“თეთრი ჭირი“ დაბრუნდა? - ექიმები ტუბერკულოზის შემთხვევების მატების გამო, მოსახლეობას აფრთხილებენ
კაცობრიობის ყველაზე მომაკვდინებელი დაავადება კვლავ ბრუნდება - “თეთრი ჭირი“ მსოფლიოში ყველაზე მომაკვდინებელი ინფექციური დაავადებაა.
მიუხედავად თანამედროვე მედიცინის მიღწევებისა, დაავადება კვლავ სერიოზულ გლობალურ საფრთხედ რჩება. განსაკუთრებით საგანგაშოა ის ფაქტი, რომ მისი შემთხვევები ბოლო წლების განმავლობაში საგრძნობლად გაიზარდა.
-
აშშ-ის დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრის წინასწარი მონაცემებით, 2025 წელს ამერიკაში ტუბერკულოზის 10 260 შემთხვევა დაფიქსირდა. მათგან განსაკუთრებით მაღალი მაჩვენებელი ნიუ-იორკში აღირიცხა, სადაც ინფიცირების 967 შემთხვევა გამოვლინდა.
თუმცა სპეციალისტები ვარაუდობენ, რომ რეალური სურათი შესაძლოა უფრო მძიმე იყოს. ტუბერკულოზი ხშირად იმალება სხვა, უფრო გავრცელებული დაავადებების სიმპტომების უკან - როგორიცაა გრიპი ან სხვადასხვა რესპირატორული ვირუსული ინფექცია. შედეგად, ბევრი შემთხვევა დროულად ვერ იდენტიფიცირდება, რაც მკურნალობის დაწყებას აჭიანურებს.
რაც უფრო დიდხანს რჩება დაავადება დაუდგენელი, მით უფრო იზრდება მისი გავრცელების რისკი. ამასთან, მატულობს ალბათობა, რომ გამომწვევმა ბაქტერიამ განივითაროს ანტიბიოტიკების მიმართ მდგრადობა - რაც მკურნალობას კიდევ უფრო რთულსა და ხანგრძლივს ხდის.
-
რა არის ტუბერკულოზი?
ტუბერკულოზი ინფექციური დაავადებაა, რომელიც უმეტესად ფილტვებს აზიანებს, თუმცა შესაძლოა გავრცელდეს სხეულის სხვა ორგანოებზეც, მათ შორის თირკმელებზე, ხერხემალსა და ტვინზე.
ტუბერკულოზს ორი განსხვავებული მდგომარეობა ახასიათებს:
- აქტიური ტუბერკულოზი — ამ შემთხვევაში ადამიანს აქვს სიმპტომები და შეუძლია ინფექციის სხვებზე გადაცემა. მკურნალობის გარეშე, ფილტვების აქტიური ტუბერკულოზის მქონე პაციენტმა შესაძლოა წელიწადში საშუალოდ 10–15 ადამიანი დააინფიციროს, განსაკუთრებით ისინი, ვისთანაც მჭიდრო კონტაქტშია: ოჯახის წევრები, მეგობრები ან თანამშრომლები.
- ლატენტური ტუბერკულოზი — ამ ფორმის დროს ბაქტერიები ორგანიზმში “მიძინებულ“ მდგომარეობაშია. ადამიანს არ აქვს სიმპტომები და არ არის გადამდები. თუმცა ეს მდგომარეობა სრულად უსაფრთხო არ არის.
თუ იმუნური სისტემა სუსტდება და ვეღარ აკონტროლებს ინფექციას, ლატენტური ტუბერკულოზი შეიძლება გააქტიურდეს. ასეთი პროგრესირება შემთხვევების დაახლოებით 5–10%-ში ფიქსირდება.
დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრები-ის შეფასებით, მხოლოდ აშშ-ში დაახლოებით 13 მილიონი ადამიანი ცხოვრობს ლატენტური ტუბერკულოზით. აღსანიშნავია, რომ ქვეყანაში ტუბერკულოზის შემთხვევების 80%-ზე მეტი სწორედ ხანგრძლივი, არანამკურნალევი ლატენტური ინფექციების გააქტიურების შედეგია. ამიტომ სპეციალისტები ხაზს უსვამენ დროული დიაგნოსტიკისა და პრევენციის მნიშვნელობას.
-
როგორ მკურნალობენ ტუბერკულოზს?
ტუბერკულოზის მკურნალობა ძირითადად ანტიბიოტიკებით ხდება. როგორც აქტიური, ისე ლატენტური ინფექცია საჭიროებს მედიკამენტურ მკურნალობას, თუმცა პროცესი გაცილებით ხანგრძლივი და კომპლექსურია, ვიდრე სხვა, უფრო გავრცელებული ინფექციების დროს.
პაციენტებს ხშირად უწევთ მედიკამენტების კომბინირებული კურსი მინიმუმ ექვსიდან ცხრა თვემდე, რათა ბაქტერიები სრულად განადგურდეს და ინფექცია აღარ გადაეცეს სხვას.
-
ტუბერკულოზი სასიკვდილოა?
გლობალური მონაცემებით, აქტიური ტუბერკულოზით დაავადებული ადამიანების დაახლოებით ნახევარი კვდება.
“მკურნალობის გარეშე, დაავადება ფილტვებს ანადგურებს და ორგანიზმს ფიტავს,“ - განმარტავს მიშელ ბარონი, UCHealth-ის ინფექციების პრევენციისა და კონტროლის უფროსი მედიცინის დირექტორი. მისივე სიტყვებით, “ტუბერკულოზი ორგანიზმში გამოიმუშავებს ქიმიკატებს, რომლებიც თრგუნავს მადას. ადამიანი წყვეტს ჭამას, რის შედეგადაც სხეულის ფუნქციონირება მკვეთრად ირღვევა.“