“უფროსი შვილი გარდამეცვალა... მის სახელზე დავარქვით ანსამბლს “გიორგობა“, რომელიც უკვე 30 წლისაა“ - ანსამბლის ხელმძღვანელის გზა “ცერისტობიდან“ აღიარებამდე

გოჩა ძოწენიძესთვის და მისი მეუღლისთვის - ელისო ცხომელიძისთვის ქართული ცეკვა მთელი ცხოვრებაა. ათწლეულები ამ ხელოვნებას მიუძღვნეს. ამის გარდა უკვე 3 ათეული წელია, ახალგაზრდებს დიდი სიყვარულით ქათულ ცეკვას აზიარებენ და არაერთი თაობა ჰყავთ აღზრდილი.

6 ივნისს მათი ბავშვთა ქართული ხალხური ცეკვის ქორეოგრაფიული ანსამბლი “გიორგობა“ 30 წლის საიუბილეო კონცერტისთვის ემზადება.

ambebi.ge ანსამბლის სამხატვრო ხელმძღვანელს გოჩა ძოწენიძეს და მის მეუღლეს ესაუბრა. ბატონი გოჩა გაწეული ღვაწლისთვის ღირსების ორდენითაა დაჯილდოებული ამ ორდენის კავალერია.

• სათავეები ქუთაისიდან და მოცეკვავე ოჯახი

- ჩვენი სათავე ქუთაისია, წარმოშობით იქიდან ვარ. ჩემს ოჯახში ყველა ცეკვავდა: მამაჩემი მოცეკვავე და ქორეოგრაფი იყო, დედაჩემი - მისი პარტნიორი. ასე რომ, ყველაფერი მშობლებიდან დაიწყო. მერე მეც ვცეკვავდი, ჩემი დაც, ჩემი მეუღლეც... მოკლედ, ოჯახში ყველა ვცეკვავდით. სიძეც ისეთი შეგვხვდა - მომღერალი, ხელოვანი. ყველა ხელოვნებას ვემსახურებით და ყველა დიდ, სახელმწიფო და აკადემიურ ანსამბლებში ვიყავით.

მე ქუთაისის სიმღერისა და ცეკვის სახელმწიფო ანსამბლით დავიწყე, რომლის ხელმძღვანელიც ბატონი ჯემალ ჭკუასელი იყო (შემდგომში “ერისიონის“ ხელმძღვანელი). ქორეოგრაფებად გვყავდნენ ბატონები რეზო ჭანიშვილი, ლექსო ნიკოლაძე... იქ, თავის დროზე, მამაჩემიც იყო. შემდეგ გადმოვედი თბილისში, აკადემიურ ანსამბლ “რუსთავში“, ბატონ ანზორ ერქომაიშვილთან და ბატონ ფრიდონ სულაბერიძესთან. იქ, დიდ სცენაზე, ჩემს მეუღლესთან ერთად 26 წელი გავატარე.

- მეუღლე სახელმწიფო ანსამბლში გაიცანით, თუ ბავშვობიდან იცნობდით?

- ჩემი მეუღლე ბატონი ლექსო ნიკოლაძის მოსწავლე იყო, თავიდან თბილისში, პიონერთა სასახლეში ცეკვავდა. ანსამბლმა რამდენჯერმე ჩამოიყვანა ქუთაისის სახელმწიფო ანსამბლში და აი, იქიდან დაიწყო ჩვენი ნაცნობობა. მერე მეც გადმოვედი თბილისში. ჯერ მე გადავიბირე ქუთაისში, მოგვიანებით კი მან და ერთად წამოვედით თბილისში.

• ქართული ცეკვის ფენომენი და 26 წელი დიდ სცენაზე

- ქართული ცეკვა საოცარი ენერგიაა - სხვა ხიბლი აქვს. პირადად თქვენთვის რას ნიშნავს ის?

- ჩემთვის მთელი ცხოვრებაა. მთელი ენერგია, სიყვარული და ცხოვრება ქართულ ცეკვაში ჩავდეთ. პროფესიადაც ავირჩიე, რადგან უზომოდ მიყვარდა, მაგრამ ეს მარტო პროფესია არ ყოფილა, მთელი არსებობა იყო. სცენას პატარა ბიჭი არ დავმშვიდობებივარ, უკვე 44 წლის ვიყავი. ბოლო 10 წელი აკადემიური ანსამბლის რეპეტიტორი, ქორეოგრაფი და ბატონი ფრიდონ სულაბერიძის მარჯვენა ხელი ვიყავი. ამ საქმეს მთელი ცხოვრება მივუძღვენი და დღესაც, შეძლებისდაგვარად, ბავშვებთან ვაგრძელებ.

- რა არის მთავარი თქვენს საქმეში? რა უნდა ჰქონდეს იმ ადამიანს, რომელიც სცენაზე დგას და მაყურებლის წინაშე ქართულ ცეკვას წარმოადგენს, რით უნდა იყოს გამორჩეული?

- პირველ რიგში - უდიდესი სიყვარულით, მერე კი - იმ კონკრეტული ცეკვის ხასიათის გრძნობით. უნდა გესმოდეს, რას აკეთებ და რომელი კუთხის ცეკვას ასრულებ. ყველა ცეკვას ხომ არ უხდება ღიმილი? ზოგს სიმკაცრე სჭირდება, ზოგს - სახასიათო მანერა... აი, ეს სხვადასხვაობა უნდა დაიჭირო. უნდა იცოდე, რას წარმოადგენ - “ხორუმი“ და “ფარიკაობა“ - საბრძოლო ცეკვებია, “სამაია“ სულ სხვაა, “ქართული“ კი - საერთოდ უპირველესი და ულამაზესი. მთავარია სიყვარული, გრძნობა, საქმის ცოდნა და უდიდესი დისციპლინა. რეპეტიციაც კი არ გამიცდენია არასდროს, კონცერტზე ხომ ლაპარაკიც ზედმეტია. ალბათ ამიტომაც შევძელი სცენაზე ასე დიდხანს გაძლება - თან ვცეკვავდი და თან რეპეტიტორი ვიყავი.

ჩემი ცხოვრება ასე წარიმართა - 17 წლიდან დავიწყე და ამ საქმეში ნამდვილად მთელი გული ჩავდე.

• მამის კვალზე - ცერზე ცეკვა და დოლი

- მეტად რომელი ცეკვა გიყვარდათ? რა თქმა უნდა, ყველა გამორჩეულია, მაგრამ თქვენი სავიზიტო ბარათი რომელი იყო?

- მე უფრო “ცერისტი“ ვიყავი, სოლოებს ძირითადად ცერზე ვასრულებდი, სვანურ ცერს ვაკეთებდი. გარდა ამისა, დოლით ვცეკვავდი და “რუსთავში“ დოლების ნომერსაც ვუკრავდი. მამაჩემი, გოგი (გიორგი) ძოწენიძე, პირველი იყო საქართველოში, ვინც თავის დროზე დოლი დაიკავა, დაუკრა და ისე იცეკვა. მეც მის კვალს მივყევი - ვუკრავდი და ვცეკვავდი კიდეც “ფარცაში“. ჩემს პირველ პედაგოგად, რა თქმა უნდა, მამაჩემს მივიჩნევ. მან ჩამოაყალიბა ბავშვთა ანსამბლი ქუთაისში და იქ დავიწყე. სამი წლის ვიყავი, უკვე ჩოხა რომ მეცვა და ვცეკვავდი. ასე რომ, ეს წმინდა წყლის გენეტიკაა.

• პირადი ტრაგედია და ანსამბლ “გიორგობის“ დაბადება

- როდესაც აქტიურ ცეკვას თავი დაანებეთ, მერე გადაწყვიტეთ საკუთარი ანსამბლის შექმნა?

- ეს მანამდე იყო. სადამდეც შევძელი, ერთმანეთს ვუხამებდი “რუსთავში“ მოღვაწეობას და ჩემს ანსამბლს. ბატონ ფრიდონთან ყველაფერს ვათანხმებდი, რომ ანსამბლიც შემენარჩუნებინა, მაგრამ მერე, როცა ფიზიკურად უკვე შეუძლებელი გახდა ამ ორის შეთავსება, დიდ სცენას დავემშვიდობე, თაობა გავზარდე, დავტოვე და წამოვედი. თუმცა კავშირი არასდროს გამიწყვეტია.

1996 წელს კი შევქმენით ბავშვთა ანსამბლი. ეს ჩემი უფროსი ბიჭის გამო გავაკეთეთ. ის 1989 წელს დაიბადა და რომ გაიზარდა, ვიფიქრე, თუ ჩვენ არ ვასწავლიდით, აბა, ვის უნდა ესწავლებინა? ეს გახდა მიზეზი ბავშვთა ანსამბლის ჩამოყალიბებისა ასე დავიწყეთ და ნელ-ნელა მივყევით.

- სახელი - “გიორგობა“ რატომ შეურჩიეთ?

- (პაუზა)... ეს პაუზა იმიტომ გავაკეთე, რომ... უფროსი შვილი გარდამეცვალა. აი, ვის გამოც ეს საქმე დავიწყე... 1997 წელს დაიღუპა - ანსამბლის დაარსებიდან ერთ წელიწადში. რვა წლის ბიჭი დავკარგეთ... გიორგი ერქვა. მის სახელზე დავარქვით ანსამბლს “გიორგობა“...

- წარმოუდგენელი ტრაგედიაა. როგორ შეძელით ამის გადატანა და საქმის გაგრძელება?

- იმ პერიოდში ორივე ვცეკვავდით, მეც და ჩემი მეუღლეც. ამ ტრაგედიის მერე ჩემს მეუღლეს სცენაზე აღარ უცეკვია, ვეღარ შეძლო, მაგრამ ბავშვებთან ერთად იყო და პედაგოგად მუშაობდა. დღესაც ერთად ვართ.

მე ცეკვისთვის თავი არ დამინებებია, გავაგრძელე. მაშინ 34 წლის ვიყავი და ამ ტრაგედიის მერე დიდ სცენაზე კიდევ 10 წელი ვიცეკვე სხვანაირად უბრალოდ არ გამოვიდოდა, ეს საქმე მისი ხსოვნისთვის უნდა გაგვეგრძელებინა. მერე კიდევ შეგვეძინა შვილები: თორნიკე და ანასტასია - სამი შვილი გვყავს - თეიმურაზი, თორნიკე, ანასტასია და შვილიშვილები. ტკივილი დიდია, მაგრამ ცხოვრება გრძელდება...

• “90-იანების“ სიცივე, უშუქობა და პირველი აღიარება

- ამ დიდი ტკივილისა და 90-იანი წლების მძიმე ფონის მიუხედავად, რა გზა გაიარა ანსამბლმა “გიორგობამ“?

- ამ გაჭირვებამ ყველანი შეგვკრა. პირობები საშინელი იყო - გორკის კლუბში ვმუშაობდით (ახლანდელი “ვარდების ბაღი“, პლეხანოვზე). შუქი არ იყო, საშინლად ციოდა, იმხელა სცენაზე ყველანი ვიყინებოდით, მაგრამ არსად არავინ მიდიოდა. ყველა მობილიზებული და შეკრული იყო, გაცდენებზე ლაპარაკიც კი ზედმეტი იყო. მშობლებიც საოცარი შეგვხვდა. იმ პირველ თაობასთან, რომლებიც 1987-1988 წლებში არიან დაბადებულები, დღესაც კი გვაქვს კონტაქტი.

სულ თავიდან 9 ბავშვით დავიწყეთ, ბოლოს კი იმ კლუბში 250 ბავშვი გვყავდა, ვეღარ ვატევდით. პირველად სცენაზე 1999 წლის ბოლოს გამოვიყვანეთ და 2000 წლის ახალ წელს შევხვდით. მაშინ მეორე არხმა გადაიღო ჩვენი “მთიულური“ და “განდაგანა“. საინტერესოა, რომ იმ საახალწლო ეთერში მარტო ჩვენი ქართული ცეკვები გავიდა, დანარჩენი სულ ესტრადა იყო. გადაღების დროს გორკის კლუბში შუქი ალბათ 15-ჯერ მაინც წავიდა - საოცარი პერიოდი იყო... ერთი თაობის გზარდა 5-6 წელი უნდა და ალბათ 6-7 თაობა მაინც გვეყოლება გაზრდილი. აქედან ბევრი პროფესიონალ სცენაზე წავიდა - ცეკვავდნენ “ერისიონში“, “სუხიშვილებში“, თუმცა ძირითადად მაინც “რუსთავს“ ვამარაგებდით და ყველას იქ ვუშვებდით.

ელისო ცხომელიძე:

- ბავშვობიდან ვცეკვავ და ეს ხელოვნება ძალიან დიდხანს იყო ჩემი ცხოვრების ნაწილი. თუმცა, მოგვიანებით, ოჯახური პირობების გამო, შვილი რომ დამეღუპა და ამ ტრაგედიის გამო სცენაზე ვეღარ დავბრუნდი. ამ ტკივილს სახელიც კი არ აქვს. არავის ვუსურვებ იმის განცდას, რაც ჩვენ გადავიტანეთ. ძალიან გაგვიჭირდა. ახლაც იმდენად მიმძიმს ამ თემაზე ლაპარაკი, რომ დეტალების გახსენება არ მინდა...

მოკლედ ანსამბლიდან წამოსვლა და ცეკვისთვის თავის დანებება მომიწია. რეალურსდ კი ცეკვა ჩემთვის ყველაფერია - პირველ რიგში, ჩემი ცხოვრებაა. სიტყვებითაც კი მიჭირს იმის აღწერა, თუ რამდენად შესისხლხორცებული მაქვს ეს ხელოვნება. მას მერე რაც საკუთარი ანსამბლი ჩაოვაყალიბეთ, სულ ბავშვებთან, ახალგაზრდებთან გვაქვს საქმე.

ბავშვები უზომოდ მიყვარს, სწორედ ამიტომ დავუკავშირეთ ჩვენი საქმიანობა მათ. ჩვენთვის ბავშვები ყველაფერია. რაც მთავარია, ისინი ჩვენს იმედებს სრულად ამართლებენ. ვამაყობთ, რომ ჩვენი გაზდილი ბავშვები აკადემიურ ანსამბლებში ცეკვავენ და წარმატებულები არიან.

ანსამბლის სახლწოდებასთან დაკავშირებით ითხეთ და გეტყვით: თავიდან, სანამ გადაწყვეტილებას მივიღებდით, ანსამბლისთვის რა დაგვერქვა, ბევრ სახელს განვიხილავდით. თუმცა, სამწუხაროდ, მალევე მოგვიწია სახელის შეცვლამ. როდესაც ანსამბლი ჩამოვაყალიბეთ, ჩემი გიორგიც ცეკვავდა ჩვენთან. სულ ერთი წელი მოასწრო ცეკვა და მალევე დავკარგეთ. ამ საშინელი ტრაგედიის შემდეგ, ჩვენ, ბავშვებმა და მშობლებმა ერთობლივად გადავწყვიტეთ, რომ ანსამბლისთვის “გიორგობა“ გვეწოდებინა...

განვლილმა 30 წელმა უამრავი სიხარული მოგვიტანა, თუმცა ყოველი თაობის გაშვება ჩემთვის უდიდესი სტრესია. როდესაც ბავშვი 10-12 წელი შენს ხელში, შენს თვალწინ იზრდება, თაობათა ცვლას ძალიან ემოციურად განიცდი. დღემდე ასეა. ეს ბავშვები ჩემი ცხოვრების ნაწილი არიან.

• ანსამბლი, როგორც ერთი დიდი ოჯახი

- ბატონო გოჩა, რა არის თქვენი ანსამბლის მთავარი მიღწევა, გარდა იმისა, რომ 30 წელი შეინარჩუნეთ ეს ყველაფერი?

- მთავარი მიღწევა ისაა, რომ ჩვენ ოჯახი გვაქვს და არა “ცეხი“. ჩვენთან არ არსებობს ისეთი მიდგომა, რომ თუ ბავშვს თანხა არ აქვს, ვეღარ იცეკვებს. ყველას გვერდში ვუდგავართ, შეძლებისდაგვარად ვეხმარებით და ვეფერებით. ყველაზე მთავარი: შეიძლება ყველამ ვარსკვლავობა ვერ შეძლოს, მაგრამ ყველას ვაძლევთ სცენაზე გამოსვლის შანსს და მათ შესაძლებლობებს მაქსიმალურად ვიყენებთ.

ანსამბლი უამრავი კონკურსის გამარჯვებულია. ბავშვები მთელ პროგრამას ცეკვავენ. არ ვართ ისეთი ანსამბლი, ორ-სამ ცეკვას რომ დადგამს და მორჩა. ყოველ ხუთ წელიწადში ერთხელ დიდ საიუბილეო კონცერტებს ვაკეთებთ - 5 წლის, 10 წლის, 15 წლის, 20 წლის იუბილეები... ეს ყველაფერი დოკუმენტურად მაქვს ჩაწერილი და გადაღებული. ვიღებდით ასევე უხოეთში საგასტროლო ტურნეებსა და კონცერტებს. ბავშვები ახლა რომ უყურებენ თავიანთ თავს პატარაობაში, გიჟდებიან, ისე უხარიათ.

მიუხედავად ამისა, ბედნიერებაც ბევრია - ბავშვების წარმატება, კონკურსები, ფესტივალები და გასტროლები უდიდეს სიხარულს მანიჭებს. ამ ყველაფერს უდიდესი შრომა სჭირდება, დარბაზში ერთად უამრავ დროს ვატარებთ.

- რამდენ ქვეყანაში ხართ ნამყოფი?

- პირადად მე ვერც დავთვლი, იმდენჯერ ვიყავი, მაგრამ ანსამბლი “გიორგობა“ ალბათ 10-15 ქვეყანაშია ნამყოფი. თურქეთსა და ბულგარეთს აღარც ვითვლით, იმდენჯერ ვიყავით. საბერძნეთში 3-4-ჯერ ვიმოგზაურეთ, უნგრეთში, ესპანეთში, საფრანგეთში, იტალიაში 5-ჯერ ვიყავით... ძალიან ხშირად ვმოგზაურობთ.

სხვათა შორის, საფრანგეთში ნიკოლა სარკოზის მიწვევით ვიყავით. 2008 წლის ომის შემდეგ ერთ-ერთმა პროექტმა გაიმარჯვა საფრანგეთში და მიგვიწვიეს. რვა ბიჭი წავიყვანე - დოლების ნომერი და “ყაზბეგური“ იცეკვეს. საკონცერტო დარბაზი “ოლიმპია“ გააგიჟეს! მერე პრეზიდენტთან გვქონდა შეხვედრა. ეს იყო საქველმოქმედო საშობაო ღონისძიება, რომელიც პარიზში ყოველწლიურად ტარდება - შშმ ბავშვები ჩამოჰყავთ მთელი ქვეყნიდან, პრეზიდენტი ხვდება მათ და საშობაო კონცერტს მართავენ. საოცრად დაგვხვდნენ. სადაც კი ვყოფილვართ, ყველგან მაქსიმუმი დავდეთ.

ახლაც, ამ საიუბილეო კონცერტს რომ ვაკეთებთ, მარტო ჩვენი ანსამბლია, არავის მოწვევას არ ვაპირებთ. ჩვენი ბავშვები 19 ნომერს შეასრულებენ. საიუბილეო კონცერტი გაიმართება 6 ივნისს, პროფკავშირების კულტურის სასახლეში, პირველ საათზე.

• მესამე თაობა სცენაზე და კავშირი ეკლესიასთან

- თქვენი შვილები თუ ცეკვავენ?

- ყველა ცეკვავდა. ახლა ჩემი ქალიშვილი ანასტასია ცეკვავს და თეატრალურ უნივერსიტეტში ქორეოგრაფიულ ფაკულტეტზე სწავლობს. ბიჭებიც ორივე ცეკვავდნენ. ერთი თეიმურაზი ახლა შანხაიში, ჩინეთში ცხოვრობს, მსახიობია - აქ დაიწყო თეატრალური, იქ დაამთავრა და მაგისტრატურაც იქ გაიარა, უკვე 8 წელია იქაა. მეორე ბიჭი თორნიკეც ცეკვავს, ორივე კარგად უკრავს დოლს, მაგრამ ის ახლა ფეხბურთელია. სხვათა შორის, ხვიჩა კვარაცხელიას მსგავსად, ისიც “დინამოშია“ გაზრდილი და ახლა სლოვაკეთში თამაშობს. ბოლო დროს მისითამაშს ეროვნული ნაკრების მწვრთნელებიც აკვირდებიან. ვნახოთ...

ამ კონცერტზე ჩემი შვილი ანასტასიაც იცეკვებს და ჩემი 11 წლის შვილიშვილიც - გიორგი ძოწენიძე. ის ყველაფერს ცეკვავს. მერე თორნიკეს ბიჭს - დაჩიკოსაც მოვამზადებთ. ასე რომ, ტრადიცია გრძელდება.

ჩემთვის ჩოხა ყველაფერია, დღესაც ჩოხოსანი ვარ. ეკლესიასთან ძალიან ახლო ურთიერთობა გვაქვს. საპატრიარქოსთან და “დავითიანთან“ ერთად, როცა კი დაგვიძახებდნენ, სულ გვერდში ვედექით, კონცერტებს ვატარებდით თუ სხვაგან მივდიოდით. ყველაფერ ეროვნულსა და ქართულში ვმონაწილეობთ.