დაბრმავება სულ რამდენიმე წამში: რა საფრთხე ემუქრებათ მათ, ვინც 12 აგვისტოს მზის დაბნელებას ადევნებს თვალს?
ექიმები და ასტრონომები განგაშს ტეხენ: წლის მთავარი ასტრონომიული მოვლენა, შესაძლოა, თქვენი თვალისთვის უკანასკნელად ნანახი კადრი აღმოჩნდეს! გაიგეთ, რატომ არის კატეგორიულად აკრძალული მზის დაბნელებაზე შეხედვა და როგორ გადავირჩინოთ მხედველობა.
12 აგვისტოს დედამიწის მოსახლეობა უნიკალური ასტრონომიული მოვლენის მოწმე ხდება - მზის სრული დაბნელება, რომელსაც ევროპაში ათეულობით წელია არ უნახავთ, ქართველოს დროით 21:47 საათზე! თუმცა, ამ ჯადოსნური სანახაობის მიღმა იმალება უხილავი მტერი, რომელსაც შეუძლია წამებში დაგაბრმაოთ.
1. მოდური სათვალეები და დამწვარი ფირი: სასიკვდილო ილუზია, რომელსაც ყველა ენდობა!
ფოტოგრაფები, ასტრონომიის მოყვარულები და უბრალო ცნობისმოყვარეები ხშირად უშვებენ საშინელ შეცდომას. ფიქრობთ, რომ მუქი მზის სათვალე, რამდენიმე წყვილი სათვალე ერთად, რენტგენის სურათი ან გამუქებული მინა თვალებს დაიცავს?
ეს უდიდესი მითია!
ოპტიკის წამყვანი სპეციალისტების თქმით, ჩვეულებრივი მზის სათვალეები, მიუხედავად მათი ფასისა და ბრენდისა, ვერ აკავებენ დამღუპველ ინფრაწითელ და ულტრაიისფერ სხივებს.
საჭიროა მხოლოდ და მხოლოდ სპეციალური, სერტიფიცირებული დაბნელების სათვალეები, რომლებიც შეესაბამება საერთაშორისო უსაფრთხოების სტანდარტს - ISO 12312-2.
თუ მზეს ტელესკოპით, ბინოკლით ან ფოტოკამერით უყურებთ, მათ ობიექტივზე წინასწარ უნდა ეყენოს სპეციალური მზის ფილტრი. წინააღმდეგ შემთხვევაში, ლინზები იმუშავებს როგორც გამადიდებელი შუშა და თვალის ბადურას მომენტალურად დაწვავს!
2. ვერაფერს იგრძნობთ, სანამ გვიან არ იქნება: ვერაგი დაავადება, რომელიც უხმოდ დაგიკარგავთ მხედველობას
NASA-ს ოფიციალური გაფრთხილებით, მზის სხივების პირდაპირი კონტაქტი შეუდარებელ დარტყმას აყენებს თვალის შიდა გარსს - ბადურას. ვითარდება მძიმე პათოლოგია, რომელსაც მზის რეტინოპათია ეწოდება.
თვალის ბადურას არ გააჩნია ტკივილის რეცეპტორები! თქვენ ვერ იგრძნობთ ვერანაირ ტკივილს ან წვას, როდესაც მზის სხივები თვალის უჯრედებს წვავს.
საშინელი სიმპტომები მხოლოდ რამდენიმე საათის შემდეგ იჩენს თავს:
- მხედველობის მკვეთრი დაბინდვა;
- შავი ან ბნელი ლაქები თვალწინ (ცენტრალურ მხედველობაში);
- სწორი ხაზების გამრუდება და ტალღოვანად გამოჩენა;
- ფერების აღქმის დარღვევა და სინათლისადმი ზედმეტი მგრძნობელობა.
ყველაზე საგანგაშო კი ის არის, რომ ამ დაზიანების სპეციფიკური მკურნალობა არ არსებობს - დაკარგული მხედველობა, შესაძლოა, ვერასდროს აღდგეს!
3. "მხოლოდ 3 წამით შევხედავ..." - არსებობს თუ არა უსაფრთხო წამები?
ბევრი ფიქრობს, რომ თვალის სწრაფი გაპარება მზისკენ უსაფრთხოა. ექიმების პასუხი ერთმნიშვნელოვანია: უსაფრთხო დრო არ არსებობს!
დაბნელებისას, როდესაც მთვარე მზის დიდ ნაწილს ფარავს, ირგვლივ ბნელდება. ამ დროს თვალის გუგა ფართოვდება, რათა მეტი სინათლე დაიჭიროს. სწორედ ამ მომენტში, დარჩენილი მზის სხივები გაფართოებულ გუგაში კიდევ უფრო აგრესიულად აღწევს. თვალის დახამხამებაც კი ვერ გიხსნით გამოსხივებისგან.
ერთადერთი გამონაკლისი: მზის სრული დაბნელების ის მოკლე ფაზა (რომელიც ზოგიერთ რეგიონში სულ რაღაც 2 წუთამდე გრძელდება), როდესაც მთვარე სრულად ფარავს მზეს. თუმცა, როგორც კი მზის თუნდაც პაწაწინა სხივი გამოჩნდება, სათვალის გაკეთება კვლავ სავალდებულოა!
4. შექმენით უსაფრთხო მოწყობილობა სახლის პირობებში: NASA-ს საიდუმლო მეთოდი
თუ სპეციალური სათვალეების ყიდვა ვერ მოასწარით, ნუ გარისკავთ ჯანმრთელობით! შეგიძლიათ სრულიად უფასოდ, 2 წუთში დაამზადოთ პინჰოლ-პროექტორი:
საჭირო მასალა: 2 ფურცელი თეთრი მუყაო, ალუმინის ფოლგა, წებოვანი ლენტი და ქინძისთავი.
პირველი მუყაოს ცენტრში გამოჭერით 5 სმ-იანი კვადრატი და ზედ აკარით ფოლგა.
ქინძისთავით ფოლგის შუაგულში გააკეთეთ პატარა ჩხვლეტილი.
დადექით ზურგით მზისკენ! მეორე მუყაო დადეთ მიწაზე, ხოლო პირველი (ფოლგიანი) ეჭიროთ მაღლა. მზის გამოსახულება პროეცირდება ქვედა ქაღალდზე.
გახსოვდეთ, არასოდეს გახედოთ მზეს ამ პატარა ხვრელში! ის განკუთვნილია მხოლოდ ჩრდილის პროექციისთვის.
5. ისტორიული მოვლენა, რომელმაც ევროპაში ჯარებიც კი ფეხზე დააყენა!
12 აგვისტოს დაბნელება ნამდვილად ისტორიულია. მაგალითად, ესპანეთში სრული მზის დაბნელება 100 წელზე მეტია არ უნახავთ (ისლანდიაში - 70 წელი). ინტერესი იმდენად დიდია, რომ ტურისტების არანორმალური ნაკადის გამო, მაიორკაზე ხელისუფლების მიერ უსაფრთხოების უპრეცედენტო ზომები და ჯარების მობილიზებაც კი გახდა საჭირო!
თუმცა, რაც არ უნდა გრანდიოზული იყოს ეს ასტრონომიული შოუ, გახსოვდეთ: არცერთი წამიერი შთაბეჭდილება არ ღირს იმად, რომ მთელი ცხოვრება სიბნელეში გაატაროთ! უყურეთ დაბნელებას უსაფრთხოდ ან მიჰყევით პირდაპირ ონლაინ-ტრანსლაციებს.