აშშ-მა საუდის არაბეთთან "ბირთვული შეთანხმება" დადო - რას გულისხმობს და რატომ მიაჩნიათ ეს შეთანხმება საფრთხის შემცველად

აშშ-მ და საუდის არაბეთმა ხელი მოაწერეს შეთანხმებას, რომელიც საუდის არაბეთს სამოქალაქო ბირთვული პროგრამის განვითარებაში დაეხმარება.

• აშშ-ის ენერგეტიკის დეპარტამენტის განცხადებით, ე.წ. მშვიდობიანი ბირთვული თანამშრომლობის შეთანხმება ამერიკულ კომპანიებს საუდის არაბეთის ბირთვულ ენერგეტიკულ პროექტებში მონაწილეობის შესაძლებლობას მისცემს.

შეთანხმების სრული ტექსტი ჯერ არ გამოქვეყნებულა, თუმცა ამერიკული მედიის ინფორმაციით, ის შესაძლოა საუდის არაბეთს მომავალში საკუთარ ტერიტორიაზე ურანის გამდიდრების უფლებას აძლევდეს.

აღსანიშნავია, რომ ურანის გამდიდრება ატომური ელექტროსადგურებისთვის საწვავის წარმოებისთვისაა აუცილებელი, თუმცა იმავე ტექნოლოგიის გამოყენება ბირთვული იარაღის შესაქმნელადაც არის შესაძლებელი.

აშშ-ის ენერგეტიკის მინისტრმა კრის რაიტმა განაცხადა, რომ შეთანხმება ბირთვული უსაფრთხოების "უმაღლეს სტანდარტებს“ შეესაბამება.

• "დარწმუნებული იყავით, ეს შეთანხმებები ბირთვული უსაფრთხოების უმაღლეს სტანდარტებს იცავს". - აღნიშნა რაიტმა.

ქვეყნებმა ორმხრივი უსაფრთხოების შეთანხმებასაც მოაწერეს ხელი. ვაშინგტონის განცხადებით, ეს მრავალმილიარდიან პარტნიორობას ჩაუყრის საფუძველს და გააძლიერებს როგორც აშშ-ის, ისე რეგიონის უსაფრთხოებას.

რატომ იწვევს შეთანხმება შეშფოთებას?

ექსპერტების ნაწილი ფიქრობს, რომ თუ საუდის არაბეთს მართლაც მიეცემა საკუთარ ტერიტორიაზე ურანის გამდიდრების შესაძლებლობა, ეს აშშ-ის ისტორიაში პირველი მსგავსი შემთხვევა იქნება.

ამერიკული ანალიტიკური ცენტრის Defense Priorities-ის ახლო აღმოსავლეთის პროგრამის დირექტორის, როზმარი კელანიკის თქმით, ეს მნიშვნელოვანი პრეცედენტი იქნება.

"თუ ქვეყანას საკუთარი ბირთვული საწვავის წარმოება შეუძლია, ბირთვული იარაღის შექმნის რისკიც იზრდება", - განაცხადა მან.

• შეშფოთებას გამოხატავენ ისრაელის ბირთვული უსაფრთხოების სფეროს ყოფილი ოფიციალური პირებიც, თუმცა სპეციალისტების ნაწილი აღნიშნავს, რომ ბირთვული იარაღის შექმნას, თუნდაც ასეთი შესაძლებლობის არსებობის შემთხვევაში, შესაძლოა ათწლეულები დასჭირდეს.

საუდის არაბეთის მთავრობის თქმით, შეთანხმება მხოლოდ ენერგეტიკის სფეროში თანამშრომლობის გაფართოებას ემსახურება.

პრინცმა მოჰამედ ბინ სალმანმა ჯერ კიდევ 2018 წელს განაცხადა, რომ საუდის არაბეთი ბირთვული იარაღის შექმნას არ გეგმავს, თუმცა დასძინა:

"თუ ირანი ბირთვულ ბომბს შექმნის, ჩვენც რაც შეიძლება სწრაფად მივყვებით მის მაგალითს.“

რა მოხდება ახლა?

შეთანხმება დასამტკიცებლად აშშ-ის კონგრესს გადაეგზავნება.

მოსალოდნელია, რომ მას დემოკრატი კანონმდებლების ნაწილი დაუპირისპირდეს. მათი აზრით, საუდის არაბეთისთვის ურანის გამდიდრების უფლების მინიჭებამ შესაძლოა ბირთვული იარაღის გავრცელების საფრთხე გაზარდოს.

კრიტიკას უპასუხა აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა მარკო რუბიომაც.

"შეერთებული შტატები არც ერთ ქვეყანასთან არ დადებს შეთანხმებას, რომელიც ბირთვული იარაღის გავრცელების რისკს შექმნის", - განაცხადა მან.

ანალიტიკოსების შეფასებით, შეთანხმება საუდის არაბეთისთვის მნიშვნელოვანი დიპლომატიური გამარჯვებაა და შესაძლოა, მომავალში ახლო აღმოსავლეთში ძალთა ბალანსზეც იქონიოს გავლენა.

წყარო