ასტრონომებმა შეისწავლეს უნიკალური ეგზოპლანეტა, სადაც "ალმასების წვიმა' მოდის - რა ხდება PSR J2322-2650-ზე?

ასტრონომებმა ჯეიმს ვების კოსმოსური ტელესკოპის (JWST) მეშვეობით შეისწავლეს უნიკალური ეგზოპლანეტა PSR J2322-2650b, რომლის ატმოსფეროც იმდენად უცნაურია, რომ მასში არსებული ნახშირბადის ღრუბლები, სავარაუდოდ, ალმასებად კონდენსირდება.

როგორც გამოცემა Space Daily იუწყება, ამ პლანეტის ქიმიური შემადგენლობა არ შეესაბამება პლანეტების ფორმირების არცერთ აქამდე ცნობილ მექანიზმს.

• სამყარო მკვდარი ვარსკვლავის ირგვლივ

ეგზოპლანეტა PSR J2322-2650b ბრუნავს პულსარის (ზემკვრივი ნეიტრონული ვარსკვლავის, რომელიც სუპერნოვას აფეთქების შემდეგ დარჩა) გარშემო. პულსარი დიდი ქალაქის ზომისაა, წამში ასობით ბრუნს ასრულებს და მძლავრ რადიოიმპულსებს ასხივებს.

თავად პლანეტა, რომელიც მასით იუპიტერს უახლოვდება, ჯერ კიდევ 2017 წელს აღმოაჩინეს, თუმცა მისი ატმოსფეროს დეტალური შესწავლა მხოლოდ ტელესკოპ "ვების" წყალობით გახდა შესაძლებელი.

პლანეტის მახასიათებლები:

• მძლავრი გრავიტაციის გამო პლანეტა დეფორმირებულია და ლიმონის ფორმა აქვს.
• ზედაპირზე ტემპერატურა 1600 °C-ზე მეტია.
• ატმოსფეროში ჭარბობს ნახშირბადი და ჰელიუმი, ხოლო აზოტი და ჟანგბადი თითქმის არ არის. ასეთ ექსტრემალურ პირობებში ნახშირბადის ნაერთები წარმოქმნის ჭვარტლს, რომელიც შესაბამისი წნევისა და ტემპერატურის გავლენით ალმასებად იქცევა.

მთავარი გამოცანა: არა ალმასები, არამედ წარმოშობაა

ასტრონომებისთვის ყველაზე გასაკვირი "ალმასების წვიმა" კი არა, თავად პლანეტის ქიმიური შემადგენლობაა. პლანეტების ფორმირების არცერთი თანამედროვე მოდელი არ ითვალისწინებს ისეთი სხეულის არსებობას, რომელიც თითქმის მთლიანად ნახშირბადისგან შედგება და სხვა გავრცელებული ელემენტები საერთოდ არ გააჩნია.

ვერსია 1 (გაზის გიგანტი): ტრადიციული სცენარი, რომლის მიხედვითაც გაზის გიგანტები პროტოპლანეტარული დისკოებიდან იქმნებიან, ამ შემთხვევას ვერ ხსნის.

ვერსია 2 (ყოფილი ვარსკვლავის გული): არც ის ჰიპოთეზა მუშაობს, თითქოს ეს ობიექტი ყოფილი ვარსკვლავის გაშიშვლებული ბირთვია, რადგან ასეთ შემთხვევაში მასში სხვა ქიმიური ელემენტებიც უნდა ფიქსირდებოდეს.

მეცნიერების აზრით, PSR J2322-2650b ეჭვქვეშ აყენებს არსებულ ყველა წარმოდგენას მსგავსი სისტემების ევოლუციაზე. ის შესაძლოა ციური სხეულების სრულიად ახალი კლასის წარმომადგენელი აღმოჩნდეს. სწორედ ასეთი ანომალიური ობიექტები უბიძგებენ მეცნიერებას წინ, რათა გადაიხედოს და დაიხვეწოს კოსმოსური მოდელები.