5 ქართული გაუკაცრიელებული სოფელი, სადაც წლების წინ სიცოცხლე დუღდა

საქართველოს მთიანეთსა და ბარში ათეულობით დასახლებაა, რომლებიც დღეს თითქმის მიტოვებულია ან მხოლოდ თითო-ოროლა მცხოვრები შემორჩა. XX საუკუნის საბჭოთა იძულებითმა მიგრაციამ, მძიმე სოციალურ-ეკონომიკურმა პირობებმა და სტიქიურმა მოვლენებმა ოდესღაც მჭიდროდ დასახლებული, ისტორიულად სტრატეგიული სოფლები “მოჩვენება-სოფლებად“ აქცია.

წარმოგიდგენთ 5 ქართულ სოფელს, რომელთაც მდიდარი წარსული, დიდი მოსახლეობა და უნიკალური არქიტექტურა ჰქონდათ, დღეს კი დუმილით ინახავენ განვლილი ეპოქების ხსოვნას.

• 1. მუცო (ხევსურეთი)

პირიქითა ხევსურეთში, არდოტის ხეობაში მდებარე ეს სოფელი-ციხესიმაგრე საუკუნეების განმავლობაში საქართველოს ჩრდილოეთ პოსტს წარმოადგენდა. კლდეზე შეფენილ სოფელში ათობით კომლი და ასეულობით მცხოვრები ირიცხებოდა. XX საუკუნის შუა წლებში მკაცრმა კლიმატმა, გზის არარსებობამ და საბჭოთა ხელისუფლების მიერ მთიელთა ბარში ჩამოსახლების პოლიტიკამ სოფელი თითქმის სრულად დააცარიელა.

2014 წლის მონაცემებით, მუცოში სულ რაღაც 15 ადამიანი ცხოვრობდა. სოფელი თითქმის გაუკაცრიელებული იყო, თუმცა რეაბილიტაციის შემდეგ იქ რამდენიმე ოჯახი დაბრუნდა და ახლა მხოლოდ 3 ოჯახი ცხოვრობს.

• 2. არდოტი (ხევსურეთი)

არდოტის ხეობის სიღრმეში მდებარე სოფელი ისტორიულად მჭიდროდ იყო დასახლებული. გასულ საუკუნეებში არდოტი ერთ-ერთ უდიდეს თემად ითვლებოდა პირიქითა ხევსურეთში. დღესდღეობით სოფელში მუდმივად მხოლოდ 1-2 ოჯახიღა რჩება, ზამთრობით კი სოფელი სრულად იზოლირებულია.

• 3. ადიში (სვანეთი)

ზემო სვანეთის ეს ისტორიული სოფელი ზღვის დონიდან 2040 მეტრზე მდებარეობს. საუკუნეების განმავლობაში ადიში სვანეთის ერთ-ერთი ძლიერი საზოგადოებრივი ცენტრი იყო თავისი ეკლესიებითა და კოშკებით. 1987 წლის კატასტროფული ზვავების შემდეგ, მოსახლეობის უმეტესობა ეკომიგრანტის სტატუსით ქვემო ქართლში (მარნეულსა და თეთრიწყაროში) გადაასახლეს.

2014 წლის საყოველთაო აღწერის მიხედვით, სოფელში მუდმივად 44 ადამიანი ცხოვრობდა.

• 4. კვირიკეწმინდა (რაჭა)

კვირიკეწმინდა მთიანი რაჭის ისტორიული სოფელია, რომელიც საუკუნეების მანძილზე კულტურულ და რელიგიურ ცენტრს წარმოადგენდა. რაჭაში მომხდარმა მიწისძვრებმა და გაუსაძლისმა სოციალურმა პირობებმა სოფლის მოსახლეობა ბარის რაიონებისკენ მიმართა, რის გამოც სოფელმა არსებობა ფაქტობრივად შეწყვიტა.

2014 წლის საყოველთაო აღწერით, სოფელში 34 ადამიანი ცხოვრობდა.

• 5. ტორნისი (შიდა ქართლი / თრიალეთი)

ტორნისი თრიალეთის ქედის ჩრდილოეთ კალთებზე მდებარე ისტორიული სოფელი იყო. გასულ საუკუნეებში სოფელი აქტიური სამეურნეო ცხოვრებით გამოირჩეოდა, თუმცა XX საუკუნის მეორე ნახევრიდან მოსახლეობამ ეტაპობრივად ბარში გადაინაცვლა და დღეს ის არ არსებობს, როგორც დასახლებული პუნქტი.

ტორნისი დღეისათვის წარმოადგენს დაცლილ ისტორიულ ნასოფლარს და მას მუდმივი მოსახლეობა არ ჰყავს.