ირანის მიერ ბალისტიკური რაკეტების გაშვება 86%-ით შემცირდა - შეზღუდული მარაგი თუ სტრატეგიული ნაბიჯი? რა ვიცით ირანისა და აშშ-ის იარაღის მარაგებზე?
აშშ-ის პრეზიდენტ დონალდ ტრამპის განცხადებით, მის ქვეყანას "იარაღის შეუზღუდავი მარაგი“ აქვს. თავის მხრივ კი ირანის თავდაცვის სამინისტროს განცხადებით, მათ აქვთ შესაძლებლობა, "იმაზე უფრო დიდხანს გაუწიონ წინააღმდეგობა მტერს, ვიდრე აშშ-ს წარმოუდგენია".
- როგორც BBC წერს, ექსპერტები მიიჩნევენ, რომ იარაღის მარაგი ამ კონფლიქტს ვერ გადაწყვეტს და მაგალითად, მოჰყავთ უკრაინა, რომელიც რუსეთს რიცხობრივადაც და შეიარაღებითაც ჩამორჩება - თუმცა დასძენენ, რომ რა თქმა უნდა, იარაღის მარაგი მნიშვნელოვანი ფაქტორია.
შეტევების ტემპი თავიდანვე მაღალი იყო. ორივე მხარე იმაზე უფრო სწრაფად ხარჯავს მარაგებს, ვიდრე მისი წარმოებაა შესაძლებელი. თელ-ავივში დაფუძნებული ეროვნული უსაფრთხოების კვლევების ინსტიტუტის შეფასებით, აშშ-მა და ისრაელმა უკვე განახორციელეს 2000-ზე მეტი დარტყმა და თითოეული დარტყმის დროს მრავალი საბრძოლო მასალა გამოიყენეს.
მათი ცნობით, ირანმა უკვე გაუშვა 571 რაკეტა და 1391 დრონი. ბევრი მათგანი თავდაცვის სისტემებმა გააუვნებლეს.
რაც უფრო დიდხანს გაგრძელდება ომი, ორივე მხარისთვის ამ ინტენსივობის საბრძოლო მოქმედებების შენარჩუნება უფრო გართულდება.
- დასავლელი ოფიციალური პირები აცხადებენ, რომ უკვე შეინიშნება ირანის მიერ გასროლილი რაკეტების რაოდენობის შემცირება - ომის პირველ დღეს ასობით რაკეტას ისროდნენ, ხოლო ახლა - ათობით.
ამერიკელი მთავარსარდალი, გენერალი დენ კეინი აცხადებს, რომ ირანის მიერ ბალისტიკური რაკეტების გაშვება საბრძოლო მოქმედებების დაწყების პირველი დღის შემდეგ, 86%-ით შემცირდა. აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის ინფორმაციით, მხოლოდ ბოლო 24 საათში რაკეტების გაშვება 23%-ით შემცირდა. ეს კი დასავლეთს აფიქრებინებს, რომ ირანს ძალიან უჭირს ოპერაციის მაღალი ტემპის შენარჩუნება.
შესაძლოა, ასეთი მკვეთრი კლება მარაგების შენარჩუნების მცდელობა იყოს, წარმოების შენარჩუნება კიდევ უფრო გართულდება. აშშ-სა და ისრაელის მოიერიშეებს ახლა ირანზე საჰაერო უპირატესობა აქვთ, რადგან ირანის საჰაერო თავდაცვის სისტემების უმეტესობა განადგურებულია.
ომამდე ირანს სავარაუდოდ, 2000-ზე მეტი მოკლე რადიუსის ბალისტიკური რაკეტის მარაგი ჰქონდა.
რა თქმა უნდა, არავინ აქვეყნებს ინფორმაციას იმის შესახებ, თუ რა რაოდენობის იარაღია დაპირისპირებული მხარეების განკარგულებაში - ასეთი მონაცემები გასაიდუმლოებულია.
- აშშ-ის ცენტრალური სარდლობის განცხადებით, ომის შემდეგი ფაზა კონცენტრირებული იქნება ირანის რაკეტებისა და დრონების გამშვები მოწყობილობების, იარაღის მარაგების და მწარმოებელი ქარხნების განადგურებაზე.
შესაძლოა, ახლა აშშ-სა და ისრაელისთვის უფრო ადვილი იყოს ირანის საბრძოლო შესაძლებლობების დაქვეითება, თუმცა მისი ყველა იარაღის განადგურება რთული იქნება.
უნდა აღინიშნოს, რომ უახლესი ისტორია აჩვენებს ჰაერიდან წარმოებული ომების შეზღუდვებს. მაგალითად, ისრაელის სამხედროებმა სამწლიანი ინტენსიური დაბომბვის შემდეგაც კი ვერ გაანადგურეს ღაზაში "ჰამასი" სრულად. ასევე იემენში ჰუსიტები გადაურჩნენ ამერიკელების ერთწლიანი დაბომბვის კამპანიას.
- აშშ მსოფლიოში ყველაზე ძლიერ სამხედრო ძალად რჩება, იარაღის მარაგი სხვა ქვეყნების მარაგებზე უფრო მეტია, თუმცა აშშ-ის სამხედრო ძალები დიდწილად ეყრდნობა ძვირადღირებულ, ზუსტ მართვად იარაღს, რომელიც შეზღუდული რაოდენობით იწარმოება. როგორც ამბობენ, ტრამპმა თავდაცვის კონტრაქტორებთან შეხვედრა მოიწვია რათა მათთვის წარმოების დაჩქარება მოეთხოვა. ეს კი იმის მანიშნებელია, რომ შესაძლოა, ამერიკის რესურსებიც კი შესაძლოა, შეზღუდული იყოს.
აშშ უკვე გადავიდა ძვირადღირებული და დახვეწილი, შორი მანძილის იარაღის გამოყენებაზე, როგორებიცაა Tomahawk-ის ფრთოსანი რაკეტები. ისინი ახლა ნაკლებად იყენებენ JDAM ბომბებს.
ვაშინგტონის სტრატეგიული და საერთაშორისო კვლევების ცენტრის წარმომადგენელი, მარკ კანსიანი ამბობს, რომ შორიდან თავდასხმის შემდეგ, აშშ-ს ახლა შეუძლია გამოიყენოს მაკლებად ძვირადღირებული რაკეტები და ბომბები.
- მისი თქმით, აშშ-ს შეუძლია საბრძოლო მოქმედებების დონე თითქმის განუსაზღვრელი ვადით შეინარჩუნოს. რაც უფრო გაგრძელდება ომი, მით უფრო შემცირდება სამიზნეების სია, რაც ოპერაციების ტემპის თანდათანობით შემცირებას ნიშნავს.
მარკ კანსიანი ამბობს, რომ აშშ-ს ათიათასობით JDAM ბომბი აქვს, მაგრამ ძვირადღირებული საჰაერო თავდაცვის სისტემების მარაგი მცირდება. კონფლიქტის საწყის ეტაპზე ეს სისტემები აუცილებელი იყო ირანის საპასუხო თავდასხმების საფრთხის დასაძლევად.
"პეტრიოტის“ რაკეტებზე მოთხოვნა დიდი იყო - არა მხოლოდ აშშ-ს, არამედ მისი არაბი მოკავშირეების და უკრაინის მხრიდანაც. თითოეული გამანადგურებელი რაკეტის ღირებულება 4 მილიონ დოლარზე მეტია და აშშ, სავარაუდოდ, ამჟამად წელიწადში დაახლოებით 700-ს აწარმოებს.