9 მლრდ დოლარის პოტენციური ინვესტიცია და 11 მლნ დოლარის ამერიკული დრონები - რას გულისხმობს ბირთვული ენერგიის სექტორში სომხურ-ამერიკული შეთანხმება
ამერიკის შეერთებული შტატების ვიცე-პრეზიდენტმა ჯეი დი ვენსმა და სომხეთის პრემიერ მინისტრმა, ნიკოლ ფაშინიანმა ხელი მოაწერეს "სამოქალაქო ბირთვული ენერგიის სექტორში თანამშრომლობის შესახებ შეთანხმებას." შეთანხმება ვენსის ერევანში ვიზიტის დროს შედგა.
-
ხელშეკრულების თანახმად, აშშ სომხეთს 9 მილიარდი დოლარის ოდენობის პოტენციურ ინვესტიციას ჰპირდება. ინვესტიციის მიზანი სომხეთის რუსეთზე ენერგოდამოკიდებულების მნიშვნელოვნად შემცირებაა.
ხელშეკრულება 123-ე მუხლის შეთანხმების სახელით არის ცნობილი და ის არის ერთგვარი სამართლებრივი ჩარჩო ამერიკული კომპანიებისთვის, რათა მათ სომხეთში ბირთვული ტექნოლოგიებისა და საწვავისა ექსპორტის შესაძლებლობა მიეცეთ.
როგორც Bloomberg წერს, ეს ამერიკულ ფირმებს საშუალებას მისცემს, კონკურენცია გაუწიონ სომხეთში არსებულ საბჭოთა ეპოქის მეწამორის ატომურ ელექტროსადგურს, რომელიც ამჟამად, მცირე მოდულური რეაქტორებით, ქვეყნის ელექტროენერგიის 40%-ს გამოიმუშავებს.
დამოუკიდებლობის მოპოვების შემდეგ, სომხეთი როგორც ენერგეტიკის, ასევე უსაფრთხოების საკითხებში მოსკოვზე იყო დამოკიდებული. მეწამორის ატომურ ელექტროსადგურს რუსეთის საკუთრებაში არსებული კორპორაცია "როსატომი" მართავს, ხოლო ელექტროსადგურისთვის ბირთვული საწვავი სომხეთში რუსეთიდან შედის.
"ეს [შეთანხმება] ამერიკულ და სომხურ კომპანიებს მომავალში სამოქალაქო ბირთვულ პროექტებზე შეთანხმებების დადების საშუალებას მისცემს. ეს საწყის ეტაპზე ნიშნავს 5 მილიარდ დოლარამდე ამერიკულ ინვესტიციას, პლუს დამატებით 4 მილიარდ დოლარს საწვავისა და ტექნიკური მომსახურებისთვის კონტრაქტების მეშვეობით, გრძელვადიანი მხარდაჭერის სახით“, - განაცხადა ვენსმა ერევანში გამართულ ბრიფინგზე.
- ვენსი ამბობს, რომ შეთანხმება მომგებიანია როგორც აშშ-სთვის, ასევე სომხეთისთვის.
"ეს ნიშნავს უფრო ძლიერ ენერგეტიკულ უსაფრთხოებას სომხეთისთვის და ასევე, შექმნის უამრავ ახალ სამუშაო ადგილს“, - აცხადებს აშშ-ის ვიცე პრეზიდენტი.
აღსანიშნავია, რომ ვენსის ვიზიტამდე "როსატომის" წარმომადგენლები მოსკოვში სომეხ ლიდერებს შეხვდნენ და ახალი ბირთვული სიმძლავრეების საკითხზე ყოვლისმომცველი თანამშრომლობა შესთავაზეს.
როგორც Bloomberg წერს, ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ ფაშინიანის ეს ნაბიჯი სტრატეგიულია და არ არის წმინდა კომერციული გადაწყვეტილება.
- ვენსთან საუბრისას ნიკოლ ფაშინიანმა განაცხადა, რომ შეთანხმება აშშ-სომხეთის ენერგეტიკული კავშირის "ახალი თავია". როგორც მან აღნიშნა, "უსაფრთხო და ინოვაციური“ ტექნოლოგიების დანერგვით ბირთვული შეთანხმება აშშ-ის უფრო ფართო ძალისხმევის ნაწილია, რათა თავი დაიმკვიდროს სამხრეთ კავკასიაში, რომელიც რუსეთს, თურქეთსა და ირანს შორისაა მოქცეული.
რეგიონული ალიანსების ცვალებადობის ფონზე. ვაშინგტონი და ერევანი ასევე ზრდიან თავდაცვის სფეროში თანამშრომლობას, ფაშინიანის თქმით, სომხეთი მიიღებს 11 მილიონი დოლარის ღირებულების ამერიკული დრონების პარტიას.
- ჯეი დი ვენსი დღეს უკვე ბაქოში გამართავს შეხვედრებს. აშშ-სა და აზერბაიჯანის ოფიციალური პირები თავდაცვისა და ენერგეტიკის სფეროში თანამშრომლობის საკითხებს განიხილავენ.
კავკასიაში ამერიკელი მაღალჩინოსნის ვიზიტი რამდენიმე თვის შემდეგ შედგა, მას შემდეგ რაც პრეზიდენტმა დონალდ ტრამპმა სომხეთსა და აზერბაიჯანს შორის სამშვიდობო შეთანხმებაში შუამავლის როლი შეასრულა.
ამ შეთანხმების ფარგლებში, სომხეთში გამავალ სატრანზიტო კორიდორს საერთაშორისო მშვიდობისა და კეთილდღეობის ტრამპის მარშრუტი, ანუ TRIPP ეწოდა.