3 ყველაზე რთულად მისადგომი, მაგრამ ულამაზესი ადგილი საქართველოში - ველური ბუნება და გასაოცარი ხედები

საქართველოში რომ უამრავი ლამაზი, გასაოცარი, მრავალფეროვანი და მდიდარი ბუნებით გამორჩეული ადგილია, ეს საყოველთაოდ ცნობილი ფაქტია. ამ ადგილების უმეტესობას ადამიანი ასე თუ ისე სტუმრობს, ლაშქრავს, მოგზაურობს. ამის პარალელურად არის მიუვალი და რთულად მისადგომი ადგილებიც, რომლებიც აგრეთვე გასაოცარი ველური ბუნებითა და მკაცრი რელიეფით ხასიათდება. იქ მოხვედრა, გარკვეულ რისკებსაც კი შეიცავს.

ამჯერად შევეხებით 3 ასეთ ადგილს

1. თუშეთის სოფლები (ჭერო, ბოჭორნა, დართლოს ზემოთ მდებარე ტერიტორიები)

ისინი თუშეთის დაცულ ტერიტორიებზე მდებარეობს. თუშეთში მისასვლელი ერთადერთი გზა (აბანოს უღელტეხილი) ერთ-ერთ ყველაზე სახიფათო და რთულ გზად მიიჩნევა. წელიწადში მხოლოდ 4-5 თვით (ზაფხულში) იხსნება, ხოლო ზამთარში სოფლები სრულიად წყდება გარე სამყაროს. ზოგიერთ პატარა სოფელში (როგორიცაა ბოჭორნა, რომელიც ევროპის ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი მუდმივად დასახლებული პუნქტია) ფაქტობრივად, არ მიდის ნორმალური საავტომობილო გზა.

ბოჭორნა საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე გამორჩეული, უნიკალური და ექსტრემალური ადგილია.

მდებარეობს ზღვის დონიდან დაახლოებით 2345 მეტრზე (სხვადასხვა მონაცემებით 2340-2350 მ). როგორც აღვნიშნეთ, ოფიციალურად ითვლება ევროპის ყველაზე მაღალ მუდმივად დასახლებულ პუნქტად (თუმცა ზოგჯერ ამ სტატუსზე ბორჯომის ხეობის სოფელი შხეფის ზოგიერთი უბანი ან დაღესტნის ზოგიერთი სოფელიც დავობს, ბოჭორნა მუდმივად მოხსენიებულია როგორც საქართველოს და ევროპის რეკორდსმენი). მიეკუთვნება კახეთის რეგიონს, ახმეტის მუნიციპალიტეტს, ისტორიულ მხარე თუშეთში (გომეწრის ხეობა). სოფელში მოხვედრა ზამთრის განმავლობაში, რთული და სახიფათო გზითაა შესაძლებელი. ზამთარში სოფელი სრულად იფარება თოვლით, იკეტება გზები და იქაურობა გარე სამყაროს სრულად წყდება.

სოფელი ჭერო ისტორიული და მოსახლეობისგან დაცლილი დასახლებაა თუშეთში (ეს ტერიტორია მცოცავი ოკუპაციის შედეგად, ამჟამად რუსეთის კონტროლქვეშაა), რომელიც ადმინისტრაციულად კახეთის მხარის, ახმეტის მუნიციპალიტეტის შემადგენლობაში შედის. ის საქართველოს ერთ-ერთ უკიდურესი ჩრდილო-აღმოსავლეთი პუნქტია და მდებარეობს პირობით საზღვართან, თუშეთის ალაზნის (ანდის ყოისუს) ხეობაში. ჭერო დართლოდან ზემოთ, პირიქითა თუშეთის მიმართულებით მდებარეობს, სადაც შემორჩენილია ძველი თუშური არქიტექტურა - ნანგრევებად ქცეული სახლები და საოჯახო ციხე-კოშკები, რომლებიც კლდეებსა და ალპურ მდელოებს შორის არის აგებული.

დართლოს ზემოთ მდებარე ტერიტორიები და სოფლები თუშეთის ერთ-ერთ ყველაზე მისტიკურ, მიუდგომელ და თვალწარმტაც ზონას წარმოადგენს. თავად სოფელი დართლო უკვე ცნობილია თავისი ძველი ქვის კოშკებითა და ფიქალით დახურული სახლებით, მაგრამ მის ზემოთ მდებარე ადგილები სრულიად სხვა სამყაროა.

დართლოსთან ახლოს, აღმოსავლეთით მდებარეობს დიკლოს ხეობა. ზემო დიკლო და მისი მიმდებარე ძველი ნასოფლარები ზღვის დონიდან ძალზე მაღლაა და რუსეთ-საქართველოს საზღვართან ახლოს მდებარეობს (დიკლოც ოკუპანტი ქვეყნის კონტროლქვეშაა). ადგილი გამოირჩევა განსაკუთრებული იზოლაციით.

დართლოს ზემოთ იწყება კავკასიონის მთავარი ქედისკენ მიმავალი მაღალმთიანი ალპური ზონები. ეს ტერიტორიები ზაფხულში გამოიყენება ცხვრის საძოვრებად (თუშური გუდის ყველის წარმოებისთვის), თუმცა იქ მუდმივი დასახლება არ არის. იქ არ არის მობილური კავშირი, ელექტროენერგია და ინფრასტრუქტურა. ტერიტორია სრულად მოწყვეტილია თანამედროვე ცივილიზაციას. მკაცრი კლიმატის გამო სეზონი იქ სულ რამდენიმე თვეს გრძელდება (ივნისიდან სექტემბრის ბოლომდე). დანარჩენ პერიოდში ტერიტორიას თოვლი ფარავს და სრულიად მიუვალია. მიტოვებულ სოფლებში შემორჩენილი არქიტექტურა მკაცრი ბუნებრივი პირობების მიმართ ადგილობრივების ძველებურ, უნიკალურ მიდგომას ასახავს.

2. ტობავარჩხილი

ტობავარჩხილის (ვერცხლის ტბების) კომპლექსი მდებარეობს ზღვის დონიდან დაახლოებით 2650 მეტრზე, მთის მკაცრ და მიუდგომელ ზონაში. იქ არანაირი საავტომობილო გზა არ მიდის. ტბამდე მისასვლელად საჭიროა ფეხით სვლა რამდენიმე დღის განმავლობაში, ძალიან რთული მთის ბილიკებით (როგორც წალენჯიხის, ისე სვანეთის მხრიდან), სადაც ამინდიც არასტაბილურია.

ტობავარჩხილის ტბები (იგივე ვერცხლის ტბები) საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე მისტიკური, ულამაზესი და ყველაზე რთულად მისადგომი ალპური ზონაა. მთავარი ტბა (დიდი ტობავარჩხილი) ზღვის დონიდან 2650 მეტრზე მდებარეობს, ხოლო მთელი ტბების კომპლექსი (პატარა ტობავარჩხილი, ყოჩიას ტბები, წაჩხურის ტბები და ა.შ.) სხვადასხვა სიმაღლეზეა გაფანტული კლდოვან ქედებს შორის.

მეგრულად "ტობავარჩხილი“ ნიშნავს "ვერცხლის ტბას“. სახელი გამართლებულია - მზის სხივებზე ტბის წყალი ვერცხლისფრად ან კაშკაშა ცისფრად ლივლივებს. ტბების მიმდებარე ტერიტორიამდე არანაირი გზა არ მიდის. მანქანით მისვლა ფიზიკურად შეუძლებელია. უახლოესი სოფლებიდან (მუხური ან ჯვრი) ტბების მიმართულებით მხოლოდ ფეხით მოსიარულეთა რთული მთის ბილიკები მიდის.

იქ მოსახვედრად საჭიროა ფეხით სვლა 2-დან 4 დღემდე, თანაც ძალიან მძიმე რელიეფზე - ციცაბო ფერდობებზე, მდინარეების და კლდოვანი უღელტეხილების გადაკვეთით, რადგან ეს ტერიტორია თითქმის იზოლირებულია ადამიანისგან, იქ აბსოლუტური ველური ბუნებაა. ტბის გარშემო გაშლილია ალპური მდელოები, სადაც იშვიათი ენდემური მცენარეები და ალპური ყვავილები ხარობს. იქაურობა სავსეა მცირე მდინარეებით, კლდეებიდან გადმოდენილი ჩანჩქერებითა და კარსტული წარმონაქმნებით. „ტობავარჩხილი“ - ეს ადგილი ნამდვილი გამოწვევა და ოცნებაა ეგზოტიკური ლაშქრობებისა და ველური ბუნების მოყვარულთათვის, სადაც მოხვედრა მხოლოდ ფიზიკურად ძლიერ და გამოცდილ მოგზაურებს შეუძლიათ.

3. მამისონის უღელტეხილის მიმდებარე ტერიტორიები (სვანეთისა და რაჭის უკიდურესი მაღალმთიანი ზონები)

ზოგიერთი ძველი ალპური სოფელი და საძოვარი, რომლებიც ძველ სავაჭრო გზებზე მდებარეობდა, დღეს სრულიად მიტოვებულია და ფიზიკურად თითქმის მიუვალია ტრანსპორტისთვის. იქ მისვლა მხოლოდ ფეხით ან სპეციალური მაღალი გამავლობის ტრანსპორტით არის შესაძლებელი, რთული რელიეფისა და გზების არარსებობის გამო.

მამისონის უღელტეხილი და მისი მიმდებარე ტერიტორიები საქართველოს ერთ-ერთი ყველაზე დრამატული, ისტორიული და დღეს უკვე ძალზე იზოლირებული მაღალმთიანი რეგიონია. ის მდებარეობს კავკასიონის მთავარ წყალგამყოფ ქედზე, რაჭისა და ქვემო სვანეთის საზღვართან ახლოს, საქართველოსა და რუსეთის (ჩრდილოეთ ოსეთის) სახელმწიფო საზღვარზე.

მამისონის უღელტეხილი ზღვის დონიდან 2820 მეტრზე მდებარეობს. საუკუნეების განმავლობაში ეს ადგილი წარმოადგენდა უმნიშვნელოვანეს სავაჭრო და სტრატეგიულ გზას, რომელიც აერთიანებდა ამიერკავკასიასა და ჩრდილოეთ კავკასიას. XIX საუკუნის ბოლოს და XX საუკუნის დასაწყისში აქედან ცნობილი სამხედრო-ოსეთის გზა გადიოდა.

საბჭოთა პერიოდის შემდეგ და განსაკუთრებით 2008 წლის ომის შემდეგ, რუსეთთან საზღვრის დაკეტვის გამო, უღელტეხილმა და მისმა მიმდებარე ტერიტორიებმა ყოველგვარი დანიშნულება დაკარგა. მიმდებარე ძველი სოფლები, ალპური საძოვრები და საბჭოთა დროინდელი ინფრასტრუქტურა (ყოფილი თავშესაფრები და საბაჟო პუნქტები) დღეს სრულად მიტოვებულია.

მამისონის მიმართულებით მიმავალი გზები დაზიანებულია. ზოგიერთ ძველ დასახლებამდე და ალპურ ზონამდე საავტომობილო გზა პრაქტიკულად აღარ არსებობს და იქ მოხვედრა მხოლოდ ფეხით ან ექსტრემალური ტურიზმის მოყვარულთათვის არის შესაძლებელი... უღელტეხილის მიმდებარე ტერიტორიები გამორჩეულია უზარმაზარი, გაშლილი ალპური მდელოებით, კლდოვანი მასივებითა და მყინვარული ხედებით. ზამთარში აქ ამინდი უკიდურესად მკაცრია. ტერიტორიას თოვლის უზარმაზარი საფარი ფარავს და ის წელიწადის დიდ ნაწილში სრულიად მიუვალია. ზაფხულშიც კი ამინდი არასტაბილურია - ხშირია ნისლი, ძლიერი ქარი და უეცარი წვიმები.

(თემის გაგრძელება იქნება)