ირანული რაკეტები ევროპის კართან? - ემუქრება თუ არა საფრთხე პარიზს, ბერლინსა და ლონდონს

ინდოეთის ოკეანეში მდებარე დიეგო გარსიას კუნძულზე, სადაც აშშ-ისა და დიდი ბრიტანეთის ერთობლივი სამხედრო ბაზაა განთავსებული, სარაკეტო თავდასხმამ ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე დაპირისპირება კიდევ უფრო გაამწვავა. ეს ფაქტი ექსპერტების შეფასებით, კონფლიქტის აშკარა ესკალაციაზე მიუთითებს და რეგიონში უსაფრთხოების რისკებს მნიშვნელოვნად ზრდის.

არსებული ინფორმაციით, ირანმა შორი რადიუსის ბალისტიკური რაკეტები გაუშვა, თუმცა დარტყმამ მიზანს ვერ მიაღწია - ერთ-ერთი რაკეტა არ აფეთქდა, ხოლო მეორე აშშ-ის სამხედრო გემმა გაანეიტრალა.

მიუხედავად ამისა, ისრაელის სამხედრო წარმომადგენლები ხაზგასმით აღნიშნავენ, რომ კონფლიქტის დაწყების შემდეგ, ეს ირანის მიერ შორი მოქმედების რაკეტების გამოყენების პირველი შემთხვევაა.

თავად თეირანს აღნიშნული თავდასხმა ოფიციალურად ჯერ არ დაუდასტურებია. ირანული მედია ამ ეტაპზე ძირითადად უცხოურ წყაროებზე დაყრდნობით ავრცელებს ინფორმაციას, რაც დამატებით კითხვებს აჩენს მომხდარის მასშტაბებსა და დეტალებთან დაკავშირებით.

ექსპერტები უკვე სწავლობენ ინციდენტის შედეგებს და შესაძლო სამიზნეებს. ანალიტიკურ წრეებში ჩნდება კითხვაც - შეიძლება თუ არა, რომ მომავალში სამიზნედ ევროპის ქალაქებიც იქცეს, მათ შორის: ბერლინი, პარიზი და ლონდონი.

ირანის სარაკეტო პროგრამა უკვე წლებია საერთაშორისო ყურადღების ცენტრშია. ღონჩეჰ ჰაბიბიაზადი, BBC Persian-ის ჟურნალისტი, ამბობს, რომ ამ საკითხზე პოზიციები მკვეთრად განსხვავდება.

მისი თქმით, თეირანს რაკეტების განვითარება მხოლოდ თავდაცვისთვის სჭირდება და ეს ქვეყნის უსაფრთხოების სტრატეგიის ნაწილია. თუმცა კრიტიკოსები ფიქრობენ, რომ შორი მანძილის რაკეტების გაძლიერებამ შეიძლება რეგიონში ძალთა ბალანსი შეცვალოს და ახალი საფრთხეები გააჩინოს.

ირანი წლების განმავლობაში ამტკიცებდა, რომ მისი სარაკეტო პროგრამა შეგნებულად იყო შეზღუდული. ოფიციალური განცხადებების მიხედვით, თეირანი რაკეტების მოქმედების რადიუსს დაახლოებით 2000 კილომეტრამდე აკონტროლებდა - ისრაელი ამ ზონაში ექცეოდა, ხოლო ევროპა - არა.

ამ პოლიტიკაზე 2021 წელს საუბრობდა ირანის უმაღლესი ლიდერი, აიათოლა ალი ხამენეი. მისი თქმით, ეს შეზღუდვა ტექნიკური შესაძლებლობების ნაკლებობას არ უკავშირდებოდა და პოლიტიკური გადაწყვეტილება იყო.

გასული წლის სექტემბერში ირანელმა კანონმდებლებმა სახელმწიფო მედიასთან განაცხადეს, რომ ისლამური რევოლუციის გუშაგთა კორპუსმა წარმატებით გამოცადა კონტინენტთაშორისი ბალისტიკური რაკეტა. მიუხედავად ამისა, მისი მოქმედების ზუსტი რადიუსი საჯაროდ არ გამჟღავნებულა, რამაც დამატებითი კითხვები გააჩინა ირანის რეალური სამხედრო შესაძლებლობების შესახებ.

• რაკეტების დიაპაზონი

აშშ-ის ოფიციალური პირები უკვე დიდი ხანია ამტკიცებენ, რომ ირანის კოსმოსური პროგრამის ფარგლებში შესაძლოა მუშავდებოდეს ტექნოლოგიები, რომლებიც მომავალში კონტინენტთაშორისი ბალისტიკური რაკეტების შექმნას შეუწყობს ხელს.

ამ შეფასებას ზოგიერთი ექსპერტიც ეთანხმება. კარინ ფონ ჰიპელი, სამეფო გაერთიანებული სერვისების ინსტიტუტის ყოფილი ხელმძღვანელი, ამბობს, რომ თუ ირანის რაკეტებს დიეგო გარსიამდე მიღწევა შეუძლია, ეს ქვეყნის სარაკეტო ტექნოლოგიის განვითარებაზე მიუთითებს.

აქამდე ფართოდ იყო გავრცელებული მოსაზრება, რომ ირანული ბალისტიკური რაკეტების მაქსიმალური მოქმედების რადიუსი დაახლოებით 2000 კილომეტრს შეადგენდა. თუმცა ახალი მონაცემები მიუთითებს, რომ ირანს უფრო შორი მანძილის დაფარვაც შეუძლია, რაც არსებულ წარმოდგენებს ცვლის.

ამასთანავე, ჯერ კიდევ უცნობია, როგორ მოახერხა თეირანმა ეს? - გამოიყენა ძველი მარაგები თუ რეალურად აქვს ასეთი რაკეტების წარმოების შესაძლებლობა. ღია წყაროებში ამის შესახებ ზუსტი ინფორმაცია არ არსებობს.

ნებისმიერ შემთხვევაში, ფაქტი ერთია - მიუხედავად სამხედრო ზეწოლისა, ირანმა შეძლო მნიშვნელოვანი სარაკეტო შესაძლებლობების შენარჩუნება, რაც მისი სამხედრო პოტენციალის შესახებ ახალ სურათს ქმნის.

მეორე მიზეზი საერთაშორისო პოლიტიკას უკავშირდება: აშშ უკვე 2000-იანი წლებიდან ამტკიცებდა, რომ ირანი საშუალო რადიუსის რაკეტებს ავითარებდა, რომელთა მოქმედების არეალი 3000-დან 5500 კილომეტრამდე იყო. სწორედ ამ შეფასებებზე დაყრდნობით დაიწყო ნატომ ევროპაში რაკეტსაწინააღმდეგო თავდაცვის სისტემის შექმნა.

საბოლოოდ, ეს მოვლენები არა მხოლოდ სამხედრო, არამედ გეოპოლიტიკურ რეალობასაც ცვლის და კიდევ უფრო ამძაფრებს დაძაბულობას საერთაშორისო ასპარეზზე.

წყარო