208 წამი, რომელმაც 155 სიცოცხლე იხსნა - “სასწაული ჰუდსონზე“: როგორ გადაარჩინა გმირმა პილოტმა მგზავრები ერთ-ერთი ყველაზე საშიში მანევრის შესრულებით

ავიაციის ისტორიაში, მიუხედავად იმისა, რომ მძიმე კატასტროფები ტრაგიკულად სრულდება ხოლმე, არსებობს არაერთი შემთხვევა, როდესაც ადამიანებმა სასწაულებრივი გადარჩენა შეძლეს. ზოგჯერ ცოცხალი მხოლოდ ერთი მგზავრი რჩება, ზოგჯერ კი - უმრავლესობა.

ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი შემთხვევაა “სასწაული ჰუდსონზე“, როდესაც ავიაკატასტროფას თვითმფრინავში მსხდომნი გადაურჩნენ.

• “სასწაული ჰუდსონზე“ (US Airways-ის ფრენა 1549) – ვრცელი ისტორია და დეტალური ანალიზი

2009 წლის 15 იანვარს მსოფლიო ავიაციის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე შთამბეჭდავი და წარმატებული ავარიული დაჯდომა მოხდა, რომელსაც მოგვიანებით “სასწაული ჰუდსონზე“ უწოდეს. ეს იშვიათი ფაქტი პროფესიონალიზმის, სიმტკიცისა და კრიტიკულ სიტუაციაში სწრაფი ორიენტაციის შესახებ ამბავს გვიყვება.

• ფრენის დეტალები და ეკიპაჟი

2009 წლის 15 იანვარს დაახლოებით 15:25 საათზე. US Airways-ის შიდა რეისი (1549) ასრულებდა მარშრუტს: ნიუ-იორკის ლაგუარდიას აეროპორტი (LGA) შარლოტას დაგლასის საერთაშორისო აეროპორტი (CLT) - სიეტლ-ტაკომას საერთაშორისო აეროპორტი.

თვითმფრინავი: Airbus A320-214 (რეგისტრაციის ნომრით N106US).

ეკიპაჟი: კაპიტანი: ჩესლი “სალი“ სალენბერგერი (Chesley "Sully" Sullenberger) - ყოფილი სამხედრო პილოტი, გამოცდილი ინსტრუქტორი და ავიაციის უსაფრთხოების სპეციალისტი.

მეორე პილოტი: ჯეფრი სკაილზი (Jeff Skiles).

ბორტგამცილებლები: დონა დენტი (Donna Dent), დორინ უელში (Doreen Welsh) და შილა დაფლი (Sheila Dail).

მგზავრები: ბორტზე იმყოფებოდა 150 მგზავრი და ეკიპაჟის 5 წევრი (სულ 155 ადამიანი).

• კატასტროფის ქრონოლოგია

აფრენიდან ძრავების გათიშვამდე ფრენა-1549 გეგმიურად მიმდინარეობდა, თუმცა ყველაფერი შეიცვალა აფრენიდან სულ რამდენიმე წუთში:

1. 15:24:56 სთ – თვითმფრინავმა ლაგუარდიას აეროპორტის 4-იანი ზოლიდან წარმატებით აიღო სტარტი. კაპიტანი სალენბერგერი მართავდა თვითმფრინავს, ხოლო მეორე პილოტი ჯეფრი სკაილზი აკონტროლებდა სისტემებს.
2. 15:27:10 სთ – აფრენიდან დაახლოებით 90 წამის შემდეგ, როდესაც თვითმფრინავი დაახლოებით 975 მეტრ სიმაღლეზე იმყოფებოდა მანჰეტენის თავზე, Airbus A320 კანადური ბატების დიდ გუნდს შეეჯახა.

მგზავრებმა და ეკიპაჟმა მოისმინეს ძლიერი “ბათქუნის“ ხმა, რასაც მოჰყვა სალონში შემოსული დამწვრობის სუნი და ძრავების მუშაობის მკვეთრი შეწყვეტა. ორივე ძრავაში ფრინველები მოხვდნენ, რამაც მათი მექანიკური განადგურება და წვის პროცესის სრული შეწყვეტა გამოიწვია. თვითმფრინავმა წევის ძალა მომენტალურად დაკარგა.

სიტუაცია იყო კატასტროფული. თვითმფრინავი დარჩა ძრავების გარეშე, დასახლებული პუნქტის თავზე, დაბალ სიმაღლეზე... სალენბერგერმა მაშინვე აიღო სამართავი თავის თავზე და მეორე პილოტს მისცა ინსტრუქცია, ამოქმედებინა ძრავების გადამრთველი და ავარიული პროცედურები.

დისპეტჩერმა პატრიკ ჰარტენმა ეკიპაჟს შესთავაზა დაბრუნება ლაგუარდიას აეროპორტში ან ახლომდებარე ტეტერბოროს აეროპორტში ნიუ-ჯერსიში.

სწრაფი გამოთვლების შედეგად სალმა მიხვდა, რომ აეროპორტებისკენ მობრუნება შეუძლებელი იყო. თვითმფრინავს არ ჰქონდა საკმარისი სიმაღლე და სიჩქარე, რომ მიეღწია ზოლამდე მიმდინარე მჭიდროდ დასახლებულ გარეუბნებში - ასეთი მანევრი თითქმის განწირული იქნებოდა მიწაზე მცხოვრები ათასობით ადამიანისა და ბორტზე მყოფთათვის.

სალენბერგერმა მშვიდი, მაგრამ მკაფიო ხმით რადიოთი გადასცა: “ჩვენ ვეცემით ჰადსონის მდინარეში“ (We're gonna be in the Hudson).

• ჰადსონის მდინარეზე ავარიული დაჯდომა

წყალზე თვითმფრინავის დასმა ავიაციაში ერთ-ერთ ყველაზე რთულ და საშიშ ოპერაციად ითვლება, რადგან წყლის ზედაპირი მყარ ბეტონს ემსგავსება, თუ კუთხე და სიჩქარე ზუსტად არ არის გამოთვლილი.

სალმა თვითმფრინავის ცხვირი ზუსტად ისე დაიჭირა, რომ დაჯდომისას ჰაერზე დაყრდნობით მაქსიმალურად შეემცირებინა ჩამოვარდნის სიჩქარე. თვითმფრინავი ჰადსონის მდინარის ფართო მონაკვეთზე, მანჰეტენის დასავლეთ სანაპიროსთან (ჯორჯ ვაშინგტონის ხიდის სიახლოვეს) მიმართა.

15:31:50 სთ – აფრენიდან ზუსტად 5 წთ-სა და 26 წამში, Airbus A320 წარმატებით დაეჯახა ჰადსონის ცივ წყალს. დარტყმა იყო ძლიერი, რამაც ფიუზელაჟის უკანა ნაწილი დააზიანა და წყალმა სწრაფად დაიწყო სალონში შეღწევა, თუმცა თვითმფრინავის ძირითადი კორპუსი მთლიანად არ დაშლილა.

• ევაკუაცია და სამაშველო ოპერაცია

იანვრის ყინვა მძლავრობდა - ჰაერის ტემპერატურა დაახლოებით -6°C-ს შეადგენდა, ხოლო წყლის ტემპერატურა ნულთან ახლოს იყო (დაახლოებით 1-2°C).

ბორტგამცილებლებმა (დონა დენტმა, დორინ უელშმა და შილა დაფლიმ) სიმამაცე გამოიჩინეს. მიუხედავად იმისა, რომ სალონში წყალი სწრაფად შემოდიოდა, ისინი მგზავრებს სიმშვიდის შენარჩუნებისკენ და ევაკუაციისკენ მოუწოდებდნენ.

მგზავრები ავარიული კარებიდან ფრთებზე და სამაშველო ტივტივებზე გადავიდნენ. ზოგიერთი მათგანი ყინვამ და წყალმა მძიმედ დააზარალა, მაგრამ პანიკა არ ყოფილა.

ნიუ-იორკის საქალაქო სამსახურებმა და ფერისებმა (New York Waterway-ის სამგზავრო ბორნებმა) სარეკორდო სისწრაფით იმოქმედეს. კატასტროფიდან სულ რამდენიმე წუთში ბორნები და სანაპირო დაცვის კატარღები მივიდნენ ადგილზე და ადამიანების გადარჩენა დაიწყეს.

სალენბერგერმა ორჯერ შეამოწმა სალონი, რომ დარწმუნებულიყო, ბორტზე ცოცხალი აღარავინ რჩებოდა. ის ბოლო ადამიანი იყო, ვინც ჩაძირული თვითმფრინავი დატოვა.

შედეგად, 155-ვე ადამიანი გადარჩა. სერიოზული დაზიანებები მხოლოდ რამდენიმე ადამიანმა მიიღო (მათ შორის იყო ბორტგამცილებელი დორინ უელში, რომელსაც ფეხი მძიმედ ჰქონდა დაზიანებული), მაგრამ დაღუპული არ ყოფილა.

გამოძიება და ეროვნული უსაფრთხოების საბჭოს (NTSB) დასკვნა ასეთი იყო:

აშშ-ის სატრანსპორტო უსაფრთხოების ეროვნულმა საბჭომ (NTSB) ფართომასშტაბიანი გამოძიება დაიწყო.

სიმულატორებზე ჩატარებულმა ექსპერიმენტებმა აჩვენა, რომ ზოგიერთმა პილოტმა სიმულატორში ლაგუარდიაში ან ტეტერბოროში დაბრუნება შეძლო, მაგრამ ეს მოხდა მხოლოდ მას შემდეგ, რაც მათ ზუსტად იცოდნენ, რა მოხდებოდა და მყისიერად მიიღეს გადაწყვეტილება (ყოველგვარი “რეაქციის დროის“ დაკარგვის გარეშე).

NTSB-მ დაასკვნა, რომ რეალურ სიტუაციაში პილოტებს დასჭირდებოდათ მინიმუმ 35 წამი იმის გასააზრებლად, რომ აეროპორტში დაბრუნება შეუძლებელი იყო. ამ დროის დაკარგვის შემთხვევაში თვითმფრინავი დასახლებულ პუნქტზე ჩამოვარდებოდა და კატასტროფა უზარმაზარი მსხვერპლით დასრულდებოდა.

საბოლოოდ, NTSB-მ დაამტკიცა, რომ კაპიტანმა სალენბერგერმა მიიღო ერთადერთი სწორი და პროფესიონალური გადაწყვეტილება არსებულ უკიდურეს კრიზისში.

• მემკვიდრეობა და გავლენა ავიაციაზე

გმირები: კაპიტანი სალი და მეორე პილოტი ჯეფრი სკაილზი ეროვნულ გმირებად იქცნენ. აშშ-ის პრეზიდენტმა ბარაკ ობამამ მათ სატელეფონო ზარით მადლობა გადაუხადა, ხოლო კონგრესმა ეკიპაჟს საპატიო ჯილდოები გადასცა.

ფილმი: 2016 წელს რეჟისორმა კლინტ ისტვუდმა გადაიღო მხატვრული ფილმი “სალი“ (Sully), სადაც მთავარ როლს ტომ ჰენკსი ასრულებს. ფილმი ზუსტად ასახავს როგორც თვითონ კატასტროფას, ისე მის შემდგომ სტრესულ გამოძიებას.

უსაფრთხოების სტანდარტები: ამ ინციდენტმა მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია ავიაკომპანიების მიერ ძრავების მყარი საგნებისადმი (მათ შორის, ფრინველების შეჯახებისადმი) მდგრადობის ტესტირებასა და პილოტების წრთვნის მეთოდებზე ავარიული დაჯდომების მიმართულებით.

მიუხედავად იმისა, რომ ეს იყო უკიდურესად საშიში ინციდენტი, ის იქცა მაგალითად, თუ როგორ შეიძლება ცოდნის, გამოცდილების, სიმშვიდისა და გუნდური მუშაობის წყალობით ტრაგედია ნამდვილ “სასწაულად“ იქცეს.