თანხა სხვის ანგარიშზე შეცდომით გადარიცხეთ და არ იცით, რა ქნათ?- 5 ნაბიჯი ფულის დასაბრუნებლად
მობაილბანკით სწრაფი გადარიცხვებისას, ტელეფონის ნომრით ან IBAN ანგარიშით თანხის გაგზავნისას ერთი ციფრის ან ასოს შეცდომამაც კი შესაძლოა თანხა სრულიად უცნობი ადამიანის ანგარიშზე აღმოჩნდეს. ასეთ დროს ბევრს ჰგონია, რომ ბანკი ერთი ზარით თავად ჩამოაჭრის თანხას მიმღებს და უკან დააბრუნებს, თუმცა რეალობა უფრო რთულია.
თუ გადარიცხვა უკვე შესრულებულია და თანხა მიმღების ანგარიშზე აისახა, ბანკს, როგორც წესი, არ შეუძლია მისი უბრალოდ ჩამოჭრა მხოლოდ გამგზავნის მოთხოვნის საფუძველზე. თანხის დაბრუნება შეიძლება მიმღების თანხმობით ან კანონით გათვალისწინებული სხვა სამართლებრივი საფუძვლით.
მიუხედავად ამისა, ეს არ ნიშნავს, რომ შეცდომით გადარიცხული თანხა დაკარგულია. საქართველოს კანონმდებლობა ითვალისწინებს როგორც ბანკის დახმარების ვალდებულებას, ისე თანხის მიმღებისგან დაბრუნების მოთხოვნის სამართლებრივ მექანიზმებს.
როგორ უნდა ვიმოქმედოთ ასეთ დროს? განვიხილოთ ხუთი მნიშვნელოვანი ნაბიჯი.
1. დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით თქვენს ბანკს და დააფიქსირეთ განაცხადი❗️
შეცდომის აღმოჩენისთანავე დაუკავშირდით თქვენს ბანკს ცხელი ხაზით, მობაილბანკით ან მიმართეთ ფილიალს. რაც უფრო სწრაფად იმოქმედებთ, მით უკეთესი.
გადარიცხვის შეჩერების მცდელობა: თუ ოპერაცია ჯერ არ დასრულებულა და თანხა მიმღების ანგარიშზე არ ასახულა, ჰკითხეთ ბანკს, შესაძლებელია თუ არა დავალების შეჩერება ან გაუქმება. ეს დამოკიდებულია გადარიცხვის სტატუსზე, ტიპსა და ბანკის პროცედურებზე.
ოფიციალური განაცხადი: თუ თანხა უკვე ჩაირიცხა, დააფიქსირეთ წერილობითი ან ელექტრონული პრეტენზია შეცდომით გადარიცხვის შესახებ.
მტკიცებულებების შენახვა: შეინახეთ გადარიცხვის ქვითარი, ოპერაციის ნომერი, თარიღი, თანხა და მიმღების რეკვიზიტები. ბანკს სთხოვეთ, წერილობით დაგიდასტუროთ თქვენი მიმართვის მიღება.
მნიშვნელოვანია: საქართველოს კანონი „საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების შესახებ“ განასხვავებს ბანკის მიერ არასწორად შესრულებულ ოპერაციას და შემთხვევას, როდესაც მომხმარებელმა თავად მიუთითა არასწორი მიმღების რეკვიზიტები. თუ ბანკმა ზუსტად შეასრულა მომხმარებლის მიერ მითითებული დავალება, მხოლოდ ის ფაქტი, რომ თანხა არასწორ ადამიანს ჩაერიცხა, ბანკის პასუხისმგებლობას ავტომატურად არ წარმოშობს.
2. სთხოვეთ ბანკს, დაგეხმაროთ თანხის დაბრუნებაში❗️
თუ თანხა უკვე სხვა პირის ანგარიშზე ჩაირიცხა, მიმართეთ თქვენს ბანკს და მოითხოვეთ, რომ თავისი შესაძლებლობის ფარგლებში დაგეხმაროთ თანხის დაბრუნებაში.
ბანკის შუამავლობა: ბანკს შეუძლია მიმართოს მიმღებ ბანკს და მოითხოვოს, რომ მიმღებს შეატყობინონ შეცდომით ჩარიცხვის შესახებ და სთხოვონ თანხის დაბრუნებაზე თანხმობა.
მიმღების თანხმობა: თუ მიმღები თანახმაა თანხის დაბრუნებაზე, ბანკებს შეუძლიათ შესაბამისი პროცედურით განახორციელონ თანხის უკან გადარიცხვა.
საბანკო საიდუმლოება: ბანკი ვალდებულია დაიცვას კლიენტის ანგარიშისა და ოპერაციების შესახებ კონფიდენციალური ინფორმაცია. ამიტომ არ უნდა ვივარაუდოთ, რომ ის გამგზავნს აუცილებლად მიაწვდის მიმღების სახელს, გვარს, ტელეფონის ნომერს ან სხვა პირად მონაცემებს. ინფორმაციის გაცემა კანონით განსაზღვრულ წესებს ექვემდებარება.
თუ ტელეფონის ნომრით გადარიცხეთ: თუ მიმღების საკონტაქტო ინფორმაცია თავად გაქვთ, შეგიძლიათ დაუკავშირდეთ და აუხსნათ სიტუაცია. თუმცა თანხის დაბრუნების მიზნით არ გაუზიაროთ უცნობ ადამიანს ბარათის მონაცემები, პაროლები ან ერთჯერადი კოდები.
გაითვალისწინეთ: ბანკისგან დახმარების მოთხოვნა თქვენი უფლებაა, თუმცა ეს არ ნიშნავს, რომ ბანკი ყველა შემთხვევაში შეძლებს თანხის დაბრუნებას ან მიმღების თანხმობის გარეშე მის ანგარიშზე თანხის ჩამოჭრას.
3. რა ხდება, თუ მიმღები უარს ამბობს თანხის დაბრუნებაზე❓
თუ მიმღები უარს აცხადებს თანხის დაბრუნებაზე, არ გპასუხობთ ან უკვე დახარჯა თანხა, შეგიძლიათ სამართლებრივი გზით მოითხოვოთ მისი დაბრუნება.
უსაფუძვლო გამდიდრება: საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი ითვალისწინებს უსაფუძვლოდ მიღებული ქონების დაბრუნების მოთხოვნის შესაძლებლობას. კერძოდ, 976-ე მუხლი განსაზღვრავს ვითომ-კრედიტორისგან მიღებული ქონების უკან დაბრუნების საფუძვლებს. თუმცა კონკრეტულ შემთხვევაზე ამ მუხლის გამოყენება დამოკიდებულია გადარიცხვის გარემოებებსა და სამართლებრივ საფუძველზე.
სასამართლოსთვის მიმართვა: თუ მიმღები თანხას ნებაყოფლობით არ აბრუნებს, შესაძლებელია სამოქალაქო სარჩელის მომზადება და სასამართლოსთვის მიმართვა. საჭიროების შემთხვევაში, ადვოკატთან ერთად უნდა განისაზღვროს, როგორ მოიპოვოთ დავისთვის აუცილებელი ინფორმაცია მიმღების შესახებ.
ბანკის მონაცემები: მიმღების ვინაობის შესახებ ინფორმაცია საბანკო საიდუმლოებით არის დაცული. თუმცა არასწორია იმის თქმა, რომ ასეთი ინფორმაციის მიღება მხოლოდ სასამართლოს განჩინებითაა შესაძლებელი - კანონმდებლობა ინფორმაციის გაცემის სხვადასხვა სამართლებრივ საფუძველს ითვალისწინებს, მათ შორის უფლებამოსილი საგამოძიებო ორგანოებისთვის.მნიშვნელოვანია, რომ შეინახოთ ყველა მტკიცებულება: გადარიცხვის ქვითარი, ბანკთან მიმოწერა, მიმღებთან კომუნიკაცია და თანხის დაბრუნების მოთხოვნის დამადასტურებელი ინფორმაცია.
4. როდის უნდა მივმართოთ პოლიციას❓
მნიშვნელოვანია, ერთმანეთისგან გავმიჯნოთ შემთხვევითი შეცდომა და შესაძლო დანაშაული.
უბრალო შეცდომით გადარიცხვა: თუ თანხა თავად გადარიცხეთ არასწორ ანგარიშზე და მიმღები მას არ აბრუნებს, ეს გარემოება თავისთავად არ ნიშნავს, რომ ჩადენილია სისხლის სამართლის დანაშაული. ასეთ შემთხვევაში თანხის დაბრუნების მოთხოვნა, როგორც წესი, სამოქალაქო სამართლის გზით წყდება.
თაღლითობა: თუ თანხა გადარიცხეთ მოტყუებით, მაგალითად, თაღლითმა თავი სხვა პირად გაასაღა, ყალბი განცხადება ან ბმული გამოგიგზავნათ, ან მოტყუებით დაგარწმუნათ თანხის გადარიცხვაში - დაუყოვნებლივ მიმართეთ პოლიციას.
სხვა შესაძლო დანაშაულის ნიშნები: თუ მიმღების ქმედებებში დანაშაულის ნიშნებს ხედავთ, შეგიძლიათ პოლიციას მიმართოთ და მიაწოდოთ ყველა მტკიცებულება. იმის შეფასება, არსებობს თუ არა სისხლის სამართლის დანაშაულის ნიშნები, შესაბამისი ორგანოების კომპეტენციაა.თაღლითობის ეჭვის შემთხვევაში დაუყოვნებლივ დაუკავშირდით ბანკსაც, რათა მათ შესაძლო თაღლითური ოპერაციის შესახებ აცნობოთ და თანხის დაბრუნების შესაძლებლობა შეამოწმოთ.
5. როგორ დავიცვათ თავი შეცდომით გადარიცხვისგან❓
გადაამოწმეთ მიმღების მონაცემები: გადარიცხვის დადასტურებამდე ყურადღებით შეამოწმეთ IBAN, ტელეფონის ნომერი და ის მონაცემები, რომლებსაც მობაილბანკი მიმღების იდენტიფიცირებისთვის გაჩვენებთ. მხოლოდ სახელისა და გვარის მსგავსებას ნუ დაეყრდნობით.
დიდი თანხის გადარიცხვისას გააკეთეთ სატესტო ტრანზაქცია: თუ ახალ ანგარიშზე სოლიდურ თანხას რიცხავთ, შეგიძლიათ ჯერ სიმბოლური თანხა გადარიცხოთ და ადრესატთან გადაამოწმოთ, რომ თანხა მიიღო.
შეინახეთ გადარიცხვის ქვითარი: ქვითარი და ოპერაციის ნომერი დაგეხმარებათ ბანკთან კომუნიკაციასა და საჭიროების შემთხვევაში სამართლებრივ დავაში.
არ იჩქაროთ დადასტურება: განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც რამდენიმე ანგარიშს შორის ირჩევთ ან თანხას ახალ მიმღებს უგზავნით.
სად შეიძლება დახმარების მიღება?
თუ ბანკი თქვენს პრეტენზიას სათანადოდ არ განიხილავს ან პასუხით უკმაყოფილო ხართ, შეგიძლიათ მიმართოთ საქართველოს ეროვნულ ბანკს.
საქართველოს ეროვნული ბანკის ინფორმაციით, ფინანსური ორგანიზაცია ვალდებულია მომხმარებლის პრეტენზია შეისწავლოს და პასუხი არაუგვიანეს ერთი თვის ვადაში მიაწოდოს.
ასევე, საგადახდო მომსახურებასთან დაკავშირებული გარკვეული დავებისთვის არსებობს ეროვნული ბანკის დავების განმხილველი კომისია. ის განიხილავს, მათ შორის, არასწორად შესრულებულ საგადახდო ოპერაციებთან დაკავშირებულ დავებს, როდესაც მომხმარებელი მიიჩნევს, რომ პროვაიდერმა კანონით გათვალისწინებული ვალდებულებები დაარღვია. თუმცა ეს მექანიზმი არ ცვლის მიმღებისგან თანხის დაბრუნების სამოქალაქო მოთხოვნას იმ შემთხვევაში, როდესაც მომხმარებელმა თავად მიუთითა არასწორი მიმღების მონაცემები.
ოფიციალური წყაროები: საქართველოს სამოქალაქო კოდექსი; საქართველოს კანონი „საგადახდო სისტემისა და საგადახდო მომსახურების შესახებ“; საქართველოს ეროვნული ბანკი; საქართველოს საკანონმდებლო მაცნე.