სტივენ ჰოკინგის უკანასკნელი გაფრთხილება კაცობრიობას: გადარჩენის ერთადერთი გზა დედამიწის ფარგლებს გარეთაა?
"მე არ მგონია, რომ კაცობრიობა მომდევნო ათას წელს გადაურჩება, თუ ჩვენ კოსმოსში არ გავფართოვდებით“ - ეს სიტყვები ეკუთვნის ადამიანს, რომელიც მთელი ცხოვრება სამყაროს ყველაზე ბნელ წერტილებს - შავ ხვრელებს იკვლევდა, თუმცა მისი მზერა ყოველთვის ჩვენი პლანეტის მომავლისკენ იყო მიპყრობილი.
სტივენ ჰოკინგის ეს წინასწარმეტყველება დღეს, 2026 წელს, როდესაც რეკორდული სიცხეები, კვამლით მოცული ზაფხული და სანაპირო ზოლებზე შემოჭრილი ოკეანეები რეალობად იქცა, უფრო მძაფრად ჟღერს, ვიდრე ოდესმე.
მეცნიერი, რომელიც შავ ხვრელებს მიღმა იყურებოდა
1942 წელს ოქსფორდში დაბადებული ჰოკინგი მე-20 და 21-ე საუკუნეების ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ფიზიკოსი იყო. მიუხედავად იმისა, რომ 21 წლის ასაკში მას ამიოტროფული გვერდითი სკლეროზის (ALS) დიაგნოზი დაუსვეს, მან ათწლეულების განმავლობაში შეძლო მეცნიერების განვითარება. მისი აღმოჩენა „ჰოკინგის გამოსხივების“ შესახებ (თეორია, რომლის მიხედვითაც შავი ხვრელები ენერგიას ასხივებენ და დროთა განმავლობაში ქრებიან) ფუნდამენტურად შეცვალა ჩვენი წარმოდგენა კოსმოსზე.
თუმცა, ჰოკინგი მხოლოდ თეორიული ფიზიკით არ შემოიფარგლებოდა. თავისი პოპულარობა მან გამოიყენა პლატფორმად, რათა მსოფლიოსთვის ჩვენი ცივილიზაციის სისუსტეზე ესაუბრა.
ეგზისტენციალური საფრთხეები: რისი ეშინოდა ჰოკინგს?
ჯერ კიდევ 2001 წელს, The Daily Telegraph-თან ინტერვიუში, მან ხაზგასმით აღნიშნა: "ერთ პლანეტაზე არსებულ სიცოცხლეს ზედმეტად ბევრი უბედური შემთხვევა შეიძლება დაატყდეს თავს“. ჰოკინგი მიიჩნევდა, რომ კაცობრიობის გადარჩენის შანსების გასაზრდელად საჭიროა "სათადარიგო გეგმა“ ვარსკვლავებში.
მის მიერ დასახელებული საფრთხეების სია ვრცელი და საგანგაშო იყო:
ბირთვული ომი: ადამიანური აგრესიისა და ტექნოლოგიური სიმძლავრის საშიში კომბინაცია.
კლიმატის კატასტროფული ცვლილება: პროცესი, რომელიც შეუქცევადია გარკვეული წერტილის შემდეგ.
გენური ინჟინერიით შექმნილი ვირუსები: ბიოლოგიური საფრთხე, რომელიც ბუნებრივ პანდემიებზე ბევრად მომაკვდინებელია.
ხელოვნური ინტელექტი: ჰოკინგი შიშობდა, რომ AI-მ შესაძლოა ადამიანს აჯობოს და მისი კონტროლი შეუძლებელი გახდეს.
კლიმატის საათი ჩქარდება
დღევანდელი კლიმატური მონაცემები ადასტურებს, რომ ჰოკინგის პესიმისტური პროგნოზები საფუძველს მოკლებული არ იყო. გაეროს კლიმატის ცვლილების სამთავრობათშორისო ჯგუფის (IPCC) ანგარიშებით, გლობალურმა დათბობამ უკვე მიაღწია კრიტიკულ ნიშნულებს.
ეს მხოლოდ მშრალი სტატისტიკა არ არის - ეს აისახება ჩვენს ყოველდღიურობაში:
ეკონომიკური დარტყმა: რეკორდული სიცხეების გამო გაზრდილი ელექტროენერგიის გადასახადები.
ინფრასტრუქტურის ნგრევა: ინტენსიური წვიმებით გამოწვეული დატბორილი სარდაფები და ქალაქები.
სასურსათო კრიზისი: გვალვებითა და მოულოდნელი ყინვებით განადგურებული მოსავალი. ამავდროულად, გაეროს მიერ მხარდაჭერილი ბიომრავალფეროვნების შეფასება აჩვენებს, რომ ერთი მილიონი მცენარე და ცხოველი გადაშენების პირასაა.
კოსმოსი, როგორც "გეგმა B" და არა "უფასო ბილეთი"
ჰოკინგის იდეა კოსმოსურ დასახლებებზე ხშირად აღიქმება, როგორც მოწოდება დედამიწის მიტოვებისკენ, თუმცა რეალობა სხვაგვარია. ექსპერტები თანხმდებიან: უახლოეს მომავალში მთვარეზე ან მარსზე ნებისმიერი ბაზა იქნება მხოლოდ პატარა ეკიპაჟებისთვის განკუთვნილი მკაცრი გარემო, რომელიც მთლიანად დედამიწიდან მიწოდებულ რესურსებზე იქნება დამოკიდებული.
კაცობრიობის უდიდესი ნაწილისთვის ჰაერი, სასმელი წყალი და ნოყიერი ნიადაგი კვლავ აქაა. სწორედ ამიტომ, ემისიების შემცირება, ტყეების დაცვა და ოკეანეების გადარჩენა ბევრად უფრო პრაქტიკული „სიცოცხლის დაზღვევაა“, ვიდრე გაქცევის იმედი.
ჰოკინგის მემკვიდრეობა დღეს
სტივენ ჰოკინგის გაფრთხილება დღეს არა სასოწარკვეთის, არამედ პასუხისმგებლობის შეხსენებაა.
გადარჩენის საუკეთესო სტრატეგია დღეს ისეთი არჩევანის გაკეთებაა, რომელიც შეინარჩუნებს სიცოცხლისთვის ვარგის კლიმატს დედამიწაზე, სანამ ჩვენ ფრთხილად და ნაბიჯ-ნაბიჯ დავიწყებთ სხვა სამყაროების კვლევას.
წაიკითხეთ ასევე: