ავტორი:

რატომ უჭირთ მეცნიერებს შიდსის, დიაბეტისა და სიმსივნისგან სრულად განსაკურნებელი მედიკამენტის შექმნა?

რატომ უჭირთ მეცნიერებს შიდსის, დიაბეტისა და სიმსივნისგან სრულად განსაკურნებელი მედიკამენტის შექმნა?

თანამედროვე მედიცინამ რიგი ინფექციური დაავადებები პრაქტიკულად დაამარცხა, თუმცა აივ/შიდსის, დიაბეტისა და სიმსივნის შემთხვევაში სრული განკურნების ერთიანი ან უნივერსალური წამალი ჯერ კიდევ არ არსებობს. მთავარი მიზეზი ისაა, რომ ეს დაავადებები ერთი მარტივი გარეშე მტრით კი არ არის გამოწვეული, არამედ ღრმა ბიოლოგიური და გენეტიკური მექანიზმებით - ზოგ შემთხვევაში კი თავად ორგანიზმის უჯრედების “გადაგვარებით“ ან იმუნური სისტემის ჩართულობით.

მიუხედავად იმისა, რომ დღეს თერაპიები პაციენტებს სრულფასოვანი და ხანგრძლივი ცხოვრების საშუალებას აძლევს, თითოეულ დაავადებას თავისი რთული ბარიერი აქვს.

  • 1. აივ/შიდსი: ვირუსი, რომელიც ორგანიზმის დნმ-ში იმალება

აივ-ინფექცია (ადამიანის იმუნოდეფიციტის ვირუსი) იმუნური სისტემის უჯრედებს აზიანებს და სათანადო მკურნალობის გარეშე შიდსამდე მიდის. დღევანდელი ანტირეტროვირუსული თერაპია (ART) ეფექტურად თრგუნავს ვირუსის გამრავლებას, მაგრამ სრული განკურნება რთულია შემდეგი მიზეზების გამო:

  • ვირუსი თავის გენეტიკურ მასალას ადამიანის უჯრედების დნმ-ში აშენებს და “ჩუმ“ (ლატენტურ) მდგომარეობაში რჩება. ასეთ “მძინარე“ უჯრედებს არც წამლები ხედავს და არც იმუნური სისტემა;
  • თერაპიის შეწყვეტისთანავე ვირუსი ხელახლა აქტიურდება.
  • აივ-ვირუსი გამრავლებისას ხშირად ცვლის თავის სტრუქტურას, რის გამოც ვაქცინის ან “საბოლოო“ სამიზნის პოვნა ურთულდება.

2. დიაბეტი: ნივთიერებათა ცვლის რთული და მრავალფაქტორიანი დარღვევა

დიაბეტი სისხლში გლუკოზის დონის რეგულაციის დარღვევის სხვადასხვა მექანიზმს მოიცავს. განსაკუთრებით თვალსაჩინოა განსხვავება 1-ლი და მე-2 ტიპის დიაბეტს შორის:

1-ლი ტიპის დიაბეტის შემთხვევაში, ორგანიზმის იმუნური სისტემა შეცდომით ანადგურებს პანკრეასის ბეტა-უჯრედებს, რომლებიც ინსულინს გამოიმუშავებენ. სრული განკურნებისთვის საჭიროა არა მხოლოდ ახალი ინსულინ-წარმომქმნელი უჯრედების მიღება/აღდგენა, არამედ იმუნური შეტევის შეჩერება ისე, რომ ორგანიზმი მთლიანად არ დასუსტდეს.

მე-2 ტიპის დიაბეტის შემთხვევაში გადამწყვეტ როლს თამაშობს ინსულინრეზისტენტობა, გენეტიკური მიდრეკილება, ასაკი, კვება, ფიზიკური აქტივობა და მეტაბოლური პროცესები. ერთი აბით ამ მრავალფაქტორიანი პროცესის “გამორთვა“ ხშირად შეუძლებელია, თუმცა ცხოვრების წესისა და მედიკამენტების კომბინაციით დაავადების კონტროლი და რემისიაც კი შესაძლებელია.

  • 3. სიმსივნე: “მტერი“, რომელიც საკუთარი უჯრედებისგან იქმნება

სიმსივნე (ონკოლოგიური დაავადება) არ არის ერთი კონკრეტული მიკრობი ან ვირუსი. ეს არის ასობით სხვადასხვა დაავადების ერთობლიობა, რომელთა საფუძველიც უჯრედების უკონტროლო დაყოფა და გენეტიკური მუტაციებია.

  • სიმსივნური უჯრედი თავდაპირველად საკუთარი ორგანიზმის უჯრედი იყო. ამიტომ ბევრ პრეპარატს, რომელიც სიმსივნეს ანადგურებს, შეუძლია ჯანსაღი უჯრედებიც დააზიანოს - სწორედ აქედან მოდის გვერდითი ეფექტების რისკი.
  • ერთი პაციენტის სიმსივნეც კი შეიძლება სხვადასხვა გენეტიკური მუტაციის მქონე უჯრედებისგან შედგებოდეს. მკურნალობის პროცესში ზოგიერთი უჯრედი მუტირებს და წამლის მიმართ რეზისტენტული ხდება.