მსოფლიოს 10 ყველაზე ძლიერი ბირთვული სახელმწიფო - ვინ ფლობს გლობალურ არსენალს?

XX საუკუნის შუა პერიოდიდან მოყოლებული, ბირთვული იარაღი მსოფლიო პოლიტიკისა და გეოპოლიტიკური ძალთა ბალანსის მთავარ განმსაზღვრელ ფაქტორად იქცა. მიუხედავად იმისა, რომ მათი გამოყენება კაცობრიობისთვის სრულ კატასტროფას ნიშნავს, ბირთვული არსენალი დღემდე რჩება სახელმწიფოთა “უმაღლესი შეკავების“ მთავარ მექანიზმად.

ვინ არიან დღეს მსოფლიოს ყველაზე ძლიერი ბირთვული სახელმწიფოები და როგორ ნაწილდება ეს კოლოსალური ძალაუფლება პლანეტაზე? (მონაცემები ეფუძნება საერთაშორისო ექსპერტებისა და მკვლევართა ორგანიზაციების, მაგალითად, SIPRI-ს შეფასებებს).

• 1. რუსეთის ფედერაცია

რუსეთი მსოფლიოში პირველ ადგილს იკავებს მოქმედი ბირთვული ქობინების საერთო რაოდენობით. ქვეყნის არსენალში დაახლოებით 5 500-ზე მეტი ბირთვული ქობინია (როგორც სტრატეგიული, ისე ტაქტიკური დანიშნულების, მათ შორის რეზერვში მყოფი და დეაქტივაციის პროცესში მყოფი საბრძოლო მასალები). საბჭოთა მემკვიდრეობიდან მიღებული ტექნოლოგიებითა და მუდმივი მოდერნიზაციით, რუსეთი რჩება ყველაზე დიდ ბირთვულ ძალად.

• 2. ამერიკის შეერთებული შტატები (აშშ)

აშშ მსოფლიოს მეორე უმსხვილესი ბირთვული გიგანტია, რომელსაც დაახლოებით 5 000-მდე ბირთვული ქობინი გააჩნია. აშშ-ის ბირთვული ტრიადა (სტრატეგიული ბომბდამშენები, წყალქვეშა ნავები და სახმელეთო ბალისტიკური რაკეტები) გამოირჩევა უკიდურესი სიზუსტით, ტექნოლოგიური სრულყოფილებით და გლობალური განლაგებით.

• 3. ჩინეთის სახალხო რესპუბლიკა

ჩინეთი ბირთვულ არსენალს რეკორდული ტემპით აფართოებს. მიუხედავად იმისა, რომ ისტორიულად პეკინი უფრო მცირე, “მინიმალური შეკავების“ პოლიტიკას ატარებდა, ბოლო მონაცემებით, ჩინეთის არსენალმა 500-ზე მეტ აქტიურ ბირთვულ ქობინს მიაღწია და ეს რიცხვი ყოველწლიურად სწრაფად იზრდება.

• 4. საფრანგეთი

საფრანგეთი ევროპის ყველაზე ძლიერი დამოუკიდებელი ბირთვული სახელმწიფოა, რომელიც დაახლოებით 290 ბირთვულ ქობინს ფლობს. ფრანგული დოქტრინა სრულ ავტონომიაზეა აგებული - ქვეყანას არ აქვს მიბმული თავისი ბირთვული ძალები ნატოს სარდლობაზე და მათი მთავარი დამრტყმელი ძალა ატომურ წყალქვეშა ნავებსა და საჰაერო ძალებზეა განაწილებული.

• 5. გაერთიანებული სამეფო (დიდი ბრიტანეთი)

ბრიტანეთი ფლობს დაახლოებით 225-მდე ბირთვულ ქობინს. ბრიტანული ბირთვული პოლიტიკის მთავარი თავისებურება ისაა, რომ მათ არ აქვთ სახმელეთო ბაზირების ბირთვული რაკეტები - მთელი არსენალი კონცენტრირებულია “Vanguard“-ის კლასის ოთხ ატომურ წყალქვეშა ნავზე, რომელთაგან მინიმუმ ერთი მუდმივად იმყოფება მსოფლიო ოკეანეში საბრძოლო მორიგეობაზე.

• 6. პაკისტანი

პაკისტანს დაახლოებით 170-175 ბირთვული ქობინი აქვს. ქვეყანამ ბირთვული იარაღი ძირითადად რეგიონული ბალანსის შესანარჩუნებლად (კონკრეტულად ინდოეთთან დაპირისპირების ფონზე) განავითარა და აქტიურად ავითარებს საშუალო და მცირე რადიუსის მატარებელ რაკეტებს.

• 7. ინდოეთი

ინდოეთი ათვლას იწყებს პაკისტანის მსგავსი ნიშნულიდან და ფლობს დაახლოებით 170-175 ბირთვულ ქობინს. ინდოეთის ბირთვული დოქტრინის ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი პრინციპია “არავითარი პირველი გამოყენება“. ნიუ-დელი აცხადებს, რომ ბირთვულ იარაღს მხოლოდ საპასუხო დარტყმისთვის გამოიყენებს.

• 8. ისრაელი

ისრაელი ოფიციალურ დონეზე არც ადასტურებს და არც უარყოფს ბირთვული იარაღის ფლობას (ე.წ. “ბირთვული გაურკვევლობის“ პოლიტიკა), თუმცა მსოფლიო სამხედრო ექსპერტები და დაზვერვა ერთხმად თანხმდებიან, რომ ისრაელს დაახლოებით 90-ს ათამდე ბირთვული ქობინი აქვს, რომლებიც ინტეგრირებულია მის საჰაერო ძალებსა და წყალქვეშა ნავებში (მაგალითად, გერმანული წარმოების “Dolphin“-ის ტიპის წყალქვეშა ნავებში).

• 9. ჩრდილოეთი კორეა

მსოფლიოში ყველაზე დახურული რეჟიმი აქტიურად აგრძელებს თავისი ბირთვული პროგრამის განვითარებას. ექსპერტების შეფასებით, ფხენიანს დღეს უკვე 50-მდე ბირთვული ქობინის აწყობა ძალუძს, თანაც აქვს საკმარისი მასალა (პლუტონიუმი და ურანი) კიდევ უფრო მეტი საბრძოლო მასალის შესაქმნელად, რასაც მუდმივად ტესტავს ბალისტიკური რაკეტების გაშვებით.

• 10. ირანი (პოტენციური)

ოფიციალურად ირანს ბირთვული იარაღი ჯერ არ შეუქმნია, თუმცა ის მსოფლიოს ყურადღების ცენტრშია. საერთაშორისო ექსპერტებისა და ატომური ენერგიის საერთაშორისო სააგენტოს (IAEA) მონაცემებით, ირანს აქვს საკმარისი რაოდენობის გამდიდრებული ურანი და ტექნოლოგიური ბაზა, რომ სურვილის შემთხვევაში, ბირთვული საბრძოლო ქობინის აწყობა ძალიან მოკლე დროში (რამდენიმე კვირაში) შეძლოს.