მეცნიერებმა აღმოაჩინეს შავი ხვრელი, რომელიც სამყაროს წესებს არ ემორჩილება
წარმოიდგინეთ ობიექტი, რომელიც იმდენად სწრაფად იზრდება და ისეთ რამეებს აკეთებს, რაც აქამდე მეცნიერულად შეუძლებლად მიიჩნეოდა. ასტრონომებმა სწორედ ასეთ „მეამბოხე“ შავ ხვრელს მიაგნეს, რომელსაც ID830 დაარქვეს.
ეს ობიექტი სამყაროს დასაწყისში (დაახლოებით 12 მილიარდი წლის წინ) არსებობდა და ჯერ კიდევ მაშინ მზეზე 440 მილიონჯერ უფრო მასიური იყო.
რა წესებს არღვევს ეს შავი ხვრელი?
1. ითვისებს იმაზე მეტ მატერიას, ვიდრე „ნებადართულია“
სამყაროში არსებობს ბუნებრივი წონასწორობა, რომელსაც მეცნიერები ედინგტონის ზღვარს უწოდებენ. ეს წესი შავ ხვრელებს ზრდის ტემპს უზღუდავს: როდესაც შავი ხვრელი დიდი რაოდენობით მატერიას იზიდავს, მის გარშემო წარმოიქმნება უძლიერესი სინათლე და წნევა, რომელიც ზედმეტ მასალას უკან აწვება და გარეთ ყრის. ეს ერთგვარი ბუნებრივი მუხრუჭია. თუმცა, ID830 ამ მუხრუჭს საერთოდ არ ექვემდებარება - ის მატერიას 13-ჯერ უფრო სწრაფად ითვისებს, ვიდრე ეს წესით შესაძლებელია.
2. ავლენს ორ შეუთავსებელ თვისებას
არსებული თეორიების მიხედვით, როდესაც შავი ხვრელი ასე თავაშვებულად და სწრაფად იზრდება, მან გარკვეული ტიპის გამოსხივება (მაგალითად, რადიოტალღები) უნდა დაკარგოს. თუმცა, ეს ობიექტი ერთდროულად გამოსცემს ძალიან მძლავრ რადიოტალღებსაც და რენტგენის სხივებსაც. ეს ფიზიკოსებისთვის ისეთივე დაუჯერებელია, როგორც ადამიანი, რომელიც ერთდროულად ძალიან სწრაფად დარბის და თან ღრმად სძინავს.
როგორ მოახერხა მან ეს?
მკვლევარები ფიქრობენ, რომ ამ შავმა ხვრელმა რაღაც გიგანტური „შთანთქა“ - მაგალითად, მასიური ვარსკვლავი ან გაზის უზარმაზარი ღრუბელი.
ეს არის ძალიან იშვიათი და ხანმოკლე მომენტი, რომელიც მხოლოდ 300 წელს გრძელდება (კოსმოსური მასშტაბებით ეს წამის მეასედია).
შავი ხვრელის გარშემო შეიქმნა ე.წ. „გვირგვინი“ - ეს არის მილიარდი გრადუსით გახურებული ნაწილაკების ღრუბელი, რომელიც თითქმის სინათლის სიჩქარით მოძრაობს და ობიექტს განსაკუთრებულ სიკაშკაშეს ანიჭებს.
რატომ არის ეს აღმოჩენა მნიშვნელოვანი?
ეს ფაქტი გვიჩვენებს, რომ ადრეულ სამყაროში შავი ხვრელები იმაზე ბევრად სწრაფად ვითარდებოდნენ, ვიდრე გვეგონა. ასეთი ობიექტები იმდენ ენერგიას გამოყოფენ, რომ თავიანთ გალაქტიკაში ყველაფერს აცხელებენ, რის გამოც იქ ახალი ვარსკვლავები ვეღარ იბადებიან. გამოდის, რომ ID830 საკუთარი გალაქტიკის რესურსების ხარჯზე გაიზარდა.
ჯეიმს ვების ტელესკოპმა კიდევ ერთხელ დაამტკიცა, რომ უძველესი სამყარო ბევრად უფრო „ველური“ და ამოუცნობი ადგილი იყო, ვიდრე ეს სახელმძღვანელოებშია აღწერილი.
წაიკითხეთ ასევე: