აღმოჩენა, რომელმაც წარსულში დაგვაბრუნა - ნაპოვნია სკოლა, სადაც სავარაუდოდ, არისტოტელე ალექსანდრე მაკედონელს ასწავლიდა
საბერძნეთის ჩრდილოეთში, ძველ მაკედონიურ ქალაქ მიეზაში, არქეოლოგებმა გამოიკვლიეს დაახლოებით 2400 წლის წინანდელი დიდი კომპლექსი, რომელსაც მეცნიერები იმ ადგილად მიიჩნევენ, სადაც არისტოტელე ახალგაზრდა ალექსანდრე მაკედონელსა და სხვა მაკედონელ უფლისწულებს ასწავლიდა. აღმოჩენას კიდევ უფრო საინტერესოს ხდის ოთხი საწერი ჩხირი, რომლებსაც ძველად მოსწავლეები იყენებდნენ.
აღმოჩენა მიეზაში მდებარე ე.წ. სამეფო გიმნაზიას უკავშირდება, რომლის ახალი გათხრები 2024 წელს დაიწყო. საბერძნეთის კულტურის სამინისტროს განცხადებით, ახალი არქეოლოგიური მონაცემები ამ კომპლექსის არისტოტელეს სკოლასთან გაიგივებას კიდევ უფრო ამყარებს.
როგორი იყო თითქმის 2400 წლის წინანდელი სკოლა?
არქეოლოგების მიერ აღმოჩენილი კომპლექსი უბრალო სასწავლო შენობა ნამდვილად არ ყოფილა. მის ტერიტორიაზე აღმოჩნდა ორი დიდი საბანკეტო დარბაზი, სპორტული მოედანი, სტადიონი, გადახურული კოლონადა და სასწავლო დარბაზი, სადაც ქვის მერხებიც იყო მოწყობილი.
შენობას მოზაიკური იატაკები და სვეტები ამშვენებდა. საბანკეტო დარბაზებს კი ჰქონდა ამაღლებული ადგილები, რომლებზეც ოდესღაც დაახლოებით ათამდე საწოლი-სარეცელი იდგა. არქეოლოგებმა ასევე იპოვეს მონეტები, კერამიკა და ოთხი საწერი ჩხირი, რომლითაც მოსწავლეები წერდნენ.
კომპლექსის არქიტექტურას მნიშვნელოვანი მსგავსება აქვს მაკედონიის სამეფო სასახლესთან აიგაიში, თანამედროვე ვერგინასთან, სადაც ფილიპე II და მისი ვაჟი, ალექსანდრე მაკედონელი, ცხოვრობდნენ.
სწორედ აქ ასწავლიდა არისტოტელე ალექსანდრეს?
მეცნიერებისთვის ამ აღმოჩენის მთავარი მნიშვნელობა სწორედ ეს არის.
ძველი ისტორიკოსი პლუტარქე წერს, რომ ფილიპე II-მ არისტოტელე მიეზაში მიიწვია, რათა 13 წლის ალექსანდრესა და მაკედონელი დიდგვაროვნების შვილების განათლებაზე ეზრუნა. საბერძნეთის კულტურის სამინისტროს ისტორიულ-არქეოლოგიურ მასალაშიც აღნიშნულია, რომ თანამედროვე კვლევები მიეზას გიმნაზიას არისტოტელეს ცნობილ სკოლასთან აკავშირებს.
ისტორიკოსებისა და არქეოლოგების ნაწილი მიიჩნევს, რომ აღმოჩენილი კომპლექსი სწორედ ის ადგილია, სადაც მომავალმა დიდმა მხედართმთავარმა განათლება მიიღო.
ოთხი საწერი ჩხირიდან ერთი შესაძლოა ალექსანდრეს ეკუთვნოდეს?
აღმოჩენილ საწერ ხელსაწყოებს განსაკუთრებული სიმბოლური მნიშვნელობა აქვს.
ისტორიკოსმა გრეჰემ რაიტსონმა აღნიშნა, რომ საწერი ჩხირების აღმოჩენა საშუალებას გვაძლევს წარმოვიდგინოთ ახალგაზრდა ალექსანდრე, რომელიც ამ სივრცეში სწავლობდა. რა თქმა უნდა, არ არსებობს მტკიცებულება, რომ რომელიმე მათგანი სწორედ ალექსანდრეს ეკუთვნოდა, თუმცა ეს ნივთები იმ დროის სასწავლო პროცესზე მნიშვნელოვან წარმოდგენას გვიქმნის.
რას ასწავლიდნენ მომავალ მეფეს?
ძველ საბერძნეთში გიმნაზია მხოლოდ სპორტული ვარჯიშის ადგილი არ იყო. იქ ახალგაზრდები ფიზიკურადაც ვარჯიშობდნენ და სხვადასხვა საგანსაც სწავლობდნენ, მათ შორის ომისთვის საჭირო უნარებს. ისტორიული მასალების მიხედვით, მიეზას გიმნაზია მაკედონიის სამეფოს გავლენიანი ოჯახების ახალგაზრდა წარმომადგენლებისთვის მნიშვნელოვანი საგანმანათლებლო სივრცე იყო. სწორედ ამ კომპლექსს უკავშირებენ დღეს არისტოტელეს სკოლას.
საინტერესოა ისიც, რომ კომპლექსი არქეოლოგებისთვის სრულად უცნობი არასდროს ყოფილა. ადგილზე გარკვეული გათხრები ჯერ კიდევ 20-ზე მეტი წლის წინ ჩატარდა, როცა იქ ახლოს ნიმფებისადმი მიძღვნილი მონუმენტი აღმოაჩინეს. თუმცა ამჟამინდელი ფართომასშტაბიანი კვლევა 2024 წელს დაიწყო და სწორედ ახალი გათხრების შედეგად გამოვლენილმა მონაცემებმა გააძლიერა მოსაზრება, რომ ეს არისტოტელეს ცნობილი სკოლაა.
ახლა არქეოლოგებს ამ ადგილზე მუშაობისას კიდევ ერთი შესაძლებლობა აქვთ, არა მხოლოდ ალექსანდრესა და არისტოტელეს ისტორია გაიხსენონ, არამედ უკეთ გაიგონ, როგორ გამოიყურებოდა და როგორ მუშაობდა ელიტური განათლების სისტემა ძველ მაკედონიაში IV საუკუნეში ჩვენს წელთაღრიცხვამდე.