5 ქართული სოფელი, სადაც სამეფო საგვარეულოს ოჯახის წევრები ცხოვრობდნენ

საქართველოს მრავალსაუკუნოვანი ისტორია მჭიდროდ არის დაკავშირებული ბაგრატიონთა სამეფო დინასტიასთან - ევროპაში ერთ-ერთ უძველეს სამეფო საგვარეულოსთან. საუკუნეების განმავლობაში, სამეფო ტახტის მემკვიდრეები, ბატონიშვილები და დინასტიის გვერდითი შტოები მხოლოდ დედაქალაქებსა თუ ცენტრალურ ციხე-სიმაგრეებში არ ცხოვრობდნენ. ქართლში, კახეთში, იმერეთსა თუ სამეგრელოში არსებობდა სოფლები, რომლებიც უშუალოდ სამეფო ოჯახის რეზიდენციებსა და მამულებს წარმოადგენდა.

წარმოგიდგენთ 5 ქართულ სოფელს, რომელთა ისტორიაც პირდაპირ უკავშირდება ბაგრატიონთა და სხვა სამეფო-სამთავრო გვარების ცხოვრებას.

• 1. მუხრანი (მცხეთის მუნიციპალიტეტი)

სოფელი მუხრანი საუკუნეების განმავლობაში ბაგრატიონთა ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი შტოს, ბაგრატიონ-მუხრანელების ცენტრი იყო.

XVI საუკუნეში ქართლის მეფე დავით VIII-ის ძმამ, ბაგრატმა, საფუძველი ჩაუყარა მუხრანბატონთა სათავადოს. მუხრანი გახდა სამეფო სისხლის მქონე თავადების რეზიდენცია, საიდანაც ქართლის რამდენიმე მეფეც (მათ შორის ვახტანგ V) აღზევდა.

სოფელში დღემდე შემორჩენილია ივანე მუხრანბატონის ისტორიული სასახლე, ვენახები და მარანი (დღევანდელი “შატო მუხრანი“), სადაც XIX საუკუნეში ევროპული ტიპის მეღვინეობას ჩაეყარა საფუძველი.

• 2. ჭნევი / ტაბახმელა (თბილისის შემოგარენი / ქართლი)

ქართლის სამეფოს ისტორიაში განსაკუთრებული ადგილი ეჭირა მეფე გიორგი XI-ისა და ვახტანგ VI-ის ეპოქას, როდესაც სამეფო ოჯახი თბილისის მიმდებარე სოფლებს საზაფხულო რეზიდენციებად იყენებდა.

ტაბახმელასა და მის მიმდებარე სოფლებში ბაგრატიონთა სამეფო ოჯახის წევრებს (ბატონიშვილებს) საკუთარი სასახლეები და საზაფხულო აგარაკები ჰქონდათ მოწყობილი. აქ ხშირად იმართებოდა სამეფო დარბაზის სხდომები და დიპლომატიური მიღებები.

სოფლის მიდამოებში დღემდეა შემორჩენილი ფეოდალური ხანის ციხე-დარბაზების ნანგრევები, რომლებიც სამეფო კარს ეკუთვნოდა.

• 3. გრემი (ყვარლის მუნიციპალიტეტი)

დღეს გრემი სოფლის სტატუსს ატარებს, თუმცა XVI-XVII საუკუნეებში ის კახეთის სამეფოს დედაქალაქი და ბაგრატიონთა სამეფო რეზიდენცია იყო.

გრემში ცხოვრობდნენ და მოღვაწეობდნენ კახეთის მეფეები: ლევანი, ალექსანდრე II და კონსტანტინე I. სოფლის ტერიტორიაზე მდებარეობდა სამეფო სასახლეები, აბანოები, ზარაფხანა და სავაჭრო ქარვასლები.

გრემის ანგელოზთა კომპლექსი და სამეფო ციხე-სიმაგრე დღემდე კახეთის ბაგრატიონთა დიდებულების მთავარ სიმბოლოდ რჩება.

• 4. გორდი (ხონის მუნიციპალიტეტი)

იმერეთის სამეფოსა და სამეგრელოს სამთავროს საზღვარზე მდებარე სოფელი გორდი მჭიდროდ იყო დაკავშირებული დადიანების სამთავრო საგვარეულოსთან, რომლებიც ბაგრატიონებთან ენათესავებოდნენ.

გორდი წარმოადგენდა სამეგრელოს მთავრის, დავით დადიანის, საზაფხულო რეზიდენციას. XIX საუკუნეში აქ აშენდა უნიკალური ორსართულიანი სასახლე, რომელიც გარშემორტყმული იყო რუსი და ევროპელი არქიტექტორების მიერ დაპროექტებული დეკორატიული პარკით. დღეს გორდში დადიანების სასახლის ნანგრევები და ისტორიული პარკი მდებარეობს, რომელიც კულტურული მემკვიდრეობის ძეგლია.

• 5. მარტყოფი (გარდაბნის მუნიციპალიტეტი)

მარტყოფი ქართლ-კახეთის სამეფოში ერთ-ერთი ყველაზე სტრატეგიული და დაწინაურებული სოფელი იყო, სადაც ბაგრატიონთა დინასტიის წარმომადგენლებს მუდმივი მამულები გააჩნდათ. XVIII საუკუნეში, ერეკლე II-ის მეფობისას, მარტყოფში ხშირად იცხოვრებდნენ და დროს ატარებდნენ სამეფო ოჯახის წევრები. სოფელი ასევე ცნობილი იყო, როგორც ბატონიშვილების საპატრონო და სათავადო მამული.

მარტყოფში შემორჩენილია XVIII-XIX საუკუნეების ციხე-კოშკები და გალავნები, რომლებიც სამეფო ოჯახის წევრთა და ადგილობრივი თავადების თავდაცვას ემსახურებოდა.