გოფარის საიდუმლო ამოხსნილია - მეცნიერებმა მიწისძვრების "ბუნებრივი დამუხრუჭების სისტემა" აღმოაჩინეს
წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში, ეკვადორიდან დასავლეთით დაახლოებით 1000 მილის დაშორებით მდებარე ზღვის ქვეშა ნაპრალი ბოლო სამი ათწლეულის განმავლობაში მეცნიერების განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს.
- მიზეზი მისი უჩვეულო „ქცევაა“ — ნაპრალი დაახლოებით ყოველ ხუთ-ექვს წელიწადში ერთხელ თითქმის ერთსა და იმავე ადგილას 6 მაგნიტუდის მიწისძვრას იწვევს. უფრო საინტერესო კი ის არის, რომ ბიძგები არა მხოლოდ რეგულარულად მეორდება, არამედ თითქმის იდენტური სიმძლავრისაცაა.
სპეციალისტებისთვის ასეთი სიზუსტე და განმეორებადობა სეისმოლოგიაში უკიდურესად იშვიათ მოვლენად მიიჩნევა. წლების განმავლობაში მკვლევრები ცდილობდნენ გაერკვიათ, რატომ არ იზრდება ეს მიწისძვრები უფრო მასშტაბურ და დამანგრეველ კატასტროფად.
ახალი კვლევის ფარგლებში მეცნიერებმა გამოიყენეს ორი მსხვილი საზღვაო ექსპედიციის დროს შეგროვებული მონაცემები — პირველი 2008 წელს ჩატარდა, ხოლო მეორე 2019-2022 წლებში. მისიების ფარგლებში მკვლევრებმა ოკეანის ფსკერზე სპეციალური სეისმომეტრები განათავსეს — მოწყობილობები, რომლებიც ზღვის ფსკერზე მიწისძვრების დასაფიქსირებლად არის შექმნილი.
ამ მონაცემებმა მეცნიერებს საშუალება მისცა, გოფარის რღვევის სიღრმეში მიმდინარე პროცესები უპრეცედენტო სიზუსტით შეესწავლათ და საბოლოოდ აეხსნათ, რატომ მეორდება ამ რეგიონში მიწისძვრები ასეთი სტაბილური ციკლით.
ახლა კი, როგორც მეცნიერები აცხადებენ, პასუხი საბოლოოდ ნაპოვნია:
ჟურნალ Science-ში გამოქვეყნებული ახალი კვლევის მიხედვით, ნაპრალის სიღრმეში არსებობს განსაკუთრებული „დამუხრუჭების ზონები“, რომლებიც ბუნებრივი შემაკავებელი მექანიზმის როლს ასრულებენ. სწორედ ეს რეგიონები აფერხებენ ენერგიის უკონტროლო გავრცელებას და ხელს უშლიან მიწისძვრების გაცილებით ძლიერ ბიძგებად გადაქცევას.
მსგავსი ტრანსფორმაციული რღვევები მსოფლიოს ოკეანეებში საკმაოდ ფართოდ გვხვდება. მეცნიერებმა დიდი ხანია შენიშნეს, რომ ასეთ წყალქვეშა ნაპრალებზე მომხდარი მიწისძვრები ხშირად იმაზე მცირე მასშტაბისაა, ვიდრე არსებული გეოლოგიური პირობების გათვალისწინებით იქნებოდა მოსალოდნელი. სპეციალისტების ვარაუდით, ეს მიუთითებს, რომ ბუნებაში არსებობს გარკვეული მექანიზმი, რომელიც მიწისძვრების უკონტროლო გაძლიერებას აფერხებს.