დიპლომატიური "იძულება", ენერგო-ომი და Patriot-ების დილემა: "ჩვენ ამას იმაზე სწრაფად გავაკეთებთ, ვიდრე ხალხს ჰგონია“ - რაზე ისაუბრეს ტრამპმა და ზელენსკიმ დახურულ კარს მიღმა?

ნიუ-იორკში გაეროს 81-ე გენერალური ასამბლეის ფარგლებში გამართული დონალდ ტრამპისა და ვოლოდიმირ ზელენსკის შეხვედრა მიმდინარე ომში ახალი დიპლომატიური ფაზის დასაწყისად თუ იქცევა, ამას უახლოესი მომავალი გვიჩვენებს. გავრცელებული ცნობებით, მოლაპარაკებები წარიმართა როგორც ფრონტის ხაზზე დაძაბული ვითარების, ისე გლობალური ენერგეტიკული კრიზისის თაობაზე. შეხვედრა საერთაშორისო პოლიტიკური ანალიტიკოსებისა და წამყვანი გამოცემები ეხმაურებიან. ექსპერტები აღნიშნავენ, რომ ეს არ იყო უბრალოდ პროტოკოლური შეხვედრა - ეს იყო ორი სრულიად განსხვავებული სტრატეგიული ხედვისა და პოლიტიკური ინტერესის შეჯახება

• შეხვედრის ძირითადი აქცენტები

ენერგეტიკული ზავი (მორატორიუმი):

მოლაპარაკებების ერთ-ერთი მთავარი თემა ენერგოინფრასტრუქტურაზე შეტევების შეჩერება იყო. ტრამპმა უკრაინულ მხარეს მოუწოდა, შეაჩეროს იერიშები რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე. თავის მხრივ, ზელენსკიმ დაადასტურა მზადყოფნა ორმხრივი მორატორიუმისთვის, თუ რუსეთიც შეწყვეტს უკრაინის ელექტროქსელების დაბომბვას.

აღსანიშნავია, რომ ტრამპმა შეხვედრის დაწყებამდეც ისაუბრა ჟურნალისტებთან შეთანხმების მიღწევის შესაძლებლობებზე და რუსეთის ენერგეტიკაზე დარტყმებზე.

“ვფიქრობ, მათ შეთანხმებას უნდა მიაღწიონ და არ მინდა იმის თქმა, თუ რა შეთანხმებაა. ბევრი ვისაუბრეთ ამაზე, მათ შორის პრეზიდენტ პუტინთან და ვფიქრობ, რაღაც მოხდება.

ისინი [უკრაინელები] ნამდვილად კარგი მებრძოლები არიან. შეუძლიათ საკუთარი თავით იამაყონ, იმის მიუხედავად, თუ რა მოხდება. ძალიან დიდი შესაძლებლობების მქონე ხალხია, დიდი შესაძლებლობების ხელმძღვანელობაა…

[ენერგეტიკაზე უკრაინის დარტყმები] დიდი დარტყმაა რუსებისთვის. ეს ასევე დიდი დარტყმაა დიზელის საწვავის ფასზე. მისი ფასი საკმაოდ გაიზარდა. ვისაუბრებთ ამაზე, მაგრამ ეს ძალიან სერიოზული დარტყმაა, რუსეთისთვის უდავოდ”, - განაცხადა ტრამპმა.

მანვე გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე გამოსვლისას განაცხადა, რომ რუსეთსა და უკრაინას შორის შეთანხმება "სწრაფად“ იქნება მიღწეული და აღნიშნა, რომ აშშ მჭიდროდ თანამშრომლობს რუსეთისა და უკრაინის ლიდერებთან. ამასთანავე დასძინა: ჩვენ ამას იმაზე სწრაფად გავაკეთებთ, ვიდრე ხალხს ჰგონია“.

Patriot-ის რაკეტების ერთობლივი წარმოება:

პოზიტიური და პროდუქტიული შეხვედრა მქონდა პრეზიდენტ ტრამპთან, - ამის შესახებ უკრაინის პრეზიდენტი, ვოლოდიმირ ზელენსკი ნიუ-იორკში აშშ-ის პრეზიდენტ, დონალდ ტრამპთან გამართული შეხვედრის შემდეგ სოციალურ ქსელში წერს.

ზელენსკის თქმით, როგორც აშშ-ს, ასევე, უკრაინას სურთ რუსეთის უაზრო ომის დასრულება, ზამთრამდე.

“პოზიტიური და პროდუქტიული შეხვედრა მქონდა პრეზიდენტ ტრამპთან გაეროს გენერალურ ასამბლეაზე. როგორც აშშ-ს, ასევე, უკრაინას სურთ რუსეთის ამ უაზრო ომის დასრულება ზამთრამდე. განვიხილეთ პოტენციური დეესკალაციური ნაბიჯები, რომლებსაც შეუძლიათ დიპლომატიისკენ გზის გახსნა. მადლობელი ვარ, რომ ამასობაში ჩვენი გუნდები აგრძელებენ მუშაობას უკრაინაში Patriot-ის რაკეტების წარმოების დაწყებაზე. ეს არის ის, რაც დაგვეხმარება სიცოცხლეების დაცვაში თუ რუსეთი უარყოფს მოლაპარაკებებს და გააგრძელებს ფსონის დადებას ჩვენი ხალხის წინააღმდეგ ბალისტიკური რაკეტებით ტერორზე ამ ზამთარში და მერეც. ასევე განვიხილეთ სხვა ორმხრივი და მრავალმხრივი საკითხები, მათ შორის საჰაერო თავდაცვის ზამთრის პაკეტი უკრაინისთვის. მადლობას ვუხდი პრეზიდენტ ტრამპს, მის გუნდსა და ამერიკელ ხალხს მათი მხარდაჭერისთვის”, - წერს ზელენსკი.

გლობალური საწვავის ბაზარი:

ტრამპის თქმით, უკრაინის იერიშებმა რუსეთის ენერგოსექტორზე საწვავის გლობალური დეფიციტი და დიზელზე ფასების ზრდა გამოიწვია, რაც ახლო აღმოსავლეთში მიმდინარე მოვლენებთან ერთად დამატებით წნეხს ქმნის მსოფლიო ეკონომიკაზე.

• ანალიტიკოსებისა და ექსპერტების შეფასებები

ვაშინგტონის სტრატეგია მიმართულია კონფლიქტის სწრაფი დეესკალაციისკენ. ანალიტიკოსების შეფასებით, ტრამპის ადმინისტრაცია ცდილობს გამოიყენოს როგორც ეკონომიკური ბერკეტები, ისე პირდაპირი დიპლომატია, რათა მხარეები მოლაპარაკებების მაგიდასთან დასვას.

მათი უმრავლესობის განცხადებით, შეხვედრის ყველაზე რეზონანსული თემა მაინც ენერგეტიკულ ინფრასტრუქტურაზე დარტყმების შეჩერება აღმოჩნდა.

ტრამპის მოთხოვნა, რომ უკრაინამ შეწყვიტოს იერიშები რუსულ ნავთობგადამამუშავებელ ქარხნებზე, ატარებს არა მხოლოდ დიპლომატიურ, არამედ მკვეთრად გამოხატულ ამერიკულ შიდაპოლიტიკურ ხასიათს. ტრამპი უკრაინულ დრონების შეტევებს ადანაშაულებს გლობალურად დიზელის საწვავის გაძვირებაში. ანალიტიკოსების შეფასებით, ვაშინგტონს სურს თავიდან აიცილოს საწვავზე ფასების ზრდა, რაც უშუალოდ მოქმედებს ამერიკელ ამომრჩეველზე და ინფლაციურ წნეხზე.

მოგეხსენებათ, უკრაინის პრეზიდენტმა განაცხადა, რომ კიევი მზადაა ენერგო-ცეცხლის შეწყვეტისთვის, თუმცა მხოლოდ ორმხრივ საწყისებზე. ზელენსკის სტრატეგიაა, ტრამპის ეს ინიციატივა გამოიყენოს უკრაინის ელექტროქსელის დასაცავად მოახლოებული ზამთრის წინ. თუ რუსეთი არ შეწყვეტს უკრაინის ქალაქების დაბომბვას, კიევი არ აპირებს უარი თქვას თავის ერთ-ერთ ყველაზე ეფექტურ ბერკეტზე - რუსული ნავთობინდუსტრიის პარალიზებაზე.

• სამხედრო-სტრატეგიული - Patriot-ის სისტემები და ლიცენზირება: ტაქტიკური დაპირება თუ რეალური დახმარება?

შეხვედრაზე განსაკუთრებული ადგილი დაეთმო საჰაერო თავდაცვის საკითხს.

300 რაკეტის გადაუდებელი საჭიროება:

როგორც Axios-ი და სამხედრო ექსპერტები აღნიშნავენ, უკრაინას ზამთრის გადასატანად სასწრაფოდ სჭირდება მცირე რადიუსის და ბალისტიკის საწინააღმდეგო რაკეტების (Patriot PAC-3) შევსება.

წარმოების ლიცენზია:

ტრამპთან შეხვედრისას განიხილეს უკრაინაში Patriot-ის რაკეტების ლიცენზირებული გამოშვება. თუმცა, სამხედრო ანალიტიკოსები ამ გეგმას გრძელვადიან პერსპექტივად მიიჩნევენ. ადგილზე ასეთი მაღალტექნოლოგიური ქარხნების აწყობას 1-დან 5 წლამდე სჭირდება, განსაკუთრებით იმ ფონზე, როდესაც ამერიკული კომპანიები (მაგალითად, Boeing) თავს იკავებენ ტექნოლოგიების სრული ტრანსფერისა და ჰომინგის (მართვის) სისტემების საიდუმლოების გაცემისგან.

ლოჯისტიკური დილემა:

აშშ-ის თავდაცვის სამინისტროს თავადაც აქვს Patriot-ის რაკეტების დეფიციტი ახლო აღმოსავლეთში არსებული დაძაბულობის გამო. ამიტომ, ტრამპის მხრიდან "წარმოების ლიცენზირებაზე" საუბარი უფრო დიპლომატიური ჟესტია, ვიდრე ხვალინდელი დღის სამხედრო მომარაგება.

• "შანტაჟის ბერკეტი" და სანქციების ახალი ტალღა

საინტერესოა ტრამპის მიერ მიღებული ახალი სანქციების კანონპროექტი (Lindsey Graham sanctions bill), რომელიც მას უფლებას აძლევს 100%-იანი ტარიფები დაუწესოს იმ ქვეყნებს, რომლებიც რუსულ ნავთობსა და გაზს ყიდულობენ.

ანალიტიკოსების შეფასება:

პოლიტოლოგები აღნიშნავენ, რომ ტრამპი იყენებს "ორმაგი იძულების" ტაქტიკას. ერთის მხრივ, ის უკრაინას სთხოვს ენერგო-იერიშების შეჩერებას, ხოლო მეორეს მხრივ - მოსკოვს ემუქრება სრული ეკონომიკური იზოლაციითა და მეორადი სანქციებით, თუ კრემლი მოლაპარაკებებზე არ წავა.

ზელენსკიმ ღიად გადაუხადა მადლობა ტრამპს ამ ინსტრუმენტისთვის, რადგან ეს აშშ-ს აძლევს რეალურ ბერკეტს, აიძულოს პუტინი დაჯდეს სამმხრივი მოლაპარაკებების მაგიდასთან.

• დასკვნის მაგიერ: ნიუ-იორკის შეხვედრამ აჩვენა, რომ ტრამპის ადმინისტრაცია ცდილობს ომის "გაყინვას" ენერგეტიკული სექტორიდან დაწყებული. თუმცა, რეალური ცეცხლის შეწყვეტა დიდ წილად დამოკიდებული იქნება იმაზე, გამოიყენებს თუ არა ვაშინგტონი ახალ სანქციებს მოსკოვის წინააღმდეგ, თუ პუტინი უარს იტყვის ენერგო-მორატორიუმზე.