შეუძლია თუ არა ადამიანს საკუთარი სიკვდილის წინასწარმეტყველება? - 28-წლიანმა კვლევამ მოულოდნელი შედეგი აჩვენა

შეუძლია თუ არა ადამიანს, უბრალოდ ინტუიციით, დაახლოებით მაინც განსაზღვროს, რამდენ ხანს იცოცხლებს? - მეცნიერებმა ამ კითხვაზე პასუხის გასაცემად ათასობით ხანდაზმული ადამიანის მონაცემები თითქმის სამი ათწლეულის განმავლობაში შეისწავლეს.

კვლევის შედეგებმა აჩვენა, რომ ადამიანების მიერ საკუთარი სიცოცხლის ხანგრძლივობის შეფასება სრულიად შემთხვევითი არ ყოფილა - ვისაც უფრო მაღალი ასაკის მიღწევა ჰქონდა ნავარაუდევი, საშუალოდ მართლაც უფრო დიდხანს იცოცხლა. თუმცა აღმოჩნდა კიდევ ერთი საინტერესო რამ: ადამიანების უმრავლესობა საკუთარ სიცოცხლის ხანგრძლივობას რეალურზე ნაკლებად აფასებდა.

• 28 წლის განმავლობაში 2 ათასზე მეტ ადამიანს აკვირდებოდნენ

მკვლევრებმა იაპონიაში ჩატარებული ხანგრძლივი კვლევის მონაცემები გამოიყენეს, რომელშიც 60 წლის და უფროსი ასაკის 2 ათასზე მეტი ადამიანი მონაწილეობდა.

კვლევის დასაწყისში ადამიანებს ერთი მარტივი კითხვა დაუსვეს: „რამდენ წლამდე ელოდებით, რომ იცოცხლებთ?“

პასუხები საკმაოდ განსხვავებული იყო - მონაწილეები საკუთარ სავარაუდო სიცოცხლის ხანგრძლივობას 63-დან 120 წლამდე ასახელებდნენ.

შემდეგ მკვლევრები მონაწილეებს თითქმის 28 წლის განმავლობაში აკვირდებოდნენ. ამ პერიოდში 1 500-ზე მეტი ადამიანი გარდაიცვალა, რამაც მეცნიერებს საშუალება მისცა, ათწლეულების წინ გაკეთებული პროგნოზები მათი რეალური ასაკისთვის შეედარებინათ.

აღმოჩნდა, რომ გარკვეული კავშირი ნამდვილად არსებობდა: რაც უფრო მაღალ ასაკს ასახელებდა ადამიანი საკუთარი სიცოცხლის სავარაუდო ხანგრძლივობად, მით უფრო დიდხანს ცხოვრობდა ის საშუალოდ. ეს კავშირი კვლევის მიხედვით მაშინაც შენარჩუნდა, როდესაც მეცნიერებმა გაითვალისწინეს მონაწილეების ასაკი, სქესი, ჯანმრთელობის მდგომარეობა და სოციალურ-ეკონომიკური ფაქტორები.

კვლევის ერთ-ერთი ყველაზე საინტერესო შედეგი ის იყო, რომ ადამიანები ხშირად უფრო მოკლე სიცოცხლეს ელოდნენ, ვიდრე რეალურად ჰქონდათ.

მონაწილეთა დაახლოებით 59%-მა იმ ასაკს მიაღწია ან გადააჭარბა, რომელსაც კვლევის დასაწყისში საკუთარ სიცოცხლის სავარაუდო ზღვრად ასახელებდა.

თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ადამიანს შეუძლია ინტუიციით საკუთარი გარდაცვალების ასაკის ზუსტად გამოცნობა.

კვლევამ აჩვენა, რომ ადამიანები, რომლებიც საკუთარ სიცოცხლეს უფრო ხანგრძლივად ვარაუდობდნენ, საშუალოდ მართლაც უფრო დიდხანს ცხოვრობდნენ. თუმცა ეს კავშირი ძალიან სუსტი იყო. მაგალითად, თუ ადამიანი ფიქრობდა, რომ სხვებთან შედარებით 10 წლით მეტხანს იცოცხლებდა, ეს არ ნიშნავდა, რომ რეალურადაც 10 წლით მეტხანს იცოცხლებდა - სტატისტიკურად ეს განსხვავება საშუალოდ მხოლოდ დაახლოებით 1,2 წლიან სხვაობას უკავშირდებოდა.

• რატომ ამბობდნენ ხშირად სწორედ 80 წელს?

კვლევაში კიდევ ერთი საინტერესო ტენდენცია გამოიკვეთა - მონაწილეები საკუთარ სავარაუდო სიცოცხლის ხანგრძლივობად საკმაოდ ხშირად 80 წელს ასახელებდნენ. მკვლევრების აზრით, ამის ერთ-ერთი მიზეზი შესაძლოა ქვეყანაში სიცოცხლის საშუალო ხანგრძლივობის შესახებ საზოგადოებაში არსებული წარმოდგენები იყოს.

კვლევამ ასევე არ დაადასტურა, რომ უბრალოდ პოზიტიური აზროვნება ან ოპტიმიზმი ადამიანს ფიზიკურად სიცოცხლეს უხანგრძლივებს.

მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ როდესაც ადამიანები საკუთარ მომავალს აფასებენ, შესაძლოა ამას გაუცნობიერებლად ბევრი ფაქტორის გათვალისწინებით აკეთებდნენ - როგორ გრძნობენ თავს, როგორი ჯანმრთელობა აქვთ, რა დაავადებები აწუხებთ, როგორი ცხოვრების წესი აქვთ და რა იციან საკუთარი ოჯახის ჯანმრთელობის ისტორიის შესახებ.

კვლევაში გარკვეული განსხვავებები ჯგუფებს შორისაც გამოვლინდა. ქალები და უფრო მაღალი განათლების მქონე ადამიანები უფრო ხშირად ცოცხლობდნენ იმ ასაკზე მეტხანს, რომელსაც თავდაპირველად თავად ვარაუდობდნენ.

ამასთან, განათლებული მონაწილეები ნაკლებად ირჩევდნენ მრგვალ რიცხვებს - მაგალითად, 75 ან 80 წელს - და საკუთარი სიცოცხლის ხანგრძლივობის შეფასებისას უფრო კონკრეტულ ასაკს ასახელებდნენ.

საკუთარი სიცოცხლის ხანგრძლივობის არასწორად შეფასებას მხოლოდ ფსიქოლოგიური მნიშვნელობა არ აქვს. მას შესაძლოა პირდაპირი გავლენა ჰქონდეს ფინანსურ დაგეგმვაზე, პენსიასა და დანაზოგებზე. თუ ადამიანი ფიქრობს, რომ შედარებით ახალგაზრდა ასაკში გარდაიცვლება, შესაძლოა არასაკმარისი თანხა გადადოს სიბერისთვის. მეორე მხრივ, სიცოცხლის ზედმეტად ხანგრძლივი პერიოდის გათვლამ შეიძლება ადამიანი აიძულოს, წლების განმავლობაში უარი თქვას გარკვეულ ხარჯებზე და ცხოვრების ხარისხზე.

კვლევის ავტორების შეფასებით, სიცოცხლის ხანგრძლივობის დაუფასებლობამ შესაძლოა არასაკმარისი საპენსიო დანაზოგი გამოიწვიოს, ხოლო გადაჭარბებულმა შეფასებამ - ზედმეტი დაზოგვა და სიბერეში საკუთარი ცხოვრების ხარისხის შეზღუდვა.

• კვლევას ერთი მნიშვნელოვანი შეზღუდვაც აქვს: მონაწილეებს საკუთარი სიცოცხლის სავარაუდო ხანგრძლივობის შესახებ კითხვა მხოლოდ ერთხელ დაუსვეს - კვლევის დასაწყისში.

ამიტომ მეცნიერებმა ვერ დააკვირდნენ, როგორ შეიცვლებოდა მათი შეხედულებები წლების განმავლობაში ახალი დაავადებების, ჯანმრთელობის გაუარესების, ახლობლის გარდაცვალების ან მედიცინის განვითარების ფონზე.

შესაბამისად, კვლევის შედეგები არ ნიშნავს, რომ ადამიანს შეუძლია საკუთარი სიკვდილის ასაკის „გამოცნობა“. უფრო მეტიც, ისინი აჩვენებს, რომ ადამიანის ინტუიციურ შეფასებას საკუთარი სიცოცხლის შესახებ გარკვეული სტატისტიკური კავშირი აქვს რეალურ გადარჩენასთან, თუმცა ეს კავშირი ძალიან შორს არის ზუსტი პროგნოზისგან.

მთავარი გზავნილი კი ასეთია: საკუთარი მომავლის დაგეგმვისას გაცილებით მნიშვნელოვანია არა კონკრეტული ასაკის გამოცნობა, არამედ იმის გათვალისწინება, რომ სიცოცხლე შეიძლება იმაზე ხანგრძლივი აღმოჩნდეს, ვიდრე თავად გვგონია.