NASA-ს რევოლუცია ავიაციაში: როგორ შეცვლის X-59 ზებგერითი ფრენების მომავალს - ფრენა ლონდონიდან ნიუ-იორკამდე 3 საათში?

Lockheed Martin X-59 QueSST (Quiet Supersonic Technology) - ეს არის NASA-ს და Lockheed Martin-ის ერთ-ერთი ყველაზე ამბიციური და რევოლუციური პროექტი ავიაციის ისტორიაში - ექსპერიმენტული ზებგერითი თვითმფრინავი, რომლის მთავარი მისიაა არა უბრალოდ სწრაფი ფრენა, არამედ ზებგერითი ფრენის წესების სამუდამოდ შეცვლა.

ტრადიციული ზებგერითი გუგუნი, რომელსაც ფანჯრების ჩამსხვრევა და შენობების დაზიანებაც კი შეუძლია, თვითმფრინავიდან გავრცელებული დარტყმითი ტალღებით არის გამოწვეული, რაც ახალ თვითმფრინავს აღარ ახასიათებს...

აი, ყველაფერი, რაც ამ უნიკალურ ხომალდზე უნდა იცოდეთ:

• მთავარი მისია: "ხმოვანი ბუმის“ გაქრობა

აქამდე ზებგერითი ფრენები (მაგალითად, ლეგენდარული Concorde-ის შემთხვევაში) კომერციული ავიაციისთვის აკრძალული იყო ხმელეთის თავზე. მიზეზი ხმოვანი ბუმია (Sonic Boom) - აფეთქების მსგავსი უმძლავრესი ხმა, რომელიც წარმოიქმნება, როდესაც თვითმფრინავი ხმის ბარიერს ($1 Mach$) კვეთს. ეს ხმა აზარალებდა შენობებს, აფრთხობდა ცხოველებს და აწუხებდა ადამიანებს.

ახალი X-59-ის მიზანია ეს მჭახე ხმაური აქციოს რბილ, ძლივს შესამჩნევ ხმად, რომელსაც ინჟინრები "ხმოვან ტყაპუნს“ (Sonic Thump) უწოდებენ. თუ Concorde-ის ხმაური 105 დეციბელს აღწევდა (რაც ჭექა-ქუხილის ტოლფასია), X-59-ის ხმა სულ რაღაც 75$ დეციბელი იქნება — დაახლოებით ისეთივე, როგორიც მანქანის კარის დაკეტვა ან შორიდან მომავალი ჭექა-ქუხილია.

• რაც შეეხება დიზაინს, თვითმფრინავის უცნაური, ფუტურისტული ვიზუალი პირდაპირ კავშირშია მის აეროდინამიკასთან:

გრძელი და ბასრი ცხვირი: X-59-ის სიგრძე თითქმის 30 მეტრია, საიდანაც დაახლოებით მესამედი მხოლოდ მისი წვეტიანი ცხვირია. ეს კონსტრუქცია ხელს უშლის შოკური ტალღების ერთმანეთთან შერწყმას და დიდი აფეთქების მსგავსი ხმაურის წარმოქმნას.

ფანჯრის გარეშე: ვინაიდან ცხვირი ძალიან გრძელია, პილოტს წინ ხედვა ფიზიკურად არ აქვს. ტრადიციული საქარე მინის ნაცვლად, X-59 იყენებს eXternal Vision System (XVS) — მაღალი გარჩევადობის 4K კამერების სისტემას, რომელიც პილოტის კაბინაში არსებულ ეკრანზე რეალურ დროში აჩვენებს წინ მიმდინარე მოვლენებს ციფრული გრაფიკის დახმარებით.

ძრავა ზემოთ: მისი ერთადერთი General Electric F414-GE-100 ძრავა განთავსებულია თვითმფრინავის ზურგზე და არა მუცელზე. ეს იმიტომ გაკეთდა, რომ ძრავის ხმოვანი ტალღები ზემოთ, კოსმოსისკენ მიიმართოს და არა დედამიწისკენ.

ტექნიკური მახასიათებლები:

• სიგრძე - 29.5 მეტრი
• ფრთების გაშლილობა - 9.0 მეტრი
• მაქსიმალური სიჩქარე - 1.4 მახი (დაახლოებით 1,510 კმ/სთ)
• საფრენი სიმაღლე1 - 6,800 მეტრი (55,000 ფუტი)
• ეკიპაჟი - 1 პილოტი

• რატომ არის ეს პროექტი მნიშვნელოვანი მომავლისთვის?

X-59 ამჟამად საცდელი ლაბორატორიაა.

NASA გეგმავს, რომ თვითმფრინავი აშშ-ის სხვადასხვა ქალაქების თავზე აფრინოს და შეაგროვოს მონაცემები: გებულებს თუ არა ხალხი ხმელეთზე მისი გადაფრენის ხმას? ამ კვლევების საფუძველზე, საავიაციო რეგულატორებმა (როგორიცაა FAA) შესაძლოა გააუქმონ 50 წლის წინ მიღებული აკრძალვა ხმელეთზე ზებგერით ფრენებზე.

თუ X-59 თავის მისიას წარმატებით შეასრულებს, ეს მწვანე შუქს აუნთებს ახალი თაობის კომერციულ ზებგერით ლაინერებს. ეს ნიშნავს, რომ მომავალში მგზავრობის დრო განახევრდება - მაგალითად, ნიუ-იორკიდან ლონდონში ჩაფრენას 7 საათის ნაცვლად, სულ რაღაც, 3.5 საათი დასჭირდება.

ექსპერიმენტულმა ხომალდმა, X-59-მა, რომელსაც უკვე შეარქვეს "Concorde-ის შვილი“, წინამორბედის ხმის სიჩქარეს კალიფორნიაში, ედვარდსის ავიაბაზიდან აფრენის შემდეგ გადააჭარბა.