შეიძლება ოქროს ფასს იხდიდეთ, სინამდვილეში კი მოოქრულ ბიჟუტერიას ყიდულობდეთ - როგორ უნდა ამოიცნოთ ოქროს და ვერცხლის ხარისხი?

შეიძლება ოქროს ფასს იხდიდეთ, სინამდვილეში კი მოოქრულ ბიჟუტერიას ყიდულობდეთ - როგორ  უნდა ამოიცნოთ ოქროს და ვერცხლის ხარისხი?

ძვირფასი ლითონების შეძენისას ერთ-ერთი მთავარი გამოწვევა ნაკეთობის რეალური შემადგენლობის დადგენაა. მხოლოდ სამკაულზე ამოტვიფრული ციფრი, მაგალითად, 585 ან 925 - თავისთავად არ არის იმის უტყუარი გარანტია, რომ ნაკეთობა ნამდვილად ამ სინჯის ძვირფას ლითონს შეიცავს.

საქართველოში მოქმედებს კანონი „ძვირფასი ლითონებისა და ძვირფასი ქვების სახელმწიფო კონტროლის, ანალიზისა და დადამღვის შესახებ“, რომელიც განსაზღვრავს სასინჯი კონტროლის წესებს და იმ შემთხვევებს, როდესაც ნაკეთობები სავალდებულო სასინჯ კონტროლს ექვემდებარება.

  • როგორ გავარჩიოთ ნამდვილი ოქრო და ვერცხლი ყალბი ან მოოქრული ნაკეთობისგან?

რომელი სინჯია საუკეთესო ყოველდღიური ტარებისთვის და რატომ არ უნდა ვენდოთ „ხალხურ მეთოდებს“? განვიხილოთ 5 მთავარი კითხვა-პასუხი.

1. რას ნიშნავს სინჯი (585, 750, 925) და რომელია საუკეთესო❓

სინჯი გვიჩვენებს, რამდენ წონით ერთეულ ძვირფას ლითონს შეიცავს შენადნობის 1 000 წონითი ერთეული. მაგალითად, 585 სინჯის ოქროში 1 000 წილიდან 585 წილი სუფთა ოქროა.

სუფთა ოქრო და ვერცხლი შედარებით რბილი ლითონებია, ამიტომ სიმტკიცის, გამძლეობისა და სასურველი ფერის მისაღებად მათ სხვა ლითონებს - მაგალითად, სპილენძს, ვერცხლს ან პალადიუმს უმატებენ. ამ დამატებით ლითონებს ლიგატურა ეწოდება.

  • ოქროს ძირითადი სინჯები:
  1. 585 (14 კარატი): შეიცავს 58.5% სუფთა ოქროს. ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული საიუველირო სინჯია. კარგი ბალანსია ოქროს შემცველობასა და გამძლეობას შორის, ამიტომ ხშირად გამოიყენება ყოველდღიური სამკაულებისთვის.
  2. 750 (18 კარატი): შეიცავს 75% სუფთა ოქროს. უფრო მაღალი ოქროს შემცველობა აქვს, თუმცა, შენადნობის შემადგენლობიდან გამომდინარე, შეიძლება 585 სინჯის ოქროზე რბილი იყოს. ხშირად გამოიყენება მაღალი კლასის სამკაულებში.
  3. 958 და 999 (23–24 კარატი): შეიცავს, შესაბამისად, 95.8% და 99.9% სუფთა ოქროს. მაღალი სისუფთავის გამო ასეთი ოქრო შედარებით რბილია და ადვილად შეიძლება დაიკაწროს ან დეფორმირდეს. ამიტომ განსაკუთრებით გავრცელებულია საინვესტიციო ოქროში და ნაკლებად - ყოველდღიურად სატარებელ სამკაულებში.
  • ვერცხლის ძირითადი სინჯები:
  1. 925 (Sterling Silver): შეიცავს 92.5% სუფთა ვერცხლს, ხოლო დანარჩენი 7.5% სხვა ლითონებია, უმეტესად სპილენძი. ფართოდ გამოიყენება საიუველირო ნაკეთობებში.
  2. 875: შეიცავს 87.5% სუფთა ვერცხლს.
  3. 830: შეიცავს 83% სუფთა ვერცხლს.
  4. 960: შეიცავს 96% სუფთა ვერცხლს და შედარებით რბილია.
  • რომელია საუკეთესო?

ყოველდღიური ტარებისთვის 585 სინჯის ოქრო და 925 სინჯის ვერცხლი ხშირად პრაქტიკული არჩევანია. თუმცა საბოლოო გამძლეობა მხოლოდ სინჯზე არ არის დამოკიდებული - მნიშვნელობა აქვს ნაკეთობის კონსტრუქციას, სისქესა და შენადნობის შემადგენლობასაც.

2. როგორ შევამოწმოთ სამკაული პირველადი დათვალიერებითა და მაგნიტით❓

სანამ პროფესიონალურ შემოწმებას მიმართავთ, რამდენიმე დეტალის დათვალიერება თავადაც შეგიძლიათ. თუმცა გახსოვდეთ: ეს მეთოდები მხოლოდ პირველადი მინიშნებებია და ნამდვილობის დასადგენად საკმარისი არ არის.

დამღის შემოწმება გამადიდებლით: დაათვალიერეთ ნაკეთობაზე დატანილი სინჯის აღმნიშვნელი ნიშანი. ის ხშირად ბეჭდის შიდა მხარეს ან ძეწკვის შესაკრავთან გვხვდება. შეამოწმეთ, არის თუ არა წარწერა მკაფიო და რამდენად შეესაბამება ნაკეთობის სხვა მახასიათებლებს. თუმცა დამღის არსებობა თავისთავად ნამდვილობის გარანტია არ არის.

მაგნიტის ტესტი: ოქრო და ვერცხლი მაგნიტს ჩვეულებრივ არ ეკვრის. თუ ნაკეთობის რომელიმე ნაწილი მაგნიტმა მიიზიდა, შესაძლოა მასში რკინის ან სხვა მაგნიტური ლითონის დეტალი იყოს. თუმცა ეს ავტომატურად არ ნიშნავს, რომ მთელი სამკაული ყალბია - მაგალითად, მაგნიტური შეიძლება იყოს შესაკრავის რომელიმე ნაწილი. ასევე, მაგნიტზე არ მიკვრა ნამდვილობის მტკიცებულება არ არის, რადგან სპილენძი და თითბერიც არ ეკვრის მაგნიტს.

სიმძიმე და სიმკვრივე: ოქრო ძალიან მკვრივი ლითონია და იმავე მოცულობის ვერცხლზე ან სპილენძზე გაცილებით მძიმეა. თუმცა ხელში სიმძიმის შეგრძნება მხოლოდ უხეში მინიშნებაა და არა სანდო შემოწმების მეთოდი.

myquiz

3. მუშაობს თუ არა "ხალხური მეთოდები“ - იოდი, ძმარი და კბილით გასინჯვა❓

ინტერნეტში გავრცელებული რჩევების ნაწილი არაზუსტია, ნაწილი კი შესაძლოა სამკაულს ან მის ძვირფას ქვებს აზიანებდეს.

იოდის ტესტი: იოდმა შესაძლოა რეაქცია გამოიწვიოს სამკაულის შენადნობში შემავალ სხვა ლითონებთან და ზედაპირზე ლაქა დატოვოს. ამიტომ იოდის კვალი არ ნიშნავს ავტომატურად, რომ ოქრო ყალბია. ეს მეთოდი სინჯის დასადგენად სანდო არ არის.

ძმარი და ლიმონმჟავა: მჟავე ნივთიერებების ზემოქმედებამ შესაძლოა დააზიანოს ზოგიერთი ლითონის ზედაპირი, საფარი ან ძვირფასი ქვა. განსაკუთრებით ფრთხილად უნდა ვიყოთ მარგალიტის, ფირუზისა და სხვა მგრძნობიარე ქვების შემცველ ნაკეთობებთან. სახლში ასეთი ექსპერიმენტების ჩატარება არ არის რეკომენდებული.

კბილით გასინჯვა: ეს მეთოდი სანდო არ არის. კბილის დაჭერით შეიძლება დაზიანდეს კბილის ემალი ან თავად სამკაული. გარდა ამისა, სირბილე ოქროს ნამდვილობის დასადგენად საკმარისი კრიტერიუმი არ არის.

მნიშვნელოვანია: ოქროსა და ვერცხლის ნამდვილობის დასადგენად გამოიყენეთ პროფესიონალური სასინჯი შემოწმება და არა საყოფაცხოვრებო ექსპერიმენტები.

4. რატომ შავდება ვერცხლი - ეს სიყალბის ნიშანია თუ ბუნებრივი პროცესი❓

ბევრს ჰგონია, რომ თუ ვერცხლის სამკაული გაშავდა, ის უხარისხო ან ყალბია. სინამდვილეში ვერცხლის გამუქება ბუნებრივი ქიმიური პროცესია და თავისთავად სიყალბეს არ ადასტურებს.

რატომ შავდება ვერცხლი?

ჰაერში არსებული გოგირდშემცველი ნაერთები ვერცხლის ზედაპირთან რეაქციაში შედის. შედეგად წარმოიქმნება ვერცხლის სულფიდი - მუქი ფერის ნაერთი. პროცესზე გავლენას ახდენს გარემო, ტენიანობა, კოსმეტიკური საშუალებები და კანის ოფლიც. 925 სინჯის ვერცხლში არსებული სპილენძიც შეიძლება მონაწილეობდეს ზედაპირის ცვლილებებში.

როგორ გავარჩიოთ მოვერცხლილი ბიჟუტერიისგან?

მხოლოდ გაშავებით ან გაწმენდის შედეგით ამის დადგენა შეუძლებელია. მოვერცხლილ ნივთს ზედაპირული ვერცხლის ფენა აქვს, რომელიც დროთა განმავლობაში შეიძლება გაცვდეს და ქვემოდან სხვა ფერის ლითონი გამოჩნდეს. თუმცა გაწმენდის შემდეგ ბზინვარების დაბრუნება ნამდვილობის გარანტია არ არის - მოვერცხლილი ნივთიც შეიძლება გაიწმინდოს.

ვერცხლის მოვლისთვის უმჯობესია გამოიყენოთ სპეციალური საწმენდი ქსოვილი ან შესაბამისი საშუალება, რომელიც კონკრეტული ნაკეთობისთვისაა განკუთვნილი.

  1. დამღა (სინჯი): ნამდვილ ვერცხლს აუცილებლად აქვს მკაფიო სინჯის ციფრი (925, 875 ან 800). მოვერცხლილ ნაკეთობებზე ხშირად აწერია EP, EPNS, Silver Plated ან საერთოდ არ აქვს დამღა.
  2. მაგნიტი: ნამდვილი ვერცხლი მაგნიტს არ ეკვრის. თუ სამკაული მაგნიტმა მიიზიდა, ის რკინის ან ნიკელის ბაზაზე დამზადებული ბიჟუტერიაა.
  3. გაწმენდა და ცვეთა: გაშავებული ნამდვილი ვერცხლი საწმენდი ქსოვილით გაპრიალებისას ისევ ბზინავს; მოვერცხლილ ბიჟუტერიას კი დროთა განმავლობაში თხელი ფენა ეცლება და ქვემოდან მოწითალო (სპილენძი) ან მოყვითალო (თითბერი) ლითონი უჩნდება.
  4. სუნი და კვალი კანზე: იაფფასიან მოვერცხლილ ლითონებს სპეციფიკური მეტალის სუნი აქვს და კანზე ხშირად მუქ ან მომწვანო კვალს ტოვებს (რასაც ნამდვილი 925 ვერცხლი არ აკეთებს).

5. სად და როგორ შევამოწმოთ სამკაული პროფესიონალურად❓

თუ გსურთ ნაკეთობის შემადგენლობის უფრო სანდოდ დადგენა, მიმართეთ სასინჯი კონტროლის ან შესაბამისი კომპეტენციის მქონე ლაბორატორიას.

XRF სპექტრული ანალიზი: რენტგენოფლუორესცენტული ანალიზი საშუალებას იძლევა, ნაკეთობის ზედაპირის შემადგენლობა სწრაფად და, როგორც წესი, დაუზიანებლად განისაზღვროს. აპარატი ადგენს, რა ელემენტებია წარმოდგენილი და რა რაოდენობით. თუმცა მნიშვნელოვანია ვიცოდეთ, რომ XRF ძირითადად ზედაპირულ ფენას იკვლევს. თუ ნივთი მოოქრულია ან სხვა ლითონით არის დაფარული, მხოლოდ ზედაპირულმა გაზომვამ შესაძლოა მთლიან ნაკეთობაზე არასწორი წარმოდგენა შექმნას. რთულ შემთხვევებში საჭიროა რამდენიმე წერტილის შემოწმება ან დამატებითი ანალიზი.

სასინჯი ქვა და რეაქტივები: ეს მეთოდი გამოიყენება საიუველირო პრაქტიკასა და სასინჯ შემოწმებაში. სპეციალისტი ნაკეთობას სასინჯ ქვაზე მსუბუქად უსვამს, მიღებულ კვალს კი შესაბამისი რეაქტივებით ამოწმებს. მეთოდი მოითხოვს გამოცდილებას და შესაძლოა ნაკეთობის ზედაპირზე მცირე კვალი დატოვოს.

ოფიციალური სასინჯი კონტროლი და წერილობითი დასკვნა: საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობა ითვალისწინებს ძვირფასი ლითონების სასინჯ კონტროლს, ანალიზსა და დადამღვას. შემოწმების შედეგად შესაძლებელია გაიცეს წერილობითი დოკუმენტი, რომელშიც აისახება ნაკეთობის სინჯი და შესაბამისი მახასიათებლები. ლაბორატორიის არჩევისას გადაამოწმეთ მისი კომპეტენცია და აკრედიტაციის მოქმედი სფერო.

მოითხოვეთ ქვითარი და ინფორმაცია ნაკეთობაზე: შეძენისას შეინახეთ ქვითარი და მოითხოვეთ ინფორმაცია ლითონის სახეობის, სინჯის, წონისა და სხვა მნიშვნელოვანი მახასიათებლების შესახებ. „მომხმარებლის უფლებების დაცვის შესახებ“ საქართველოს კანონის თანახმად, მოვაჭრე ვალდებულია მომხმარებელს ხელშეკრულების დადებამდე მიაწოდოს საქონლის არსებითი მახასიათებლების შესახებ სრული და უტყუარი ინფორმაცია. თუ ნაკეთობა აღწერილობას არ შეესაბამება, ქვითარი და შეძენასთან დაკავშირებული სხვა დოკუმენტები მომხმარებლის უფლებების დაცვისას მნიშვნელოვანი მტკიცებულებაა.

სამკაულის ნამდვილობის დასადგენად მხოლოდ დამღას, მაგნიტს ან სახლის პირობებში ჩატარებულ ტესტს ნუ დაეყრდნობით. ყველაზე გონივრული გადაწყვეტილებაა შეძენისას მოითხოვოთ ზუსტი ინფორმაცია, შეინახოთ ქვითარი და ეჭვის შემთხვევაში მიმართოთ კომპეტენტურ სასინჯ ლაბორატორიას.

წყაროები: საქართველოს კანონი „ძვირფასი ლითონებისა და ძვირფასი ქვების სახელმწიფო კონტროლის, ანალიზისა და დადამღვის შესახებ“ ; სსიპ აკრედიტაციის ერთიანი ეროვნული ორგანო gac.gov.ge