არავითარი აპოკალიფსი - ყველაფერი, რაც მაიას ტომის შესახებ ვიცოდით, მცდარია: სენსაციური აღმოჩენები, რომელიც ყველაფერს თავდაყირა აყენებს
“დიდი ხნის განმავლობაში მაიას შესახებ ძირითადი დისკუსია მათი ცივილიზაციის დაშლის მიზეზებზე იყო ორიენტირებული. ახლა ბევრი მეცნიერი სვამს კითხვას: როგორ გადარჩა მაიას ტომი?“ - ამის შესახებ theguardian წერს და ლეგენდარული ტომის შესახებ ახალ, სენსაციურ აღმოჩენებს ასაჯაროებს.
ათწლეულების განმავლობაში გვჯეროდა, რომ მაიას ცივილიზაცია უცბად "გაქრა" და ჯუნგლებმა მათი კვალი შთანთქა. თუმცა, უახლესი რევოლუციური ტექნოლოგია ამტკიცებს, რომ თითქმის ყველაფერი, რაც აქამდე ვიცოდით, მცდარია.
არქეოლოგია ახალ ეპოქაში შედის და მაიას ხალხის ისტორიას თავიდან წერს. თანამედროვე ტექნოლოგიებმა, როგორიცაა ლაზერული სკანირება (Lidar), მეცნიერებს საშუალება მისცა ჯუნგლების ქვეშ დამალული ათასობით ნაგებობა აღმოეჩინათ.
-
აქამდე მიიჩნევდნენ, რომ მაიას დაბლობებზე მხოლოდ 2 მილიონი ადამიანი ცხოვრობდა. დღეს მეცნიერები ამბობენ, რომ მოსახლეობის რიცხვი 16 მილიონს აღწევდა - ეს იმაზე მეტია, ვიდრე რომის იმპერიის მოსახლეობა მისი აღმავლობის პიკზე.
მაიას ქალაქები შედგებოდა უზარმაზარი, ურთიერთდაკავშირებული დასახლებებისგან, სადაც განვითარებული იყო ვაჭრობა და სოფლის მეურნეობა.
-
ცივილიზაცია არ განადგურებულა
მეცნიერები აღარ იყენებენ ტერმინს "კოლაფსი". მათი თქმით, მოხდა საზოგადოების ტრანსფორმაცია და რეორგანიზაცია. ხალხმა დატოვა ძველი ქალაქები და ახალ ადგილებზე გადასახლდა, თუმცა კულტურა შეინარჩუნა. მაიას ხალხი საოცარი გამძლეობით გამოირჩეოდა და რესურსებს ჭკვიანურად იყენებდა.
დღეს ცენტრალურ ამერიკაში 11 მილიონზე მეტი მაიას შთამომავალი ცხოვრობს. ახალი კვლევის მიხედვით, მიუხედავად დიდებული წარსულისა, ისინი ხშირად სიღარიბეში არიან და დისკრიმინაციას განიცდიან. 1960-1996 წლების სამოქალაქო ომის დროს 200 000-მდე ადამიანი დაიღუპა, რომელთა უმეტესობა მაიას ტომის შთამომავალი იყო. ახლა ექსპერტები დნმ-ის ტექნოლოგიით ცდილობენ მსხვერპლთა იდენტიფიცირებას.
-
ბრძოლა "კარგი ცხოვრებისთვის"
მაიას წარმომადგენლები დღეს პოლიტიკაშიც აქტიურობენ. ისინი ითხოვენ მიწების დაბრუნებას და მათ "ძირძველ მფლობელებად" აღიარებას. მათი მიზანია "კარგი ცხოვრების" (tzilaj k’aslemal) კონცეფციის დამკვიდრება, რაც ბუნებასთან ჰარმონიას და ტრადიციული ცოდნის პატივისცემას გულისხმობს.
-
16 წლიანი შრომა 3 დღეში: როგორ შეცვალა Lidar ტექნოლოგიამ აქამდე არსებული წარმოდგენები
არქეოლოგი ფრანსისკო ესტრადა-ბელი 16 წლის განმავლობაში, საზომი ლენტით ხელში, ჯუნგლებში ფეხით დადიოდა და ქალაქ ჰოლმულის რუკას ადგენდა. მან 1000-მდე ნაგებობა აღმოაჩინა. თუმცა, როდესაც ტერიტორიას Lidar-ის (ლაზერული სკანირების) ტექნოლოგიით გადაუფრინეს, სულ რაღაც 3 დღეში 7000-ზე მეტი ახალი ობიექტი გამოჩნდა.
ამ აღმოჩენამ შოკში ჩააგდო სამეცნიერო სამყარო. აღმოჩნდა, რომ მაიას დაბლობებზე არა 2 მილიონი, არამედ 16 მილიონამდე ადამიანი ცხოვრობდა. ეს იმაზე მეტია.
-
არანაირი "ველური ბუნება" – ყველაფერი ადამიანის ხელით იყო შექმნილი
ჩვენთვის ჯუნგლები გაუვალი ტყეა, მაგრამ მაიასთვის ეს იყო ზედმიწევნით დაგეგმილი ინფრასტრუქტურა. სკანირებამ აჩვენა, რომ ქალაქები ერთმანეთთან ფართო გზებითა და არხებით იყო დაკავშირებული.
მათ შექმნეს:
- ხელოვნური წყალსაცავები და ტერასები სოფლის მეურნეობისთვის.
- მდგრადი სისტემა, სადაც ყოველი ხე და ყვავილი გარკვეულ ფუნქციას ასრულებდა.
- მათ არ ჰყავდათ გამწევი ცხოველები და არ იყენებდნენ ბორბალს – ყველაფერი, რაც აშენდა, მხოლოდ ადამიანური ძალისხმევით შეიქმნა.
-
კირქვა: გადარჩენის საიდუმლო იარაღი
მეცნიერები ამბობენ, რომ მაიას ხალხი საოცარი გამძლეობით გამოირჩეოდა. მათ ისწავლეს კირქვის გამოყენება არა მხოლოდ მშენებლობაში, არამედ ყოველდღიურ ცხოვრებაშიც:
- კირქვით წმენდდნენ წყალს და ინახავდნენ საკვებს.
- მას იყენებდნენ საპნის დასამზადებლად და სამედიცინო მიზნებისთვის.
- კირს სიმინდშიც კი ურევდნენ, რათა ორგანიზმს საკვები ნივთიერებები უკეთ აეთვისებინა.
-
"კოლაფსი" თუ ტრანსფორმაცია?
ისტორიკოსების თქმით, მოხდა საზოგადოების რეორგანიზაცია. ხალხმა დატოვა ძველი ქალაქები და ახალ ადგილებზე გადასახლდა, ისევე როგორც ეს რომის იმპერიის შემთხვევაში მოხდა.
დღეს Lidar-ის ტექნოლოგიას არა მხოლოდ პირამიდების, არამედ მასობრივი სამარხების მოსაძებნად იყენებენ.
ეს აღმოჩენები კიდევ ერთხელ გვახსენებს, რომ წარსული იმაზე ბევრად უფრო დიდებულია, ვიდრე წარმოგვედგინა.
-
რა არის Lidar?
Lidar (Light Detection and Ranging) არის მოწყობილობა, რომელიც თვითმფრინავზე მაგრდება და მიწის ზედაპირს ლაზერული სხივებით ასკანირებს. მისი მთავარი ძალა იმაშია, რომ მას შეუძლია "გახვრიტოს" ხშირი ტროპიკული ტყის საფარი და დაინახოს ის, რაც მის ქვეშაა დამალული – იქნება ეს უძველესი პირამიდა, საგზაო ქსელი თუ სარწყავი არხები.
საინტერესოა, რომ ამ ტექნოლოგიას მხოლოდ უძველესი ისტორიის გამოსაკვლევად არ იყენებენ. გვატემალაში მას იყენებენ სამოქალაქო ომის მსხვერპლთა მასობრივი სამარხების მოსაძებნად. Lidar-ს შეუძლია დააფიქსიროს ტყის ის მონაკვეთები, სადაც მცენარეულობა უჩვეულოდ სწრაფად იზრდება, რაც ხშირად მიწისქვეშა ორგანული ნარჩენების არსებობაზე მიანიშნებს.
იხილეთ ასევე: