კაცობრიობა ხმელეთის 50%-ზე მეტს დაიკავებს: მეცნიერებმა დაასახელეს წელი, როდესაც დედამიწის მოსახლეობა პიკს მიაღწევს
დედამიწის რესურსები იწურება, მოსახლეობის რაოდენობა კი კატასტროფული ტემპით იზრდება. უახლესი კვლევების მიხედვით, 2070-იანი წლების ბოლოსთვის მსოფლიო მოსახლეობამ შესაძლოა 12,4 მილიარდ ადამიანს მიაღწიოს, რაც ბუნებრივ რესურსებსა და ეკოსისტემებზე გაუგონარ ზეწოლას გამოიწვევს.
გამოცემა WioN-ში გამოქვეყნებული კვლევის თანახმად, ანთროპოგენული ზეწოლის ზრდის ერთ-ერთი მთავარი ფაქტორი სწორედ დემოგრაფიული ბუმია.
ხმელეთის ნახევარი ადამიანების ხელში
მეცნიერთა ვარაუდით, 2070 წლისთვის ადამიანები პლანეტის ხმელეთის 50%-ზე მეტს აითვისებენ. ეს პროცესი პირდაპირ საფრთხეს უქმნის ბიომრავალფეროვნებას და გადაშენების პირას აყენებს ათიათასობით სახეობას. ამ პროცესის მთავარი მამოძრავებელი ძალა სოფლის მეურნეობის გაფართოება, ურბანიზაცია და ინფრასტრუქტურული განვითარებაა.
პროფესორ კორი ბრედშოუს, კვლევის წამყვანი ავტორის თქმით, მაშინაც კი, როცა დედამიწაზე 8,3 მილიარდი ადამიანი ცხოვრობს, ჩვენ უკვე შესაძლებლობების ზღვარზე ვართ.
"მოსახლეობის რეალურად მდგრადი რაოდენობა ბევრად უფრო დაბალია და ახლოსაა იმ დონესთან, რაც მსოფლიოს XX საუკუნის შუა წლებში ჰქონდა", - აცხადებს ბრედშოუ.
რესურსების ამოწურვა და „დესტრუქციული ფაზა“
მეცნიერები მიუთითებენ, რომ მოსახლეობის ზრდის, რესურსების მოხმარებისა და ეკონომიკური აქტივობის ერთობლიობა გარემოზე ზეწოლას აძლიერებს. შედეგები უკვე თვალსაჩინოა: ბუნებრივი ჰაბიტატების შემცირება, გამონაბოლქვისა და დაბინძურების ზრდა და ბიომრავალფეროვნების დაკარგვის დაჩქარება.
საინტერესოა, რომ 1950-იან წლებამდე მოსახლეობის მატება ტექნოლოგიურ და ეკონომიკურ წინსვლას უწყობდა ხელს. თუმცა, 1960-იანი წლებიდან ეს დინამიკა შეიცვალა. მკვლევრები ამ პერიოდს „ნეგატიურ დემოგრაფიულ ფაზას“ უწოდებენ, სადაც მოსახლეობის შემდგომი ზრდა აღარ იწვევს პროპორციულ ეკონომიკურ აჩქარებას. პირიქით, ის პირდაპირ კავშირშია გლობალური ტემპერატურის მატებასთან, ეკოლოგიური კვალის გაფართოებასთან და ნახშირორჟანგის ემისიების ზრდასთან.
რეალური საფრთხე მილიარდობით ადამიანისთვის
თუ არსებული ტენდენციები შენარჩუნდება, მილიარდობით ადამიანი რესურსების (წყალი, საკვები, ენერგია) დეფიციტსა და არასტაბილურობას შეეჯახება. პლანეტის სასიცოცხლო სისტემები უკვე კრიტიკულ დატვირთვას განიცდიან.
„დედამიწა ვერ ეწევა იმ ტემპს, რომლითაც ჩვენ მის რესურსებს ვიყენებთ,“ - აფრთხილებს პროფესორი ბრედშოუ და აღნიშნავს, რომ სერიოზული ცვლილებების გარეშე კაცობრიობა უფრო ღრმა კრიზისების წინაშე აღმოჩნდება.
ბოლო მონაცემებით, 2024 წლის განმავლობაში მსოფლიო მოსახლეობა 71 მილიონზე მეტით გაიზარდა და 2025 წლის დასაწყისისთვის 8,09 მილიარდს მიაღწია. შარშან შობადობისა და სიკვდილიანობის თანაფარდობა 4,2/2-ზე იყო.