26 მაისი - დღე, როცა ვთქვით: "ჩვენ თავისუფლები და დამოუკიდებლები ვართ"

1918 წელი, 26 მაისი, 5:10 საათი - საქართველო რამდენიმე წუთით გაირინდა, ეს იყო სიჩუმე, რომლის შემდეგ მთელ ქვეყანას სიხარულის, სიამაყის, თავისუფლების ყიჟინა მოედებოდა.

მაშინდელი გოლოვინის (დღევანდელი რუსთაველის) გამზირი, მოსწავლე ახალგაზრდობის სასახლე, იმ დროს კი კავკასიის მეფისნაცვლის რეზიდენცია ხალხით იყო სავსე.

თბილისში საკმაოდ თბილი, მზიანი და ნათელი გაზაფხულის ამინდი იყო. კავკასიის მეფისნაცვლის რეზიდენციის (დღევანდელი მოსწავლე-ახალგაზრდობის სასახლის) დარბაზში, სადაც დამოუკიდებლობის აქტი იქნა მიღებული, ფანჯრები ღია იყო,

• სიჩუმეში ნოე ჟორდანია დგება...

რამდენიმე წამით ყველაფერი თითქოს ჩერდება - და ისმის სიტყვები, რომელიც ეპოქალურ მნიშვნელობას იძენს:

სიტყვები სასახლის დარბაზში ექოდ ვრცელდება, გარეთ გამოდის და მთელ ქვეყანას ედება - ერის მიერ ნანატრი სიტყვები და ისტორიული განაცხადი, რომ საქართველო ახლა დამოუკიდებელი, სუვერენული ქვეყანაა.

იმ მომენტში საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკა დაიბადა.

საქართველოს დამოუკიდებლობის აქტი, რომელსაც ხელს აწერს ეროვნული საბჭოს 88 წევრი

მცირე ისტორიული რაკურსი - როგორ მივედით ახალი სახელმწიფოს დაბადებამდე

1917 წელს რუსეთის იმპერია იშლება. თებერვლის რევოლუციის შემდეგ ბოლშევიკებმა ძალაუფლება ხელში აიღეს. იმპერია, რომელიც კავკასიას აკონტროლებდა, მოულოდნელად ქაოსში ჩაიძირა.

პეტერბურგიდან მართული პოლიტიკური ცენტრი აღარ არსებობდა, სამხრეთ კავკასიის ხალხები - ქართველები, სომხები და აზერბაიჯანელები ცდილობდნენ, საერთო პოლიტიკური სივრცე შეენარჩუნებინათ. ასე შეიქმნა ამიერკავკასიის სეიმი, რომელსაც რეგიონი კრიზისიდან უნდა გამოეყვანა.

თუმცა ერთიანობა დიდხანს ვერ გაგრძელდა.

პოლიტიკური ინტერესები ერთმანეთს სულ უფრო შორდებოდა. ბათუმში მიმდინარე მოლაპარაკებებიდან თბილისში საგანგაშო ცნობები მოდიოდა.

ლიდერები აცნობიერებენ, რომ დრო აღარ რჩება. სწორედ ამ ისტორიულ და უკიდურესად დაძაბულ ვითარებაში მიიღება გადაწყვეტილება.

საქართველოს პირველი დემოკრატიული რესპუბლიკა მხოლოდ პოლიტიკური დამოუკიდებლობის გამოცხადება არ ყოფილა - ის იმ დროისთვის ერთ-ერთი ყველაზე პროგრესული სახელმწიფოებრივი პროექტი იყო რეგიონში, რომელიც ბევრ ევროპულ ქვეყანასაც კი უსწრებდა თავისი იდეებით.

იმ ეპოქაში, როდესაც ევროპის დიდ ნაწილში ქალებს ჯერ კიდევ არ ჰქონდათ სრული პოლიტიკური უფლებები, საქართველოში დამფუძნებელ კრებაში ხუთი ქალი იყო არჩეული

• მათი მონაწილეობა პოლიტიკურ ცხოვრებაში იმ დროისთვის არა მხოლოდ პროგრესული, არამედ მართლაც გამორჩეული მოვლენა იყო, რომელიც საქართველოს დემოკრატიულ სახეს უსვამდა ხაზს.

პირველი რესპუბლიკა ასევე გამოირჩეოდა ეთნიკური და რელიგიური მრავალფეროვნების აღიარებით. საქართველოს პარლამენტში წარმოდგენილი იყვნენ სომეხი, აზერბაიჯანელი, ებრაელი და გერმანელი დეპუტატები. ეს იმის ილუსტრაცია იყო, რომ სახელმწიფო წარმოადგენდა აქ მცხოვრები ყველა მოქალაქისთვის თანასწორუფლებიან სივრცეს, მიუხედავად ეთნიკური ან რელიგიური კუთვნილებისა.

დამფუძნებელი კრების პირველი სხდომა - 1919 წლის 12 მარტი

ნოე ჟორდანია საქართველოს დამოუკიდებლობის დღის შესახებ

ამ პროგრესული ხედვის კულმინაცია იყო 1921 წლის კონსტიტუცია - ერთ-ერთი ყველაზე თანამედროვე დოკუმენტი იმ დროის ევროპულ კონტექსტში. კონსტიტუცია აღიარებდა ფართო სამოქალაქო უფლებებს და ზღუდავდა სახელმწიფოს ძალაუფლებას მოქალაქეზე.

საქართველოს დამოუკიდებელმა რესპუბლიკამ 3 წელი იარსება. 1921 წლიდან საქართველო საბჭოთა კავშირის შემადგენელი ნაწილი გახდა.

• 1991 წლის 9 აპრილს ჩვენმა ქვეყანამ დამოუკიდებლობა აღადგინა. თუმცა დამოუკიდებლობის აღნიშვნის დღედ 26 მაისია დადგენილი.

26 მაისი მხოლოდ ისტორიული თარიღი არ არის, რომელიც კალენდარში ერთხელ წითლად აღინიშნება. ის არის იდეა, რომელიც დროში არ წყდება - ხაზი, რომელიც 1918 წლის თეთრი დარბაზიდან იწყება და დღევანდელ საქართველომდე უწყვეტად გრძელდება.

ეს დღე გვახსენებს, რომ საქართველოს დამოუკიდებლობა არ დაბადებულა ერთ მომენტში და არ დასრულებულა ერთხელ მიღებული გადაწყვეტილებით. ის არის მუდმივი არჩევანი - არჩევანი, რომელიც თაობებს შორის გადადის და ყოველ ეპოქაში ახალ შინაარსს იძენს.

1918 წელს ეს იყო სახელმწიფოებრიობის შექმნა, გადარჩენის მცდელობა და ევროპული პოლიტიკური სივრცისკენ სწრაფვა. დღეს კი ეს იგივე იდეა სხვა ფორმით გრძელდება - როგორც პასუხისმგებლობა, როგორც მოქალაქეობრივი შეგნება, როგორც თავისუფლების დაცვა ყოველდღიურ რეალობაში.

26 მაისი არ არის მხოლოდ წარსულის გახსენება. ის არის შეხსენება, რომ თავისუფლება არასდროს არის დასრულებული მოცემულობა. ის არის პროცესი, რომელიც ყოველდღე უნდა დაიცვა, გაიაზრო და თავიდან აირჩიო.