გატეხილი თეფში - უბედურების ნიშანია თუ სიმდიდრის მომასწავებელი? - ხალხური რწმენები, რომლებიც დღემდე შემორჩა
თეფში ხელიდან გაგივარდათ და დაიმსხვრა? ზოგიერთისთვის ეს უბრალოდ მოუხერხებლობის შედეგია, თუმცა ხალხურ რწმენებში გატეხილ ჭურჭელს გაცილებით დიდი მნიშვნელობა აქვს. საინტერესოა ისიც, რომ ერთ ქვეყანაში დამსხვრეული თეფში შეიძლება ფინანსურ პრობლემებს უკავშირდებოდეს, სხვაგან კი - ბარაქის, ბედნიერებისა და ძლიერი მეგობრობის სიმბოლოდ ითვლებოდეს.
ჭურჭელთან დაკავშირებული უამრავი ცრურწმენა საუკუნეების განმავლობაში ჩამოყალიბდა. განსაკუთრებით საინტერესოა, რამდენად განსხვავებულია ეს წესები სხვადასხვა კულტურაში.
საქართველოში - გატეხილი ჭურჭელი ყოველთვის ცუდის ნიშანი არ არის. ხალხურ რწმენებში თეფშის ან ჭიქის შემთხვევით გატეხას ხშირად კარგ ნიშნად მიიჩნევენ. თუმცა მნიშვნელობა შეიძლება გარემოებებზე იყოს დამოკიდებული.
მაგალითად, არსებობს მოსაზრება, რომ თუ ჭურჭელი იატაკზე ან მაგიდაზე შემთხვევით დაიმსხვრა, ეს შესაძლოა იღბალს უკავშირდებოდეს. თუმცა თუ ჭურჭელი განსაკუთრებით ცუდად, პატარა ნამსხვრევებად დაიშალა, ზოგიერთი ხალხური რწმენა ამას ფინანსურ დანაკარგს ან მოულოდნელ ხარჯებს უკავშირებს.
განსაკუთრებით არასასურველ ნიშნად ითვლება მინის ბოთლის ან ქილის დამსხვრევა. ხალხურ წარმოდგენებში მას ზოგჯერ ვალებსა და ფინანსურ სირთულეებს უკავშირებენ.
ასევე ამბობენ, რომ განზრახ ჭურჭლის დამტვრევა, განსაკუთრებით კამათისა და ბრაზის დროს, კარგი იდეა არ არის. ცრურწმენის მიხედვით, ამით სახლში უარყოფითი ენერგია და უთანხმოება „მკვიდრდება“.
დაბზარული ჭურჭელი სახლში არ უნდა დატოვოთ?
კიდევ ერთი გავრცელებული რწმენა უკავშირდება დაბზარულ და ჩამოტეხილ ჭურჭელს.
ხალხური წარმოდგენით, ჭიქა, თეფში ან ფინჯანი, რომელსაც ბზარი აქვს ან კიდე აქვს მოტეხილი, სახლში დიდხანს არ უნდა შეინახოთ. ასეთ ნივთებს სიმბოლურად არასრულყოფილებასა და კეთილდღეობის „დაკარგვას“ უკავშირებენ.
ამიტომ, თუ საყვარელ ფინჯანს პატარა ბზარი გაუჩნდა, ცრურწმენის მიმდევრები მის გამოყენებას კი არა, მისგან გათავისუფლებას ამჯობინებენ.
რატომ არ უნდა გარეცხოს სტუმარმა თქვენი ჭურჭელი?
ჭურჭელთან დაკავშირებული ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი რწმენა სტუმრებს ეხება.
ხალხური გადმოცემის მიხედვით, სტუმარმა სახლში ჭურჭელი არ უნდა გარეცხოს, რადგან თითქოს ამით ოჯახის ბედნიერებასა და კეთილდღეობას „რეცხავს“.
იგივე მიზეზით ძველად ერიდებოდნენ სხვისთვის ჭურჭლისა და სამზარეულოს ნივთების თხოვებასაც - განსაკუთრებით მაშინ, თუ ნივთი უკან აღარ ბრუნდებოდა.
რა თქმა უნდა, ეს მხოლოდ ხალხური რწმენებია და მათ მეცნიერული საფუძველი არ აქვთ, თუმცა ასეთი წესები სხვადასხვა კულტურაში დღემდეა შემორჩენილი.
ღამით ჭურჭლის გარეცხვაც ცრურწმენებთან არის დაკავშირებული
ჭურჭლის რეცხვის დროსაც სხვადასხვა ხალხს საკუთარი წესები აქვს.
ერთ-ერთი გავრცელებული შეხედულებით, დილით ჭურჭლის გარეცხვა სახლში წარმატებასა და წესრიგს უკავშირდება, საღამოს კი დაგროვილი ჭურჭლის მოწესრიგება თითქოს დღის ნეგატივისგან გათავისუფლების სიმბოლოა.
ამასთან, არსებობს საპირისპირო რწმენაც - ღამით ჭურჭლის გარეცხვას სახლში კამათისა და უსიამოვნებების მოზიდვას უკავშირებენ.
დანიაში ძველ თეფშებს სპეციალურად ამტვრევენ
ყველაზე საინტერესო ის არის, რომ რასაც ერთი კულტურა ცუდ ნიშნად მიიჩნევს, მეორეში ბედნიერების სიმბოლოა.
მაგალითად, დანიაში არსებობს საახალწლო ტრადიცია, რომლის მიხედვითაც ადამიანები წლის განმავლობაში აგროვებენ ძველ ან გატეხილ ჭურჭელს და ახალი წლის ღამეს მეგობრებისა და ახლობლების სახლის კართან ამტვრევენ.
რაც უფრო მეტი ნამსხვრევია დილით კართან, მით უფრო დიდი მეგობრობისა და კეთილდღეობის ნიშნად ითვლება ეს ჟესტი.
საბერძნეთში თეფშების მსხვრევა დღესასწაულის ნაწილია
საბერძნეთში თეფშების დამტვრევა განსაკუთრებით ცნობილ ტრადიციად იქცა.
ხმაურიანი დღესასწაულის დროს ჭურჭლის დამსხვრევა ზოგიერთ ტრადიციაში სიუხვეს, სიხარულსა და ბოროტი ძალებისგან დაცვას უკავშირდება.
ამიტომ ის, რაც სახლში შემთხვევით მომხდარი უბედურებაა, საბერძნეთში გარკვეულ გარემოებებში დღესასწაულის ნაწილიც შეიძლება გახდეს.
ჩინეთში გატეხილი ჭურჭელი ცუდ ნიშნად ითვლება
ჩინურ კულტურაში კი გატეხილ ჭურჭელს გაცილებით ფრთხილად ეკიდებიან. განსაკუთრებით არასასურველ ნიშნად ითვლება ახალი წლის პერიოდში თეფშის, ჯამის ან ჭიქის დამსხვრევა.
ხალხური რწმენით, ეს შესაძლოა ფულის დაკარგვას, ოჯახურ უთანხმოებას ან სხვა უსიამოვნებებს უკავშირდებოდეს.
თუმცა ასეთ შემთხვევაშიც არსებობს სპეციალური რიტუალი: ნამსხვრევებს წითელ ქაღალდში აგროვებენ და ამბობენ ფრაზას „Sui sui ping'an“, რომელიც მშვიდობისა და უსაფრთხოების სურვილს გამოხატავს. ამგვარად, ცდილობენ შემთხვევით მომხდარ მოვლენას ცუდი მნიშვნელობა ჩამოაშორონ.
რატომ გაჩნდა ამდენი ცრურწმენა ჭურჭელთან დაკავშირებით?
ჭურჭელი ადამიანის ყოველდღიურ ცხოვრებაში ყოველთვის მნიშვნელოვან ადგილს იკავებდა. თეფში, ჭიქა, ჯამი და დოქი ოჯახურ სუფრასთან, საკვებთან, სტუმრებთან და დღესასწაულებთან იყო დაკავშირებული. ამიტომ მათი დაზიანება ან დაკარგვა დროთა განმავლობაში სხვადასხვა სიმბოლურ მნიშვნელობას შეიძენდა.
დღეს ამ ყველაფერს ცრურწმენად აღვიქვამთ, თუმცა ეს წესები საინტერესო წარმოდგენას გვიქმნის იმაზე, როგორ ცდილობდნენ ჩვენი წინაპრები ყოველდღიური მოვლენების ახსნას და გაურკვევლობისთვის გარკვეული მნიშვნელობის მინიჭებას.
ასე რომ, თუ თეფში შემთხვევით გაგიტყდათ, შეგიძლიათ უბრალოდ ნამსხვრევები ფრთხილად მოაგროვოთ და გადააგდოთ - დანარჩენს კი უკვე თქვენი რწმენა განსაზღვრავს: უბედურების ნიშანია თუ, პირიქით, იღბლის დასაწყისი.