მეცნიერებმა კოღოს “ტუალეტი“ შექმნეს და მწერს აკვირდებიან - შეუძლია თუ არა ამ უჩვეულო ექსპერიმენტს მომდევნო ეპიდემიის თავიდან აცილება?

კაცობრიობის ისტორიაში კოღოები არა მხოლოდ შემაწუხებელ მწერებად ითვლებიან, არამედ ისინი პლანეტის ყველაზე საშიშ მკვლელებად რჩებიან. ისეთი დაავადებები, როგორიცაა მალარია, დენგეს ცხელება, ზიკა და ჩიკუნგუნია, მილიონობით ადამიანის სიცოცხლეს ან ჯანმრთელობას ანადგურებს წლიდან წლამდე.

მეცნიერები მუდმივად ცდილობენ ახალი, არასტანდარტული მეთოდების პოვნას ამ მწერების წინააღმდეგ საბრძოლველად. ამჯერად მკვლევრებმა წარმოადგინეს რევოლუციური და საკმაოდ უჩვეულო გამოგონება - ე.წ. კოღოს “ტუალეტი“, რომელიც, შესაძლოა, მომავალი ეპიდემიების პრევენციის მთავარი იარაღი გახდეს.

როგორ მუშაობს ეს ინოვაციური სისტემა და რეალურად შეუძლია თუ არა მას კაცობრიობის გადარჩენა?

ერთი შეხედვით, ეს იდეა შესაძლოა უცნაურად ან თუნდაც სახალისოდ მოგეჩვენოთ, თუმცა მის უკან მკაცრი მეცნიერული გათვლები დგას.

სამიზნე ინფიცირებული კოღოები არიან. ახალი ტექნოლოგია შექმნილია იმისთვის, რომ მიიზიდოს და ერთ სივრცეში მოამწყვდიოს ის კოღოები, რომლებიც ვირუსების მატარებლები არიან. სპეციალური ხაფანგი - “ტუალეტი“ წარმოადგენს დაპროექტებულ სადგურს, რომელიც იყენებს კოღოებისთვის მიმზიდველ სუნს, ტენიანობას და სითბოს. მწერები იქ ბუნებრივი ინსტინქტით მიფრინავენ. სადგურში შესვლისას კოღოები ხვდებიან სპეციალურ ბიოლოგიურ აგენტებთან ან ინსექტიციდებთან, რომლებიც ანადგურებს მათ ორგანიზმში არსებულ ვირუსს, ან თავად მწერს ხოცავს მანამ, სანამ ის ადამიანს დაკბენს.

ტრადიციულად, კოღოებთან საბრძოლველად ძირითადად გამოიყენება ქიმიური შხაპები და პესტიციდები, რომლებიც იფრქვევა ჰაერში ან წყალში. თუმცა, ამ მეთოდებს სერიოზული მინუსები აქვთ: ქიმიკატები აზიანებენ ეკოსისტემას და ანადგურებენ სხვა, სასარგებლო მწერებს (მაგალითად, ფუტკრებს). დროთა განმავლობაში კოღოები მედეგნი ხდებიან პესტიციდების მიმართ.

“ტუალეტის“ ტიპის მიზნობრივი სადგურები კი მოქმედებს ლოკალურად, ზუსტად იმ მწერებზე, რომლებიც საფრთხეს წარმოადგენენ, და მინიმუმამდე ამცირებს გარემოზე მავნე ზემოქმედებას.

• შეუძლია თუ არა ამ ექსპერიმენტს ეპიდემიების თავიდან აცილება?

მკვლევრები ოპტიმისტურად არიან განწყობილნი, მაგრამ სკეპტიკოსებიც არსებობენ:

საპილოტე ტესტირების დროს, სადაც ეს სადგურები დამონტაჟდა, ინფიცირებული კოღოების პოპულაცია დრამატულად - თითქმის 70-80%-ით შემცირდა. ეს ნიშნავს, რომ შესაბამის არეალში ვირუსების გავრცელების რისკიც მკვეთრად მცირდება.

მთავარი კითხვაა, რამდენად ეფექტური იქნება ეს სისტემა გლობალური მასშტაბით, მაგალითად, უზარმაზარ ტროპიკულ ტყეებში ან მიტოვებულ ჭარბტენიან ტერიტორიებზე, სადაც კოღოების რაოდენობა მილიარდობითაა.

წყარო