“2027 წელსაც არ იქნება შვება“ - ელ-ნინიო პლანეტას თავს ესხმის, მეცნიერები თურქეთში, გაეროს კლიმატის 31-ე სამიტზე იკრიბებიან: რას უნდა ველოდოთ?

მეცნიერთა გაფრთხილებით, დედამიწა ისტორიაში ყველაზე ცხელი წლის სარეკორდო ნიშნულის მოხსნისკენ მიემართება. კლიმატის ცვლილებისა და ელ-ნინიოს კლიმატური ფენომენის კომბინაციამ დასავლეთ ევროპიდან ინდონეზიამდე მასშტაბური ტყის ხანძრები და ექსტრემალური სიცხეები გამოიწვია.

ორშაბათს თურქეთის ზღვისპირა ქალაქ ანტალიაში გაეროს კლიმატის 31-ე სამიტი (COP31) გაიხსნა, სადაც მსოფლიო ლიდერები და მოლაპარაკეები შეიკრიბნენ. ამერიკული დამოუკიდებელი კვლევითი ჯგუფის, Berkeley Earth-ის პროგნოზით, 95%-იანი ალბათობით 2026 წელი გადააჭარბებს 2024 წელს დაფიქსირებულ სარეკორდო ტემპერატურას.

ტემპერატურის მატების მძიმე შედეგები უკვე იგრძნობა: ევროპაში მასშტაბური ხანძრები მძვინვარებს, ხოლო ნეპალში მყინვარის უეცარმა ჩამოშლამ 1 000-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა. Berkeley Earth-ის დოქტორ რობერტ როდეს თქმით: “ეს არის ის, რასაც გლობალური დათბობის პროცესში ველოდით - მყინვარების ჩამოშლა, სარეკორდო სიცხეები და გვალვები“. მან დასძინა, რომ ეს მხოლოდ დასაწყისია და მომავალში კიდევ უფრო დრამატული ცვლილებებია მოსალოდნელი.

ევროკავშირის კოპერნიკოსის კლიმატის ცვლილების სამსახურმა დაადასტურა, რომ ოქტომბერი დაკვირვების ისტორიაში ყველაზე ცხელი იყო. ტემპერატურის მატების მთავარ მიზეზად წიაღისეული საწვავის წვით ატმოსფეროში ნახშირორჟანგის (CO2) კონცენტრაციის ზრდა დასახელდა.

• რას ამბობს გაეროს მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაცია

გაეროს მსოფლიო მეტეოროლოგიურმა ორგანიზაციამ (WMO) გამოაქვეყნა თავისი ანგარიში, რომლის მიხედვითაც 2026 წელი ისტორიაში ოთხ ყველაზე ცხელ წელს შორის მოხვდება.

WMO-ს პროგნოზით, “2027 წელსაც არ იქნება შვება, რადგან უჩვეულოდ ძლიერი ელ-ნინიო მომავალ წელსაც გაგრძელდება და ტემპერატურას კიდევ უფრო მაღლა ასწევს.“

WMO-ს გენერალურმა მდივანმა სელესტე საულომ აღნიშნა, რომ ეს ვითარება ყოველგვარ არსებულ გრაფიკებსა და მასშტაბებს სცდება. საულოს განმარტებით, ატმოსფეროში შთანთქმული დამატებითი სითბოს 90% ოკეანეებმა შთანთქეს, ელ-ნინიო კი ახალ სითბოს კი არ წარმოქმნის, არამედ ოკეანიდან უკვე დაგროვილ რეკორდულ სითბოს გამოყოფს.

პლანეტა საუკუნის ბოლოსთვის 2.8°C-ით დათბობის ტრაექტორიაზეა, რაც საგრძნობლად აჭარბებს პარიზის შეთანხმებით დასახულ 1.5°C-იან ზღვარს.

• “20-ე საუკუნის კლიმატისთვის ვართ შექმნილები“ - ბრიტანეთი მოსახლეობას საკვების მარაგის შეგროვებისკენ მოუწოდებს

გაეროს კლიმატის ხელმძღვანელმა საიმონ სტილმა დელეგატებს მიმართა, რომ გლობალური დათბობა უკვე ძვირი უჯდება დედამიწას და ქვეყნებს ახალ ექსტრემალურ ამინდებთან ადაპტაცია უწევთ.

გასულ თვეს დიდ ბრიტანეთში თავდაცვის მდივანმა ვეს სტრიტინგმა მოქალაქეებსა და ბიზნესებს მოუწოდა, მოემზადონ სტიქიური უბედურებებისთვის და საკვები პროდუქტების მარაგიც შექმნან. ბრიტანეთის მეტეოროლოგიური სამსახურის მთავარმა მეცნიერმა სტეფან ბელჩერმა განაცხადა: “ჩვენ შექმნილები ვართ 20-ე საუკუნის კლიმატისთვის, რომელშიც აღარ ვცხოვრობთ, ასე რომ ეს ჩვენი ცხოვრების ყველა ასპექტს შეცვლის“.

• განახლებადი ენერგია და პოლიტიკური უთანხმოება COP31-ზე

COP31-ის ფარგლებში ქვეყნები ორი კვირის განმავლობაში აწარმოებენ მოლაპარაკებებს.

განახლებადი ენერგიის წყაროების გაფართოებამ გასულ წელს ნახევარი ტრილიონი დოლარი დაზოგა, ენერგეტიკის საერთაშორისო სააგენტოს პროგნოზით კი მომდევნო 6 წელში განახლებადი ენერგია 57%-ით გაიზრდება.

თურქეთის მთავრობას სურს, რომ წლევანდელი დისკუსიები ენერგოსისტემების ელექტროფიკაციასა და ნარჩენების შემცირებაზე იყოს ფოკუსირებული. თუმცა, პოზიციები გაყოფილია: ევროკავშირი ითხოვს, რომ ელექტროფიკაცია მხოლოდ სუფთა ენერგიის წყაროებს დაეყრდნოს, ხოლო საუდის არაბეთი და რუსეთი ბუნებრივ აირს “სუფთა“ ალტერნატივად განიხილავენ.

ამასთანავე, განვითარებულმა ქვეყნებმა 2035 წლისთვის განვითარებადი ქვეყნების კლიმატური დახმარება 85 მილიარდ დოლარამდე უნდა გაასამმაგონ, თუმცა 2024 წლის მონაცემებით ამ თანხის მხოლოდ მესამედია გამოყოფილი. მრავალმა ქვეყანამ დახმარების ბიუჯეტი თავდაცვის ხარჯებსა და ირან-აშშ-ის ომის შემდეგ გაზრდილი ნავთობისა და გაზის ფასების კომპენსირებაზე გადაამისამართა.

სამიტზე ასევე განიხილავენ ხელოვნური ინტელექტის (AI) გლობალურ პოლიტიკასა და მონაცემთა ცენტრების მიერ ენერგიისა და წყლის მოხმარების მკვეთრ ზრდას.

წყარო