გზამკვლევი: როგორ მუშაობს საგზაო ჯარიმების "ჭკვიანი“ კამერების სისტემა - 5 მთავარი კითხვა და პასუხი
ქალაქებსა და მაგისტრალებზე გადაადგილებისას სულ უფრო ხშირად ვხვდებით ვიდეოკამერებს, რომლებიც მხოლოდ სიჩქარის კონტროლისთვის არ გამოიყენება. საქართველოში ე.წ. "ჭკვიანი“ ვიდეოკამერების სისტემა ავტომატურ რეჟიმში საგზაო მოძრაობის რამდენიმე სახის დარღვევას აფიქსირებს, ხოლო ნომრის ამომცნობი სისტემები სატრანსპორტო საშუალების მონაცემების შესაბამის ბაზებთან გადამოწმების საშუალებას იძლევა.
მაგრამ კონკრეტულად რას ამჩნევს კამერა, როგორ მუშაობს სექციური სიჩქარის კონტროლი და რა ხდება მას შემდეგ, რაც სისტემა დარღვევას დააფიქსირებს?
ამბების გზამკვლევში განვიხილოთ 5 მთავარი კითხვა-პასუხი:
1. რა არის "ჭკვიანი კამერა“ და რით განსხვავდება ის ჩვეულებრივი კამერისგან ❓
საქართველოში "ჭკვიანი“ ვიდეოკამერების სისტემა 2017 წლიდან მოქმედებს. კამერებთან დაკავშირებული ვიდეო ანალიტიკური პროგრამები საშუალებას იძლევა, გარკვეული ტიპის საგზაო მოძრაობის წესების დარღვევა ავტომატურად დაფიქსირდეს.
სისტემის მნიშვნელოვანი ნაწილი სანომრე ნიშნების ამომცნობი კამერებია. მათი საშუალებით ავტომობილის სახელმწიფო სანომრე ნიშანი იდენტიფიცირდება და შესაბამის მონაცემთა ბაზებთან მოწმდება.
ამიტომ "ჭკვიანი კამერა“ მხოლოდ ფოტოაპარატი ან სიჩქარის მზომი მოწყობილობა არ არის - ეს არის ვიდეოფიქსაციისა და მონაცემთა დამუშავების სისტემის ნაწილი.
2. კონკრეტულად რა დარღვევებს აფიქსირებს "ჭკვიანი“ კამერა ❓
შსს-ს 112-ის ოფიციალური ინფორმაციის მიხედვით, ნომრის ამომცნობ "ჭკვიან“ ვიდეოკამერებს ავტომატურად შეუძლიათ ხუთი ძირითადი ადმინისტრაციული სამართალდარღვევის დაფიქსირება:
- შუქნიშნის წითელ ფერზე გავლა;
- უწყვეტი ღერძულა ხაზის გადაკვეთა;
- მუნიციპალური ტრანსპორტის ზოლში მოძრაობა;
- მოძრაობის საწინააღმდეგო მიმართულებით გადაადგილება;
- დაშვებული სიჩქარის გადაჭარბება.
იმ ლოკაციებზე, სადაც ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა სიმრავლისა და მრავალფეროვნების გამო შეუძლებელია ე.წ. "ჭკვიანი“ ვიდეოკამერის მიერ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა დიფერენციაცია, ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევათა ფიქსაცია ხორციელდება ზოგადი ხედვის ვიდეოკამერების გამოყენებით, ცენტრის ოპერატორების მიერ.
3. შეუძლია თუ არა კამერას სიბნელეში მუშაობა ❓
სანომრე ნიშნების ამომცნობ სისტემებში გამოიყენება სპეციალური ტექნიკური საშუალებები, რომლებიც კამერას ნომრის იდენტიფიცირებაში ეხმარება, მათ შორის დაბალი განათების პირობებში. კამერების სისტემა შექმნილია იმისთვის, რომ სხვადასხვა განათების პირობებში უზრუნველყოს ვიდეოფიქსაცია და სანომრე ნიშნების ამოცნობა. საგზაო კონტროლისთვის განკუთვნილი ჭკვიანი კამერების ტექნიკური მახასიათებლები სტანდარტულია მთელ მსოფლიოში. ისინი აღჭურვილია ინფრაწითელი განათებითა და სპეციალური ოპტიკური სენსორებით, რაც მათ საშუალებას აძლევს სრულ სიბნელეშიც ზუსტად წაიკითხოს ნომრები.
4. როგორ ხდება ჯარიმის გამოწერა - ყველაფერი ავტომატურად ხდება ❓
დარღვევის დაფიქსირება და ჯარიმის სამართლებრივი გაფორმება ერთი და იგივე პროცესი არ არის.
პირველ ეტაპზე ვიდეოკამერა ან მასთან დაკავშირებული პროგრამული სისტემა აფიქსირებს სამართალდარღვევის ფაქტს და შესაბამის მონაცემებს ამუშავებს. სანომრე ნიშნის ამოცნობის შემთხვევაში შესაძლებელია ავტომობილის იდენტიფიცირება და მისი მონაცემების შესაბამის ბაზაში გადამოწმება.
ვიდეო ან ფოტომასალაზე დაფიქსირებულ ადმინისტრაციულ სამართალდარღვევაზე ელექტრონული საჯარიმო ქვითარი კანონით განსაზღვრული წესით ივსება და ინახება შინაგან საქმეთა სამინისტროს ელექტრონულ მონაცემთა ბაზაში. მოქმედი წესის მიხედვით, ასეთი ქვითრის შევსებას უფლებამოსილი პირი ახორციელებს.
დარღვევის შესახებ ინფორმაცია მოქალაქეს შეიძლება მიეწოდოს რეგისტრირებულ მობილურ ნომერზე SMS-ის საშუალებით. შსს მოქალაქეებს მოუწოდებს, მომსახურების სააგენტოს სისტემაში მათი საკონტაქტო მონაცემები განახლებული ჰქონდეთ.
კამერა დარღვევას აფიქსირებს, სისტემა მონაცემებს ამუშავებს, ხოლო ჯარიმის ოფიციალურად გაფორმება კანონით დადგენილი პროცედურით ხდება.
5. რა არის სექციური კამერა და როგორ ითვლის საშუალო სიჩქარეს ❓
სექციური კონტროლი განსხვავდება იმ კამერისგან, რომელიც ავტომობილის სიჩქარეს ერთ კონკრეტულ წერტილში ამოწმებს.
აქ კონტროლდება ავტომობილის საშუალო სიჩქარე გზის კონკრეტულ მონაკვეთზე. სისტემა განსაზღვრავს, რა საშუალო სიჩქარით გაიარა სატრანსპორტო საშუალებამ ერთი წერტილიდან მეორემდე.
პრინციპი მარტივია:
- მონაკვეთის დასაწყისში სისტემა აფიქსირებს ავტომობილს და მისი გავლის დროს;
- მონაკვეთის ბოლოს ავტომობილი კვლავ ფიქსირდება;
- ცნობილია ამ ორ წერტილს შორის მანძილი და ავტომობილის მიერ მონაკვეთის გავლის დრო;
- ამის საფუძველზე განისაზღვრება საშუალო სიჩქარე.
ფორმულაც მარტივია:
საშუალო სიჩქარე = გავლილი მანძილი ÷ დახარჯული დრო
მაგალითად, თუ ავტომობილმა 20-კილომეტრიანი მონაკვეთი იმაზე ნაკლებ დროში გაიარა, ვიდრე დადგენილი სიჩქარის ფარგლებში იქნებოდა შესაძლებელი, სისტემამ შეიძლება დააფიქსიროს სიჩქარის გადაჭარბება.
ამიტომ სექციური კონტროლის შემთხვევაში მხოლოდ კამერასთან მიახლოებისას დამუხრუჭება საკმარისი არ არის, კონტროლი გზის მთელ მონაკვეთზე საშუალო სიჩქარეს ეხება.
2026 წლის 1 ივლისის მდგომარეობით, საქართველოში საერთაშორისო და შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზებზე მოქმედებდა 692 საშუალო სიჩქარის კონტროლის სექცია, რომლებიც ჯამში 2 421 კილომეტრ გზას აკონტროლებდა.
"ჭკვიანი კამერა“ და სექციური სიჩქარის კონტროლი ერთმანეთისგან განსხვავებული ტექნოლოგიური კომპონენტებია, თუმცა ორივე საგზაო უსაფრთხოების საერთო ვიდეომონიტორინგის სისტემის ნაწილია.
ამრიგად, "ჭკვიანი კამერა“ მხოლოდ სიჩქარის დამსჯელი მოწყობილობა აღარ არის - ის საგზაო მოძრაობის კონტროლის უფრო ფართო ტექნოლოგიური სისტემის ნაწილია.
იხილეთ ასევე: