაღაც შავი ხვრელები, რომლითაც ეკონომიკას ზიანი მიადგება. პრემიერის განცხადება უშიშროების საბჭოზე იყო ის, რომ ეს მექანიზმი უნდა იყოს, მაგრამ ამას ფრთხილად უნდა მოვეკიდოთ. მას არ უთქვამს, რომ ეს არ უნდა იყოს. მან თქვა, რომ ფრთხილად უნდა მოვეკიდოთ და დავიწყოთ პატარა ზონებიდან, რათა არ მივიღოთ, ასე ვთქვათ, ერგნეთის ბაზრობის ტიპის არალეგალური შემოდინების პრობლემა.

- ანუ ის საფრთხე, რაზეც ტყემალაძე საუბრობდა, რეალურია?

- დღეს ე.წ. ჩემოდნის ბიზნესი ისედაც არსებობს ორივე მიმართულებით, როგორც ცხინვალის რეგიონის, ასევე აფხაზეთის მიმართულებაში და მე ვფიქრობ, რომ მიდგომა, რომ მგლის შიშით ცხვარი უნდა გავწყვიტოთ, სწორი არ არის. პირიქით, მიმაჩნია, რომ შერიგების ყველაზე ეფექტური გეგმა არის ვაჭრობა და ერთობლივი ეკონომიკური ინტერესები.

ახლა თუ ჩვენ გვგონია, რომ რაღაც თვალის ახელის პრინციპით უნდა წავიდეთ, გეტყვით, რომ ამის მაინცდამაინც არ მჯერა. არ მგონია, რომ, რაც უფრო ლამაზი და დავარცხნილი დემოკრატია იქნება საქართველოში, მით უფრო მოუნდებათ, დავუშვათ, აფხაზებს, საქართველოში ცხოვრება. ასეთი სურვილი აფხაზების, როგორც მინიმუმ, ერთ მესამედს აქვს. მე მხედველობაში მაქვს გალის მოსახლეობა, მაგრამ ეს არ არის გადამწყვეტი ფაქტორი.

ამიტომ ჩემთვის კარგად ნაცნობი თეორიები, რომ გახდით ატრაქტიული და ისინი თავად შემოგიერთდებიან, ჩემი ღრმა რწმენით, ჩვენს რეალობაში არცთუ მისაღებია. გამოსავალი ის კი არ არის, რომ ჩვენ უბრალოდ ატრაქტიულები გავხდეთ და ჩვენთვის ცალკე ვარსებობდეთ, არამედ ჩვენ, ატრაქტიობასთან ერთად, უნდა გვქონდეს ძალიან სერიოზული ურთიერთქმედება იმ მოსახლეობასთან, რომელიც ცხოვრობს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე. ამიტომაც, ისინი რომ გავხადოთ ამ ატრაქტიულობის ნაწილი, უნდა გავხადოთ ჩვენი ატრაქტიულობის მომხმარებელი და არა შორიდან მაყურებელი.

- თქვენ ახსენეთ ვაჭრობა. პირველი ეტაპისთვის აქცენტი ვაჭრობაზე გაკეთდება თუ თავიდანვე იგეგმება ერთობლივი საწარმოების შექმნა?

- მე ვიტყოდი, რომ მთავარი, რაც არის ამაში, არის ის, თუ ეს სტრატეგია რა მიდგომას სთავაზობს მოსახლეობას, როგორც აქეთ მცხოვრებს, ასევე იქით მცხოვრებს. ჩვენი მიდგომა არის ძალიან მარტივ პრინციპზე აგებული, რომ, რაც შეიძლება მეტი ინტერაქცია, დეპოლიტიზებული ინტერაქცია მოხდეს ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მცხოვრებ მოსახლეობასა და დანარჩენ საქართველოში მცხოვრებ მოსახლეობას შორის.

ამ ინტერაქციებმა, შეიძლება, შეიძინოს სხვადასხვანაირი ფორმები და ჩვენი საქმეა, რომ ამ ინტერაქციას ანუ ურთიერთქმედებას შევუწყოთ ხელი და რეალისტურები ვიყოთ. თორემ ახლა ლაპარაკი იმაზე, რომ ხვალ ვიღაცამ დაიწყოს შეხვედრა იმისთვის, რომ შერიგდნენ, მე ვფიქრობ, რომ არარეალისტურია. ხალხს უნდა ჰქონდეს რეალური მოთხოვნა ინტერაქციისა და არა ხელოვნურად წარმოებული.

ჩვენ ძალიან ბევრი ხელოვნურად მოგონებული თემები ვნახეთ ამ საკითხებთან დაკავშირებით და მიგვაჩნია, რომ უნდა ვიყოთ რეალისტები. რეალისტური დღეს, ჩემი ღრმა რწმენით, არის სამი თემა, რომელშიც ურთიერთქმედება ორივე მხარის ინტერესებში არის. მე მხარეებში ვგულისხმობ არა კონფლიქტის მხარეებს, არამედ გახლეჩილ მოსახლეობას.

ასეთი სფეროები, ჩემი ღრმა რწმენით, არის ეკონომიკური სფერო და ეს ეხება არამხოლოდ ერთობლივ ვაჭრობას, არამედ მერე წარმოებასაც. ამიტომ ჩვენ თავიდანვე ვიძახით, რომ ვაჭრობა არის ერთი კომპონენტი და მერე იქნება წარმოებაც და სხვა რამეც. მეორე კომპონენტი, რომელშიც, ჩემი ღრმა რწმენით, არის თანამშრომლობის ინტერესი, ეს არის ჯანდაცვა და ზოგადად დაავადებასთან დაკავშირებული საკითხები იმიტომ, რომ ავადმყოფობამ არ იცის არც საზღვარი, არც პოლიტიკა, არც ოკუპაცია, არც ეროვნება, არც სქესი და არც არაფერი.

ამიტომ, შესაბამისად, ეს ისეთი საკითხია, რომელშიც, მე ვფიქრობ, აუცილებელია თანამშრომლობა და მით უმეტეს, თუ საუბარია მკურნალობასა და ასეთ საკითხებზე. ამის მეორე მხარე არის ე.წ. გადამდები დაავადებები, რომელიც, რაღა თქმა უნდა, ასევე არ ცნობს საზღვრებს. ეს ადამიანებით გადაიცემა და სხვა საშუალებებით, რაღა თქმა უნდა, საჭიროებს ერთობლივ ქმედებებს, რათა ზარალის თავიდან აცილება და მინიმიზაცია შევძლოთ.

შემდეგი სფერო კი არის განათლება. იმის გამო, რომ განათლება ძალიან მნიშვნელოვანია, ჩვენ ვხსნით კარს არამხოლოდ ჩვენი უმაღლესი სასწავლებლებისთვის, არამედ მიგვაჩნია, რომ ისინიც ჩვენი მოსახლეობაა და მათაც უნდა ჰქონდეთ უფლება, რომ მიიღონ მონაწილეობა სხვადასხვა პროგრამებში, რაც საზღვარგარეთ სწავლას გულისხმობს. ამით სარგებლობს საქართველოს მოსახლეობა და მათაც უნდა ჰქონდეთ იმის საშუალება, რომ განათლება მიიღონ როგორც დანარჩენ საქართველოში, ასევე საზღვარგარეთ.

ეს არის რეალისტური სფერობი და ამის გარდა, რაღა თქმა უნდა, არსებობს სპეციფიკური ჯგუფების ინტერესები. ამაში იგულისხმება შერეული ოჯახები, ყოფილი მეგობრები, ყოფილი მეზობლები, ერთი და იგივე სპეციალობის წარმომადგენლები. ჩვენ კარგად გვახსოვს, რომ ენერგეტიკოსები ყოველგვარი პოლიტიკისა და მიკერძოების გარეშე მშვენივრად თანამშრომლობდნენ და აგრძელებენ თანამშრომლობას ენგურზე.

ამიტომ ჩვენი მიდგომა არის რეალისტური, რომ თანამშრომლობა დაიწყოს იმ სფეროებში, რომელიც ყველაზე მეტად წარმოადგენს საჭიროებას და არ ვეძიოთ რაღაც თითიდან გამოწოვილი თემები, რომელიც მსოფლიოში გლობალურ დათბობასა თუ კოსმოსში მოგზაურობაზე იქნება ორიენტირებული. პრაგმატული მიდგომა არა მარტო ჩვენი საჭიროებაა, არამედ მე ვფიქრობ, ასეთი მიდგომა დაანახებს ჩვენს სერიოზულ განწყობას ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მცხოვრებ მოსახლეობასაც. იმიტომ, რომ ნდობის მომენტი, მოგეხსენებათ, დიდი არ არის. ამიტომ, რაც უფრო სერიოზული და რაც უფრო გულახდილი იქნები, მე ვფიქრობ, რომ მეტი შანსია იმისა, რომ ინტერაქცია მოხდეს.

- რუსეთი ამის განხორციელების საშუალებას მოგვცემს?

- რაღა თქმა უნდა, ამ ყველაფერში საოკუპაციო ძალებმა, როგორც მინიმუმ, ხელი არ უნდა შეგვიშალონ. მაგრამ, ჩვენ რომ ახლა დავიწყოთ იმაზე ფიქრი, რუსი როგორ მოიქცევა, რა შეიძლება გააკეთოს, ხელი როგორ შეუშალოს, ასე ვერასოდეს ვერაფერს ვერ გავაკეთებთ. ხელის შეშლის მექანიზმი ძალიან ბევრი არსებობს, მაგრამ, კიდევ ერთხელ ვიძახი, ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ჩვენ არ უნდა ვცადოთ, ჩვენი მხრიდან არ უნდა იყოს მიზანმიმართული და მდგრადი პოლიტიკა. ის, რომ, ვთქვათ, რუსეთმა ხვალ, შეიძლება, ჩაკეტოს ენგურზე გადასასვლელი და თქვას, რომ ეს აფხაზებმა გააკეთეს, რა თქმა უნდა, გამორიცხული არ არის, მაგრამ მე მაინც მიმაჩნია, რომ ეს ჩაკეტილი დიდი ხანი ვერ ექნებათ და ამის მაგალითები ჩვენ ძალიან ბევრი ვიცით.

ერთი რუსი ექსპერტის სიტყვას მოვიტან, რომ ეს სტრატეგია რუსეთისთვის პრობლემური იმდენად არის, რამდენადაც ვერც მოიწონებს და ვერც უარყოფსო. ანუ, ვერ მოიწონებს პოლიტიკის გამო და ვერ უარყოფს პრაქტიკის გამო. ამიტომ მე იმედი მაქვს, რომ რუსეთი ამ შემთხვევაში დაიკავებს პრაგმატულ პოზიციებს. შეიძლება ეს უცნაურად ჟღერდეს, მაგრამ ადამიანების ბედი, ცოტათი მაინც ააღელვებს. ამიტომ, ვფიქრობ, როგორც მინიმუმ, ხელს არ შეუშლის ამის განხორციელებაში.

- მოსახლეობის და იქაური ხელისუფლების დაინტერესება რამდენად იქნება შესაძლებელი?

- იმისთვის, რომ მოსახლეობას ინტერესი გაუჩნდეს, რაზეც ჩვენ ვლაპარაკობთ, უნდა იყოს ხელშესახები და ეს უნდა ეხებოდეს მოსახლეობის ფართე მასებს და არა რა რაღაც 20-30 კაციან ექსკლუზიურ ჯგუფებს. ამიტომ თქვენ თუ გადახედავთ ინსტრუმენტებს, ნახავთ, რომ ინსტრუმენტები ეხება გაცილებით მეტ ადამიანს, ვიდრე 20, 30 თუ 50 კაცია.

ჩვენი გამოცდილებით, როდესაც ჩვენ გვინდოდა სხვადასხვა პროგრამებზე და პროექტებზე საუბარი, ყოველთვის მივდიოდით რაღაც საკითხებამდე, რომელიც აუცილებლად საჭიროებს გადაწყვეტას. პირველი ასეთი საკითხი, რა თქმა უნდა, არის დოკუმენტების საკითხი. ანუ, იმისთვის, რომ ადამიანმა მიიღოს სოციალურ სფეროში სარგებელი, ან აწარმოოს ბიზნესი ან სხვა საქმიანობა, მას სჭირდება პირადობის დამადასტურებელი მოწმობა.

მაგალითად, დღეს არის ასეთი ვითარება, რომ ბევრი ადამიანი აქეთ მხარეს სამკურნალოდ ვერ გადმოდის იმიტომ, რომ მას უნდა ჰქონდეს საქართველოს მოქალაქის დამადასტურებელი მოწმობა. ქართულ პასპორტს ზოგი ვერ იღებს, ზოგსაც ეშინია და ზოგსაც ეს რთული ჰგონია. ამიტომ დოკუმენტების საკითხი ძალიან მნიშვნელოვანი საკითხია.

იგივე შეეხება უკვე საზღვარგარეთ მგზავრობას იმიტომ, რომ ე.წ. აფხაზურ პასპორტს არავინ არ აღიარებს, რუსული პასპორტით მათი მოგზაურობა ნიშნავს იმას, რომ დავუკანონოთ ჩვენ არალეგალურად დარიგებული პასპორტები.

ამიტომ ჩვენ შემოვედით საკმაოდ ინოვაციური იდეით, რომ შემოვიტანოთ ნეიტრალური სტატუსის პირადობის მოწმობები მხოლოდ და მხოლოდ იქ მცხოვრები მოსახლეობისთვის და არა დევნილებისთვის და არა ლტოლვილებისთვის. ეს იქნება რუსეთის პასპორტების ალტერნატივა და მათ მივცეთ საშუალება, ისარგებლონ ყველანაირი სიკეთით, აიღონ ვიზა და ა.შ.

ეს დოკუმენტაცია ძირითადი თემაა იმიტომ, რომ რამდენიც არ უნდა ვიტრიალოთ, რა პროექტებზეც არ უნდა ვილაპარაკოთ, მივდივართ იქამდე, თუ რა დოკუმენტი აქვს ადამიანს, ვინ არის და რა დოკუმენტით მოგზაურობს. ამიტომ ეს ერთი სფეროა, რომელიც ყველას შეეხება და გადაწყვეტას საჭიროებს. ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მცხოვრებნი კი ამით რომ არ დაინტერსდნენ, არ შეიძლება.

- ერთობლივი ეკონომიკური ინტერესები როგორ უნდა გაჩნდეს?

- ამისთვის არის იმ შვიდი ინსტრუმენტიდან მეორე ინსტრუმენტი და ეს არის ზონები. ეს არ არის მაინცდამაინც სოციალურ-ეკონომიკური ზონა. ეს უფრო ფართო ცნებაა და აქ შეიძლება იყოს ეკონომიკური ზონა, საწარმოო ზონა, სავაჭრო ზონა, სოციალური ზონა და ა.შ.

ჩვენთვის მთავარია, შევქმნათ იმ ურთიერთქმედების ადგილები, რომელშიც მოსახლეობის ორივე მხარეს შეეძლება, აქტიური ეკონომიკური საქმიანობა აწარმოოს. ამის გამოცდილება არსებობს.

ბევრს მეკითხებიან, ეს არის თუ არა ერგნეთის ვერსია. თუ ვლაპარაკობთ ეკონომიკურ ინტერაქციაზე, არის, თუ ვლაპარაკობთ იმაზე, თუ ერგნეთი თავისი არსით რა იყო, და ახლა რა იქნება, არ არის. ლაპარაკია იმაზე, რომ სამართლებრივი კონტექსტით ერგნეთი თავიდანვე აგებული იყო კონტრაბანდაზე, ეს არ არის აგებული კონტრაბანდაზე, პირიქით და თუ ავიღებთ ეკონომიკური ურთიერთობის კომპონენტს, როდესაც ერგნეთი ყველას თავისი ინტერესის გამო მოსწონდა, რა თქმა უნდა, ჩვენ ამას ასეც ვუყურებთ.

შემდეგი ინსტრუმენტი არის თანამშრომლობის სააგენტო. ჩემი აზრით, სახელმწიფოში უნდა არსებობდეს ერთი სააგენტო, რომელიც უშუალოდ იმუშავებს ამ ურთიერთკავშირებზე. უშუალოდ იმუშავებს ყველა იმ პრობლემის გადაწყვეტაზე, რაც ურთიერთქმედებით იქნება განპირობებული. ეს არ უნდა იყოს მარტო სამინისტრო, რომელიც პოლიტიკას შეიმუშავებს, არამედ უნდა იყოს სააგენტო, რომელიც პოლიტიკას განახორციელებს და ის არ უნდა იყოს გაბნეული სხვადასხვა უწყებებში. ეს უნდა იყოს ფოკუსირებუული, მიზანმიმართული სახელმწიფო ორგანო, რომელიც ამ მიმართულებით იმუშავებს.

- ანუ, მთავრობაში კიდევ ერთი ახალი სამინისტრო იქმნება?

- სამინისტრო, არა. ეს იქნება სააგენტო და მისი ფუნქცია გაცილებით მეტი იქნება, ვიდრე სამინისტროს ფუნქციაა, რადგან პოლიტიკის შემუშავებასთან ერთად ამ პოლიტიკის განხორციელებას მოახდენს.

ამას უკავშირდება შემდეგი ინსტრუმენტი - ნდობის ფონდის შექმნა და ჩვენ მიგვაჩნია, რომ ნდობის ფონდში უნდა მოხდეს ყველა იმ თანხების აკუმულირება, რომელიც ჩვენს მიერ და სხვადასხვა დონორების მიერ გამოიყოფა აფხაზეთის და ცხინვალის რეგიონის მიმართულებით, რათა გავზარდოთ პროექტების ეფექტიანობა და არ მოხდეს ამ ფულის დაქსაქსვა და უაზრო და უმისამართო გამოყენება.

იმისთვის, რომ მივიღოთ მაქსიმალური ეფექტი ამ დახარჯული ფულიდან, მიგვაჩნია, რომ ამ ფულის კონსოლიდირება უნდა მოხდეს. საქართველოს მთავრობა მზადაა, თავისი ფინანსური წვლილი შეიტანოს ამ ფონდის შექმნაში, რაც ადასტურებს იმას, რომ ჩვენ ამას, როგორც ზოგიერთი აფხაზი ამბობს, ევროპიდან ფულის მოსაზიდად კი არ ვაკეთებთ, არამედ ვაკეთებეთ მართლა ჩვენი მოსახლეობისთვის, რომლებიც ოკუპირებულ ტერიტორიაზე ცხოვრობენ. ჩვენ ჩვენი ფულის დახარჯვას ვაპირებთ და ეს არ იქნება მხოლოდ დონორების ფული და ბევრი რაღაცა, რასაც მე ვლაპარაკობ, გაკეთდება ჩვენი ფულით და არა დონორების ფულით.

- ამ ფულის მართვაში ოკუპირებულ ტერიტორიაზე მცხოვრებნი თუ იქნებიან ჩართულნი?

- ამ ფულის მართვაში კი არა, ამ ფულის ათვისებაში იქნებიან ჩართულები. ჩვენ არ ვაპირებთ, რომ აქედან გადავწყვიტოთ, რაში დაიხარჯოს. ნდობის ფონდი სწორედ იმისთვის იქმნება, რომ ერთი ადამიანი კი არ ზის და კი არ წყვეტს, არამედ ეს არის საბჭო, რომელიც უყურებს იმ წინადადებებს, რომელიც ადგილებიდან მოდის. ჩვენ კი არ მოვიგონებთ, იქ რა უნდა დაფინანსდეს და რა არა, ინიციატივა მოდის ქვევიდან ზევით. ისინი გვეუბნებიან, რა უნდათ. ამ ფონდის ხელმძღვანელობა კი გადაწყვეტს, ამ ინიციატივებიდან რა დააფინანსოს, თორემ საკუთარი ინიციატივებით კი არ გამოვა. თუ იგივე მიიღებს გადაწყვეტილებას, ვინც ახორციელებს, ამას უკვე ინტერესთა კონფლიქტი ჰქვია და ეს იქნება არაჯანსაღი სიტუაცია. გადაწყვეტილება მიიღება შემოსული პროექტებიდან, თუ რომელი დაფინანსდეს. მაგრამ თავად ეს ფონდი არ იქნება რაიმე ინიციატივების ავტორი.

იმისთვის კი, რომ ჩვენ პროექტების განხორციელებისთვის რეალურად გვქონდეს საშუალება, ჩვენ ვქმნით ე.წ. ნეიტრალური ზონის მექანიზმს დეფაქტოებთან, ანუ მაკონტროლებელ ხელისუფლებასთან. რა თქმა უნდა, მათთან სალაპარაკოდ გვჭირდება არხები და მიგვაჩნია, რომ ასეთი არხების აწყობა არის მნიშვნელოვანი იმისთვის, რომ რეალურად შევძლოთ მთელი რიგი პროექტების განხორციელება, რომელიც საერთო ინტერესებს წარმოადგენენ.

ამ დიალოგის და ამ კავშირის გარეშე, რაღა თქმა უნდა, ძალიან გაძნელდება ან ყველაფერს მიეცემა ცალმხრივი ხასიათი და ოკუპირებული ხაზის გამოღმა მოხდება ასეთი ინტერაქცია. ამიტომ, მიმაჩნია, რომ ეს მექანიზმი მოგვცემს საშუალებას, მოვუსმინოთ იქაურ მმართველობასაც. მათი აზრებიც გავითვალისწინოთ, რაც გასათვალისწინებელია და კიდევ ერთხელ ვიძახი, რომ ეს საქმიანობა არის აბსოლუტურად დეპოლიტიზირებულია და არ მიგვაჩნია, რომ აქ პოლიტიკა საერთოდ რამე შუაში უნდა იყოს.

- ეს არგუმენტი დამაჯერებელი იქნება ე.წ. მაკონტროლებელი ხელისუფლებისთვის?

- მე ვფიქრობ, რომ შანსები სხვადასხვანაირია. აფხაზეთთან მიმართებაში შანსი მეტია, ვიდრე ცხინვალთან მიმართებაში. ამისთვის სხვადასხვა მიზეზებია, გეოგრაფია, დემოგრაფია, ურთიერთობების ფორმები, ის, რომ აფხაზეთში ახალი სისხლი არ დაღვრილა, მოსახლეობის რაოდენობა და ა.შ. მიმაჩნია, რომ ტაქტიკური მიზეზების გამო ასეთი ინტერაქცია შესაძლებელია. მოგონილი მიზეზები და მოგონილი თემები ამიტომ არ არის ჩვენს სტრატეგიაში.

- როდესაც ნდობის საკითხზეა ლაპარაკი, ყოველთვის პრობლემა ხდება ქართული მხარის მიერ სამშვიდობო ხელშეკრულებაზე ხელის არმოწერა. ექსპერტთა ნაწილი იმასაც კი ამბობს, რომ ხელმოწერით არაფერი არ დაშავდებოდა და ქართული მხარე არ უნდა აძლევდეს საბაბს აფხაზეთს და ცხინვალის რეგიონს. თქვენ რას ფიქრობთ ამაზე?

- ძალის გამოუყენებლობის შესახებ შეთანხმებას ქართულმა მხარემ ხელი უკვე მოაწერა. ჩვენ მკითხველს რომ განვუმარტოთ, თუ რასთან გვაქვს საქმე, რაღა თქმა უნდა, საქართველოდან არანაირი საფრთხე არ მოდის და ძალიან კარგად იციან, რომ მათგან განსხვავებით, ევროკავშირის სადამკვირვებლო მისიებმა არაერთხელ შეამოწმეს ჩვენი სამხედრო ძალების გადაადგილება და ძალიან კარგად იციან, რომ საქართველოს ხელისუფლება არ აპირებს არანაირი ძალის გამოყენებას და ამის კარგი მაგალითი არის ის, რომ გავხსენით ასეთი ეკონომიკური ზონა იქ, სადაც მოკლეს ჩვენი თოთხმეტი ჯარისკაცი. აქ სამხედრო ბაზა კი არ გავხსენით, არამედ გავხსენით ეკონომიკური ინტერაქციის საშუალება.

საქმე იმაშია, რომ აქ მცდელობა ხდება იმისა, რომ აფხაზები და ცხინველის რეგიონი წარმოადგინონ როგორც დამოუკიდებელი რეჟიმები და ხელშეკრულების დადება მოხდეს საქართველოსა და მათ შორის ისე, თითქოს რუსეთი არაფერ შუაში არ არის.

ანუ, თქვენ თუ ლოგიკას თვალს გააყოლებთ, ნახავთ, რომ რუსეთმა აფხაზეთის და ცხინველის რეგიონი, პრინციპში, იძულებით აღიარა იმიტომ, რომ ის ვერანაირად ვერ დარჩებოდა სამხედრო თვალსაზრისით ამ ტერიტორიებზე. ან უნდა დარჩენილიყო ისევ, როგორც მშვიდობისმყოფელი და ამის მცდელობა მას ჰქონდა სარკოზის შეთანხმების დროს.

როგორც გახსოვთ, ამ შეთანხმების დადებისას ერთი პუნქტი ქართველების დაჟინებული მცდელობით ამოიღეს. ეს პუნქტი იყო ის, რომ სტატუსი განისაზღვროს საერთაშორისო დონეზეო. ანუ, საერთაშორისო დონეზე სტატუსის განსაზღვრა ნიშნავდა იმას, რომ რუსეთს მიეცემოდა ექსკლუზიური უფლებები, იქ ყოფილიყო თავისი ჯარებით და მაშინ ოკუპანტი კი არ დაერქმეოდა, არამედ დაერქმეოდა მშვიდობისმყოფელი, სტაბილიზატორი ან ასეთი რაღაცა.

იმის გამო, რომ ეს არ მოხდა და რაიმე ფორმით დარჩენილიყო, წავიდა ძალიან ავანტურულ გზაზე და აღიარა ამ ოკუპირებული ტერიტორიების დამოუკიდებლობა და თქვა, რომ მე დამოუკიდებელ ერთეულებთან მაქვს სამხედრო თანამშრომლობაო.

ახლა მას უნდა, რომ ეს სამხედრო წარმატება დიპლომატიურადაც გაიფორმოს. დიპლომატიური გაფორმება კი ის იქნება, რომ ეს ერთეულები ჩვენ ვაღიაროთ დამოუკიდებლად და კონფლიქტის მხარეებად და მათთან დავდოთ ხელშეკრულება.

ახლა მითხარით, საქართველოში რომელი ჭკუათმყოფელი მიიღებს გადაწყვეტილებას, რომ რუსეთს ისევ დაარქვას მშვიდობისმყოფელი, კონფლიქტის მხარედ წარმოაჩინოს მის მიერ მიერ კონტროლირებადი მარიონეტული რეჟიმები და იგივე სიტუაციაში ჩადგეს, რომელშიც იყო ორი წლის წინ და აქამდე თვრამეტი წელი, რის გამოც ეს ყველაფერი მოხდა.

ამიტომ რუსეთის მცდელობები არის სუფთა პოლიტიკური ავანტურა და ამასთან დაკავშირებით ქართულმა მხარემ თავისი პოზიცია დაადასტურა და ჩვენ ვიძახით, თუ საჭიროა ახალი რაიმე ხელშეკრულება, ამას რუსეთთან საერთაშორისო გარანტიებით დავდებთ. რუსეთის მიერ ოკუპირებული ტერიტორიების მმართველ რეჟიმებთან კი რაიმე ხელშეკრულების გაფორმება ფანტაზიის სფეროა.

ამასთან დაკავშირებით ძალიან ნათელი განცხადება გააკეთა აშშ-ის სახელმწიფო დეპარტამენტმა, რომ სამშვიდობო ხელშეკრულება დადებულია, ამას ჰქვია სარკოზის გეგმა, რომელსაც რუსეთი არ ასრულებს. ამიტომ ამ საკითხთან დაკავშირებით ვითარება ძალიან მარტივია, რუსეთს უნდა, რომ თავად გავიდნენ გვერდზე და ჩვენ დავდოთ ხელშეკრულება აფხაზებთან და ოსებთან, თითქოს იქ აფხაზები და ოსები არიან მხარეები. ამას კი, ცხადია, არც ერთი ჭკუათმყოფელი არ დათანხმდება.

- გარდა განცხადებებისა, რუსეთის წინააღმდეგ რეალური რა ბერკეტები არსებობს?

- რუსეთის წინააღმდეგ არსებობს მხოლოდ და მხოლოდ საერთაშორისო ბერკეტი, რა თქმა უნდა, მისი ჭკუაზე მოყვანა, როგორც წესი, არ ხდება ხოლმე სხვა ბერკეტებით და ისტორიული გამოცდილებაც აჩვენებს, რომ ეს ბერკეტები მუშაობს. შეიძლება დროში გაწელილად, მაგრამ მაინც მუშაობს და მინდა, შეგახსენოთ, რომ 21-ე საუკუნეში პირველი შემთხვევაა, როდესაც ერთი სახელმწიფო აღიარებულია ოკუპანტად და ჩვენი მიზანია, რომ რუსეთის ოკუპანტად აღიარება იყოს არამხოლოდ ერთეულ განცხადებებში და რეზოლუციებში, არამედ ყველგან.

ამას აქვს თავისი ლეგალური, ანუ იურიდიული საკმაოდ სერიოზული ბაზა იმიტომ, რომ რუსეთი იძულებული იქნება, ადრე თუ გვიან, ოკუპირებული ტერიტორიები დატოვოს. მისთვის ასეთ დონეზე არ არის კომფორტული ოკუპანტის რანგში ყოფნა და გლობალიზებულ მსოფლიოში ასე ადვილი არ არის, იყო ოკუპანტი და საერთაშორისო დონეზე პოლიტიკური და ეკონომიკური ინტერაქციაა საჭირო.

მიუხედავად იმისა, რომ ვინმეს შეიძლება მოეჩვენოს, თითქოს რუსეთი საქართველოში მომხდარის, უკრაინაში მომხდარის შემდეგ უფრო გაძლიერდა, თუ საქმეში კარგად არის ჩახედული, მე მგონი, კარგად ხვდება, რომ რუსეთი კი არ გაძლიერდა, არამედ ყველა თავისი სისუსტე წარმოაჩინა. საქმე ბოლომდე ვერსად ვერ მიიყვანა, ვერც საქართველოში, ვერც ბელორუსში, ვერც ყირგიზეთში.

ყირგიზეთიდან დღეს ხდება რუსი მოსახლეობის მასობრივი გასვლა, უკრაინის ხელისუფლება დროზე მოეგო გონს და ყირიმის ბაზის გარდა ვეღარაფერს მიაღწევს. "გაზპრომმა", მადა ჭამაში მოდისო, მოინდომა გაზსადენების გადაყლაპვა და ყველაფრის გადაყლაპვა, მაგრამ, არამგონია, რომ ეს დაუთმონ. საქართველოშიც ჩვენ ვნახეთ, რომ მისი ძირითადი მიზანი, რომ დაემხო ეს ხელისუფლება და აღედგინა ისეთი კონტროლი, როგორიც საბჭოთა კავშირის დროს ჰქონდა, მაინც არ გამოუვიდა და ამ ყველაფერმა გააშიშვლა რუსეთი, როგორც აგრესორი. ბელორუსთან ურთიერთობა ბოლომდე აქვს გაფუჭებული და მოლდოვამ რუსეთი ასევე ოკუპანტად გამოაცხადა.

ჩრდილოკავკასიაში განვითარებულ მოვლენებზე კი აღარაფერს ვამბობ. ე.წ. "ბლიჟნი ზარუბეჟიის" კონცეფციამ ჩრდილოკავკასიაში ტრანსფორმირება განიცადა და თუ რუსი ექსპერტის მალაშენკოს სიტყვებს გავიმეორებ, მივიღეთ უკვე ის, რომ ჩრდილოკავკასია მათთვის უკვე ისეთივე "ზარუბეჟიეა", როგორც ყველა სხვა "ზარუბეჟიე". ამიტომ ასეთი იმპერიული კონცეფციები 21-ე საუკუნეში რუსეთს ყოველთვის უკან დაუბრუნდება.

- ჩვენთვის რატომ არის ეს მნიშვნელოვანი?

- ჩვენთვის იმიტომ არის მნიშვნელოვანი, რომ თუ ამან არ გამოიწვია რუსეთი ტრანსფორმაცია, ისინი ხელს არ აიღებენ ოკუპირებულ ტერიტორიებზე. ძალიან დიდი ბოდიში ასეთი შედარებისთვის, მაგრამ დღეს რუსები იქცევიან როგორც მაიმუნები. მაიმუნებზე როგორ ნადირობენ ხომ იცით, გალიაში დაუდებენ ფორთოხალს, მაიმუნი ხელს შეყოფს, მოჰკიდებს ხელს და მერე აღარ უშვებს და ამიტომ რჩება დატყვევებული.

დღეს რუსეთი ასეთ მდგომარეობაშია. ჩაბღუჯა ჩვენი ტერიტორიები და ამით გაება ხაფანგში და ვიდრე ხელს არ გაუშვებს, ამ ხაფანგიდან ვეღარ გამოძვრება. ვიდრე რუსეთი თავს არ გაანებებს მის გარშემო სხვისი კუთვნილების ხელტაცებას, ამ ხაფანგიდან ვერ გამოძვრება.

ჩვენ აგრესიული რუსეთი არაფერში არ გვჭირდება. პირიქით, ჩვენ გვჭირდება ნორმალური, დალაგებული მეზობელი, რომელთანაც, შეიძლება, ისტორიულად რაღაც გაუგებრობა გვქონდა, მაგრამ 21-ე საუკუნეში ვართ და საქართველოს და ოსმალეთის იმპერიას ისტორიულად დაძაბული ურთიერთობა ჰქონდათ, მაგრამ დღეს ჩვენ ვართ სამაგალითო მეზობლები.

გერმანია, საფრანგეთი და ინგლისი მთელი ისტორიის მანძილზე ერთმანეთთან ომებში იყვნენ, მაგრამ დღეს არიან საუკეთესო პარტნიორები ერთიან ევროპულ ოჯახში და ბევრი ასეთი მაგალითის მოტანა შეიძლება.

ის, რომ შენ ისტორიულად გიომია და მტერი იყავი, იმას კი არ ნიშნავს, რომ დღესაც აუცილებლად მტერი უნდა იყო. ჩვენ გვინდა, ნორმალური პარტნიორი, მეგობარი რუსეთი, რომელიც ორ რამეში არ გვედავება, ტერიტორიულ მთლიანობასა და სუვერენიტეტში. ჩვენ არა ვართ არც ანტირუსები, არც რუსოფობები და არანაირი კომპლექსები რუსეთთან მიმართებაში არ გაგვაჩნია.

ჩვენ გვინდა, რომ ჩვენი თავი ჩვენადვე გვეყუდნოდეს და ჩვენს ტერიტორიას არავინ არ პატრონობდეს. ძალიან მარტივი ფორმულაა. მაგრამ ჩვენ კარგად უნდა გვახსოვდეს, რომ რუსეთი, ადრე თუ გვიან, გაუშვებს ხელს ჩვენს კუთვნილს და ჩვენი საქმე არის ის კი არა, რომ დაველოდოთ, ეს როდის მოხდება, არამედ ჩვენ თვითონ არ ვთქვათ უარი ჩვენივე ხალხზე და ჩვენ ვნახოთ გზები იმისთვის, რომ ჩვენს ხალხთან გვქონდეს ურთიერთობის ყოველდღიური საშუალება.

- ოკუპირებულ ტერიტორიებზე მოსახლეობის რეალური მდგომარეობის შესახებ ინფორმაცია თუ გაქვთ?

- მე როგორც ვიცი, იქ არის "ბენეტონის" მაღაზია, მაგრამ ეს ისეთივე "ბენეტონია", როგორც მე ვარ ჩინეთის იმპერატორი. პროდუქცია არის შეტანილი არალეგალურად. იქ არის "ბენეტონის" არალეგალური მაღაზია, "ნაიკის" არალეგალური მაღაზია. იქ არის ძალიან ბევრი საზღვარგარეთ მოპარული ძვირფასი მანქანა.

რადგან აფხაზეთს არავინ არ ცნობს და რაღაც თვალსაზრისით უკონტროლო ტერიტორიაა, ასე ვთქვათ, ყველანაირი ფორმის კრიმინალური გამოვლინება სახეზეა. დალაგებულ და ნორმალურ ქვეყანაში ამდენი მოპარული მანქანა რომ ვერ ივლის, ცხადია. ასე რომ, ყალბი "ნიკეები" და ყალბი "ბენეტონები" და რაღაცები მაჩვენებლია იმისა, რომ საოკუპაციო ძალები ამ შემთხვევაში ქმნიან რაღაც კრიმინალურ ანკლავს, სადაც ათასნაირი კრიმინალი ყვავის და ამ ყველაფერს რუსეთის ხელისუფლება აკონტროლებს.

ერთ ამბავს მოგიყვებით: ე.წ. აფხაზური პასპორტით ერთი ქუთაისელი დაიჭირეს, რომელიც ასტრახანში სახლებს ძარცვავდა. ანუ, ეს აფხაზური პასპორტიც კრიმინალებისთვის არის ძალიან ხელსაყრელი დოკუმენტი.

ცხოვრების დონე, რა თქმა უნდა, არის ძალიან ჭრელი. თუ ვლაპარაკობთ იმ წრეზე, რომელიც დაახლოებულია რუსეთთის მმართველ წრეებთან და რუსეთის დახმარებაზე ხელი მიუწვდებათ, რა თქმა უნდა, მათი ცხოვრების დონე არის ძალიან მაღალი. ისინი დადიან მოპარული მანქანებით და სახლები აქვთ არამარტო აფხაზეთში, არამედ რუსეთშიც და საზღვარგარეთაც. მათი გვარების დასახელება არ მინდა, მაგრამ ეს ამბავი ყველამ ვიცით.

თუკი ვლაპარაკობთ ჩვეულებრივ მოსახლეობაზე, სიდუხჭირე საკმაოდ დიდია, უმუშევრობა საკმაოდ დიდია, შემოსავლების მხრივ აბსოლუტურად დამოკიდებულნი არიან რუსეთზე და რეალურად იმის გაგება, რომ არანაირი დამოუკიდებლები არ არიან, არსებობს. ერთი აფხაზის სიტყვებს მოვიტან, მან თქვა, რომ ომამდე ისინი იყვნენ დამოუკიდებლები, ახლა არიან აღიარებულნი.

ეს იმას არ ნიშნავს, რომ ისინი ხვალვე საქართველოსკენ გამოიქცევიან. ეს იმას არ ნიშნავს, რომ მათ იციან, საქართველოში რა ხდება. პირიქით, პროპაგანდა სწორედ იმაზე მუშაობს, რომ მათ არ იცოდნენ, საქართველოში რა ხდება.

რეალობას თუ თვალს გავუსწორებთ, ვნახავთ, რომ შეხების წერტილები საკმაოდ შეზღუდული გვაქვს. თუ მიგვაჩნია, რომ გალის მოსახლეობასთან ურთიერთობა არის აფხაზებთან ურთიერთობა, ეს ტყუილია. ისევე როგორც შეცდომაა ის, რომ ჩვენ გვაქვს ურთიერთობა რუსებთან ჩრდილოკავკასიაში, ვინაიდან აქ რუსი აღარ დარჩა. ჩვენ ურთიერთობა გვაქვს ტრადიციულ ჩრდილოკავკასიელ მეზობლებთან. ასე რომ, თუ ჩვენ არ გავხსენით კარები და არ გვექნა ინტენსიური ინტერაქცია, ვიქნებით ისევ თავის მოტყუების რეჟიმში.

ის, რომ რამდენიმე აფხაზი წელიწადში ერთხელ ჩამოვიდეს, არ ნიშნავს აფხაზებთან ურთიერთობას, ამას უნდა ჰქონდეს ხშირი ხასიათი ყოველგვარი პოლიტიზების გარეშე. ამ ხალხმა ერთმანეთთან მისვლა-მოსვლა უნდა შეძლოს და ურთიერთობების გახსნა უნდა მოხდეს. და როდესაც მოვა დეოკუპაციის დრო, რუსების ჯარი წავა და მოხდება დევნილების დაბრუნება, პოლიტიკური სტატუსიც გაირკვევა და ყველაფერი გადაწყდება, მაგრამ ამ ეტაპზე ვლაპარაკობ, ახლა ცარიელ ადგილზე ქარიშხლის ატეხვა სწორი არ არის.

- სტრატეგია როდის ამოქმედდება?

- სტრატეგია უკვე ამოქმედდა. ორი დღის წინ მთავრობამ ეს სტრატეგია დაამტკიცა და ჩვენ უკვე შევქმნით უწყებათაშორისო სამუშაო ჯგუფებს კონკრეტული 7 მექანიზმის ასამოქმედებლად.

ზოგიერთ შემთხვევაში საკანონმდებლო ცვლილებებია საჭირო, მაგრამ ჩვენ მიგვაჩნია, რომ სხვადასხვა ტემპებით, მაგრამ შვიდივეს შექმნა შესაძლებელია.

რაღაც ამ წელს შეიქმნება, რაღაც მომავალ წელს. ჩვენ ყოველ ექვს თვეში ჩადებული გვაქვს გადახედავა ამ სამოქმედო გეგმისა, რათა ვნახოთ, თუ რა მუშაობს და რა არა, სად არის შესწორება საჭირო და ა.შ.

ეს არის ცოცხალი დოკუმენტი, რომელსაც მუდმივი განახლება სჭირდება და აგებული იქნება პრაქტიკაზე და არა რაღაც თეორიებზე, რომელიც შეიძლება კორექტულად ჟღერდეს, მაგრამ პრაქტიკაში იყოს გამოუსადეგარი და ჩვენი მიზანია, ამ ყველაფერზე ტელევიზორში კი არ ვიყვიროთ, არამედ მეთოდურად, წყნარად, პიარისა და ზედმეტი ხმაურის გარეშე გავაკეთოთ საქმე, რომელიც მოემსახურება მოსახლეობის კეთილდღეობას და მერე თუ ისინი ჩათვლიან, რომ რამე თქვან, კი ბატონო. მაგრამ ჩვენი მხრიდან იქნება მხოლოდ და მხოლოდ პირობების შექმნა.

ჩვენ შევქმნით პირობებს, მაგრამ ზუსტად რა პროექტებს განახორციელებენ, ეს უკვე იქნება ადგილობრივი მოსახლეობის, არასამთავრობო ორგანიზაციების, ბიზნესმენების გადასაწყვეტი და არა ხელისუფლების.

რუსიკო მაჩაიძე

გაზეთი ”რეზონანსი”