მა­მა გაბ­რი­ე­ლის სა­ხელ­თან და­კავ­ში­რე­ბუ­ლი კი­დევ ერ­თი სას­წა­უ­ლი

დე­კა­ნო­ზი მე­რაბ დე­კა­ნო­სი­ძე თბი­ლი­სის დი­დი დიღ­მის წმინ­და ნი­კო­ლო­ზის სა­ხე­ლო­ბის ტაძ­რის წი­ნამ­ძღ­ვა­რია. ტა­ძა­რი ერთ წე­ლი­წად­ში, სა­კუ­თა­რი ძა­ლის­ხ­მე­ვით ააგო. მა­მა მე­რა­ბი მღვდლად 45 წლის ასაკ­ში ეკურ­თხა. მა­ნამ­დე ტექ­ნი­კურ უნი­ვერ­სი­ტეტ­ში სამ­შე­ნებ­ლო ფა­კულ­ტე­ტის დე­კა­ნის მო­ად­გი­ლე, კვლე­ვის ინ­ს­ტი­ტუტ­ში - კონ­ს­ტ­რუქ­ტო­რი, ქარ­ხა­ნა­ში - ინ­ჟი­ნერ-ტექ­ნო­ლო­გი­უ­რი ბი­უ­როს უფ­რო­სი, გა­ნათ­ლე­ბის სა­მი­ნის­ტ­რო­ში - გან­ყო­ფი­ლე­ბის გამ­გე და არა­ერ­თი პრო­ექ­ტის ავ­ტო­რი გახ­ლ­დათ. ერ­თი წე­ლიც არაა, რაც დე­კა­ნოზ­მა ხატ­ვა და­იწყო (მა­ნამ­დე მას არა­სო­დეს უც­დი­ა) და ამ მცი­რე დრო­ში ოთხა­სამ­დე ნა­მუ­შე­ვა­რი შექ­მ­ნა. მას­თან ერ­თად ფერ­წე­რით მი­სი მე­უღ­ლე, მაია ჯან­ვერ­დაშ­ვი­ლიც და­ინ­ტე­რეს­და, რო­მელ­საც ასე­ვე არა­სო­დეს ჰქო­ნია შე­ხე­ბა ტი­ლო­სა და მოლ­ბერ­ტ­თან... ცოლ-ქმარს სა­ხე­ლოს­ნო ტაძ­რის გვერ­დით აქვს, ინ­ტენ­სი­უ­რად მუ­შა­ო­ბენ და გა­ყი­დუ­ლი სუ­რა­თე­ბი­დან შე­მო­სულ თან­ხას ტაძ­რის დამ­შ­ვე­ნე­ბას ახ­მა­რენ. ახ­ლა ტა­ძა­რი დას­რუ­ლე­ბუ­ლია, გა­ლა­ვა­ნიც აქვს, ეზო­ში კი უწ­მინ­დე­სის გა­მოგ­ზავ­ნი­ლი კვი­პა­რო­სე­ბი ხა­რობს. მთა­ვა­რი პრობ­ლე­მა ეკ­ლე­სი­ის მო­ხა­ტუ­ლო­ბა გახ­ლავთ, ეს კი ნა­მუ­შევ­რე­ბის გა­ყიდ­ვა­ზეა და­მო­კი­დე­ბუ­ლი...

მე­რაბ დე­კა­ნო­სი­ძე, დე­კა­ნო­ზი, ტაძ­რის წი­ნამ­ძღ­ვა­რი:

- იცით, თა­ვა­დაც მი­ჭირს ამ მდგო­მა­რე­ო­ბის ახ­ს­ნა. შარ­შან აღ­დ­გო­მას ვერც კი წარ­მო­ვიდ­გენ­დი, რომ ფუნჯს შე­ვე­ხე­ბო­დი. ახ­ლა კი, აღ­დ­გო­მა ჯერ არ დამ­დ­გა­რა და უკ­ვე 400-ზე მე­ტი ტი­ლო მაქვს შექ­მ­ნი­ლი. მხაზ­ვე­ლო­ბით გე­ო­მეტ­რი­ას ვას­წავ­ლი­დი და ხაზ­ვი­სა და არ­ქი­ტექ­ტუ­რის ცოდ­ნა ალ­ბათ, მეხ­მა­რე­ბა. ყო­ფი­ლა შემ­თხ­ვე­ვა, ღა­მე­ში 9 ტი­ლოც და­მი­ხა­ტავს, სამ ტი­ლოს კი თით­ქ­მის ყო­ველ­ღა­მე ვხა­ტავ. თა­ნაც, დაღ­ლის შეგ­რ­ძ­ნე­ბა არ მა­წუ­ხებს. სა­ეკ­ლე­სიო მსა­ხუ­რე­ბებს რომ მოვ­რ­ჩე­ბი, ხატ­ვას შე­ვუდ­გე­ბი ხოლ­მე. ღა­მის 5 სა­ა­თამ­დე ვმუ­შა­ობ, დი­ლით რვა­ზე ვდგე­ბი და მთე­ლი დღე ენერ­გი­უ­ლად ვარ.

- ვი­ცი, რომ სა­ე­რო პი­რი ბრძან­დე­ბო­დით და თქვე­ნი კა­ბით შე­მოს­ვა და გამ­შ­ვე­ნე­ბუ­ლი ჯვრის ფლო­ბა აქ­ტი­უ­რი და მრა­ვალ­მ­ხ­რი­ვი სა­ე­რო მოღ­ვა­წე­ო­ბის შემ­დეგ მოხ­და...

- 2005 წე­ლი იყო. ღა­მით ხმამ გა­მაღ­ვი­ძა და მითხ­რა: - დამ­თავ­რ­და შე­ნი ერის­კა­ცო­ბა, მთე­ლი და­ნარ­ჩე­ნი ცხოვ­რე­ბა ლოც­ვა­ში უნ­და გა­ა­ტა­რო, უფალს ემ­სა­ხუ­როო. ექ­ვ­სი თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში ეს ხმა ყო­ველ­ღა­მე, ერ­თ­სა და იმა­ვე დროს - სამ სა­ათ­ზე მაღ­ვი­ძებ­და და იმა­ვეს მე­უბ­ნე­ბო­და. წა­სა­კითხი ფსალ­მუ­ნე­ბის ნომ­რებ­საც მი­სა­ხე­ლებ­და. ექ­ვ­სი თვის თავ­ზე მითხ­რა, რომ მო­ნას­ტერ­ში უნ­და წავ­სუ­ლი­ყა­ვი. ორი თვე გა­ვი­და და ყო­ველ­ღა­მე იმა­ვეს ვის­მენ­დი. მივ­ხ­ვ­დი, რომ წი­ნა­აღ­მ­დე­გო­ბის გა­წე­ვა არ შე­მეძ­ლო. ერთ-ერთ მო­ნას­ტერ­ში, უღ­რან ტყე­ში წა­ვე­დი.

- მე­უღ­ლე­სა და ახ­ლობ­ლებს რა რე­აქ­ცია ჰქონ­დათ თქვენს გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბა­ზე?

- სხვა­დას­ხ­ვაგ­ვა­რი. ზო­გი ტი­რო­და, ზოგს უხა­რო­და... მე­უღ­ლე მხარში ამომიდგა და ჩე­მი გა­დაწყ­ვე­ტი­ლე­ბა ამან უფ­რო გა­ნამ­ტ­კი­ცა. წარ­მო­უდ­გენ­ლად აქ­ტი­უ­რი სა­ე­რო ცხოვ­რე­ბის, გა­უ­თა­ვე­ბე­ლი ბან­კე­ტე­ბი­სა და დი­სერ­ტა­ცი­ე­ბის შემ­დეგ მორ­ჩი­ლე­ბას შე­ვუ­დე­ქი, დღე­ში ექვს სა­ათს ლოც­ვა­სა და გა­ლო­ბა­ში ვა­ტა­რებ­დი. ჩემ­და უნე­ბუ­რად, ძა­ლი­ან სწრა­ფად შე­ვით­ვი­სე ლოც­ვე­ბი. მა­შინ 45 წლის ვი­ყა­ვი. მა­ნამ­დე ცოლს ხში­რად ვე­უბ­ნე­ბო­დი, - ამ­დე­ნი საქ­მის მი­უ­ხე­და­ვად, ჩე­მი ად­გი­ლი ვერ ვი­პო­ვე ცხოვ­რე­ბა­ში-მეთ­ქი. მო­ნას­ტ­რუ­ლი ცხოვ­რე­ბის დაწყე­ბის შემ­დეგ კი მივ­ხ­ვ­დი, რომ ვი­პო­ვე ის, რა­საც ამ­დენ ხანს ვე­ძებ­დი.

- თა­ვად რო­გორ ხსნით იმას, რომ ხატ­ვა 55 წლის ასაკ­ში და­იწყეთ?

- გა­გე­ცი­ნე­ბათ და, მხატ­ვ­რე­ბი ყო­ველ­თ­ვის "ზე­ბუ­ნებ­რივ" ადა­მი­ა­ნე­ბად წარ­მო­მედ­გი­ნა. ერ­თხელ, პატ­რი­არ­ქ­მა ტე­ლე­ვი­ზი­ით თქვა, - ყვე­ლა ადა­მი­ან­ში არის ხატ­ვის ნი­ჭიო. ეს ფრა­ზა უც­ნა­უ­რად და­მა­მახ­სოვ­რ­და. თი­თო­ე­უ­ლი ჩე­მი ნა­ხა­ტი სა­კუ­თა­რი შვი­ლი­ვით მიყ­ვარს. წარ­მო­იდ­გი­ნეთ, ღა­მე ვდგე­ბი, რომ ვნა­ხო; თვა­ლი, ხე­ლი შე­ვავ­ლო, რო­გორ შრე­ბა, რო­გორ დაჯ­და ფე­რე­ბი... მე და ჩე­მი მე­უღ­ლე გა­ყი­დუ­ლი ნა­მუ­შევ­რე­ბი­დან შე­მო­სულ თან­ხას ეკ­ლე­სი­ას ვახ­მართ. ორი კვი­რის დაწყე­ბუ­ლი მქონ­და ხატ­ვა, რო­ცა მა­მა გაბ­რი­ე­ლის პირ­ვე­ლი ხა­ტის წე­რას შე­ვუ­დე­ქი. უფ­ლის­მი­ე­რი მად­ლი­სა და ძა­ლის მო­სა­ნი­ჭებ­ლად, ხატს მა­მა გაბ­რი­ე­ლის ზე­თით ვწერ­დი. და­ახ­ლო­ე­ბით ერ­თი სა­ა­თი ვიწ­ვა­ლე, მაგ­რამ ვხვდე­ბო­დი, არ გა­მომ­დი­ო­და. დაღ­ლა ვიგ­რ­ძე­ნი, ვი­ფიქ­რე, და­ვი­ძი­ნებ და ხატ­ვას ხვალ გა­ვაგ­რ­ძე­ლებ-მეთ­ქი. სა­ნამ ტი­ლოს გვერ­დით გა­დავ­დებ­დი, ხე­ლი გა­და­ვუს­ვი... დავ­ხე­დე და მა­მა გაბ­რი­ე­ლის სა­ხე იყო გა­მო­სა­ხუ­ლი... მეს­მის, ცო­ტა არა­ამ­ქ­ვეყ­ნი­ურ ფაქტს გი­ამ­ბობთ, მაგ­რამ... ამის შემ­დეგ ხე­ლი აღარ მიხ­ლია, ასე­ვე დავ­ტო­ვე... პრო­ფე­სი­ო­ნა­ლე­ბი ამ­ბო­ბენ, რომ ეს ხა­ტი მა­მა გაბ­რი­ე­ლის მზე­რა­სა და სუ­ლი­ერ სიმ­შ­ვი­დეს ზუს­ტად გად­მოს­ცემს... რაც შე­ე­ხე­ბა ამ უდი­დე­სი წმინ­და­ნის მე­ო­რე ხატს, ის იმ დღეს შევ­ქ­მე­ნი, რო­ცა მი­სი საფ­ლა­ვი გახ­ს­ნეს... სა­ერ­თოდ, დი­ა­ბე­ტი მაქვს. დღე­ში მი­სა­ღე­ბი წამ­ლის ორ დო­ზას ვსვამ­დი, გლუ­კო­ზის მაჩ­ვე­ნე­ბე­ლი კი მა­ინც მა­ღა­ლი იყო... იმ ღა­მის შემ­დეგ, რო­ცა მა­მა გაბ­რი­ე­ლის მე­ო­რე ხა­ტი დავ­წე­რე, დი­დე­ბა უფალს, სის­ხ­ლ­ში გლუ­კო­ზის შემ­ც­ვე­ლო­ბა და­რე­გუ­ლირ­და და წა­მალს სა­ერ­თოდ აღარ ვსვამ...

მაია ჯან­ვერ­დაშ­ვი­ლი, მა­მა მე­რა­ბის მე­უღ­ლე:

- მე­რა­ბი ისე­თი აქ­ტი­უ­რი ადა­მი­ა­ნი იყო, მი­სი ცხოვ­რე­ბის წე­სი მეც მღლი­და... დღე­ში ხან ორ­ჯერ იპარ­სავ­და წვერს, სულ მო­წეს­რი­გე­ბუ­ლი გახ­ლ­დათ. ჰო­და, ასე­თი რე­ჟი­მის მქო­ნე ადა­მი­ან­მა ერთ დღე­საც, ანა­ფო­რა ჩა­იც­ვა. რო­ცა მა­მა­ომ ხატ­ვა და­იწყო, ზუს­ტად სამ დღე­ში მეც ავი­ღე ტი­ლო და დავ­ხა­ტე... მა­ნამ­დე არა­ფე­რი და­მი­ხა­ტავს, პრო­ფე­სი­ით ბი­ო­ლო­გი ვარ.

ქალ­ბა­ტო­ნი მაია სა­უბ­რის პა­რა­ლე­ლუ­რად სა­კუ­თარ ულა­მა­ზეს ნა­მუ­შევ­რებს მაჩ­ვე­ნებ­და. ერთ-ერთ მათ­გან­ზე მა­გი­და­ზე და­დე­ბუ­ლი ბიბ­ლია იყო გა­მო­სა­ხუ­ლი... ქალ­ბა­ტონ­მა მა­ი­ამ ნა­ხა­ტის შექ­მ­ნის ის­ტო­რია მი­ამ­ბო:

- ღა­მის სამ სა­ათ­ზე გა­მეღ­ვი­ძა. ბნე­ლო­და. ვხე­დავ, ხა­ვერ­დის შავ გა­და­სა­ფა­რე­ბელ­ზე დი­დი წიგ­ნი დევს და ოქ­როს­ფ­რად ანა­თებს. სი­ნათ­ლე ავან­თე. ჩვე­ნე­ბა გაქ­რა. შუ­ქი ისევ ჩა­ვაქ­რე, წიგ­ნი კვლავ გა­მოჩ­ნ­და. ჩა­მეს­მა: უნ­და და­ი­ხა­ტოს ბიბ­ლია, რო­მელ­ზეც სა­მე­ბა იქ­ნე­ბა გა­მო­სა­ხუ­ლი. წარ­მოდ­გე­ნა არ მქონ­და, სა­მე­ბა რო­გორ უნ­და და­მე­ხა­ტა, მაგ­რამ ტი­ლო ავი­ღე და თი­თებ­მა ეს თა­ვად მო­ა­ხერ­ხეს... მთე­ლი ღა­მე ვხა­ტე, დი­ლით კი ეს ნა­ხა­ტი უკ­ვე მზად იყო... ასე ხში­რად მე­მარ­თე­ბა, თით­ქოს თი­თე­ბი თა­ვად ხა­ტა­ვენ, თით­ქოს სხვა ხა­ტავს ჩემს ნაც­ვ­ლად... ცო­ტა ხნის წინ სიტყ­ვა "პას­ტე­ლის" მნიშ­ვ­ნე­ლო­ბაც არ ვი­ცო­დი, ახ­ლა კი, ძი­რი­თა­დად, პას­ტე­ლებ­ში ვხა­ტავ. თქვენ წარ­მო­იდ­გი­ნეთ, ჩემ­მა შვილ­მაც ხატ­ვა და­იწყო. ის აბ­ს­ტ­რაქ­ცი­ებს ქმნის...

ინ­ტერ­ვი­უს ჩა­წე­რი­დან რამ­დე­ნი­მე დღე­ში მა­მა მე­რა­ბის მო­რიგ გა­მო­ფე­ნას და­ვეს­წა­რი. მი­სი შე­მოქ­მე­დე­ბის შე­ფა­სე­ბა დამ­ს­წ­რე დამ­თ­ვა­ლი­ე­რებ­ლებს ვთხო­ვე...

ან­დ­რია ნაც­ვ­ლიშ­ვი­ლი, გაბ­რი­ელ მთა­ვა­რან­გე­ლო­ზის ტაძ­რის წი­ნამ­ძღ­ვა­რი:

- მა­მა მე­რა­ბის ნა­ხა­ტებ­ში ყვე­ლა­ზე თვალ­ში სა­ცე­მი გულ­წ­რ­ფე­ლო­ბაა. ესაა ერთ-ერ­თი მა­ხა­სი­ა­თე­ბე­ლი, რის გა­მოც ამ ნა­ხა­ტე­ბის მად­ლი დამ­თ­ვა­ლი­ე­რებ­ლამ­დე მი­დის. ნა­მუ­შევ­რებ­ში ამ ადა­მი­ა­ნის ინ­დი­ვი­დუ­ა­ლუ­რო­ბა, თა­ვი­სუფ­ლე­ბა ჩანს. ეს არა­ნა­ირ ტი­პი­კონს არ ექ­ვემ­დე­ბა­რე­ბა. სა­ერ­თოდ, მხატ­ვ­რო­ბა მხო­ლოდ ფუნ­ჯი და სა­ღე­ბა­ვი არ გახ­ლავთ, ესაა სუ­ლი­ე­რი სიღ­რ­მის ფე­რებ­ში გარ­და­სახ­ვა... ბუ­ნე­ბა­ში ყვე­ლა­ფე­რია მო­ცე­მუ­ლი, ჩვენ მი­სი აღ­ქ­მა, მი­ღე­ბა და სხვის­თ­ვის გა­და­ცე­მა უნ­და შეგ­ვეძ­ლოს...

გუ­რამ ცერ­ც­ვა­ძე, სა­ქარ­თ­ვე­ლოს მხატ­ვარ­თა ეროვ­ნუ­ლი შე­მოქ­მე­დე­ბი­თი გა­ერ­თი­ა­ნე­ბის თავ­მ­ჯ­დო­მა­რე:

- მა­მა მე­რა­ბი­სა და ქალ­ბა­ტო­ნი მა­ი­ას შე­მოქ­მე­დე­ბა­ში სა­ო­ცა­რი ფერ­თა გა­მა, კომ­პო­ზი­ცია, გე­მოვ­ნე­ბა ჩანს. რო­ცა პირ­ველ გა­მო­ფე­ნას და­ვეს­წა­რი, გა­ო­ცე­ბუ­ლი და აღ­ფ­რ­თო­ვა­ნე­ბუ­ლი დავ­რ­ჩი, ერ­თი თვის გან­მავ­ლო­ბა­ში სხვა­დას­ხ­ვა ჟან­რ­ში სხვა­დას­ხ­ვა ტექ­ნი­კით, საკ­მა­ოდ მა­ღალ მხატ­ვ­რულ დო­ნე­ზე იყო შეს­რუ­ლე­ბუ­ლი პორ­ტ­რე­ტე­ბი, ნა­ტი­ურ­მორ­ტე­ბი... მხატ­ვ­რო­ბა გულ­წ­რ­ფე­ლი ხე­ლოვ­ნე­ბაა. ჰო­და, ეს ცოლ-ქმა­რიც, ში­ნა­გა­ნად გრძნობს ფორ­მა­სა და კომ­პო­ზი­ცი­ას. ბევრ პრო­ფე­სი­ო­ნალ მხატ­ვარს შე­შურ­დე­ბა, ისე­თი მიგ­ნე­ბე­ბია თი­თო­ე­ულ ნაშ­რომ­ში.

- მა­მა მე­რა­ბი და ქალ­ბა­ტო­ნი მაია მხატ­ვარ­თა გა­ერ­თი­ა­ნე­ბის წევ­რე­ბი არი­ან. მა­მა მე­რა­ბის გარ­და სხვა სა­სუ­ლი­ე­რო პი­რი თუ არის გა­ერ­თი­ა­ნე­ბის წევ­რი?

- არა­თუ გა­ერ­თი­ა­ნე­ბა­ში არ არის, მე არ მსმე­ნია სა­სუ­ლი­ე­რო პი­რის შე­სა­ხებ, ვინც ასე ინ­ტენ­სი­უ­რად მუ­შა­ობს სა­ე­რო მხატ­ვ­რო­ბა­ში.

შო­რე­ნა ლა­ბა­ძე

ჟურნალი ”გზა”

(გამოდის ხუთშაბათობით)