რატომ უკავშირებენ სარკის გატეხას 7-წლიან უიღბლობას - ცრურწმენის უცნაური ისტორია

სარკის გატეხისას ადამიანებს ხშირად ახსენდებათ ცნობილი ფრაზა - „შვიდი წელი უიღბლობა“? - ეს ცრურწმენა იმდენად გავრცელებულია, რომ მისი წარმოშობა თითქოს ყველასთვის ცნობილია. ამბობენ, რომ ყველაფერი ჯერ კიდევ ძველ რომში დაიწყო, თითქოს ადამიანებს სჯეროდათ, რომ სარკე ადამიანის სულს ირეკლავდა და მისი გატეხა შვიდწლიან უბედურებას ნიშნავდა.

თუმცა ისტორიული წყაროების მიხედვით, ამბავი არც ისე მარტივია. სარკის გატეხასთან დაკავშირებული ცუდი ნიშნის შესახებ ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული წერილობითი ჩანაწერი მხოლოდ XVIII საუკუნის ბოლოს გვხვდება, ხოლო კონკრეტულად „შვიდი წლის უიღბლობა“ XIX საუკუნის დასაწყისში უკვე ფიქსირდება. ზუსტი მომენტი, როდესაც ეს ორი წარმოდგენა ერთმანეთს დაუკავშირდა, ცნობილი არ არის.

სარკეს ადამიანების წარმოდგენაში განსაკუთრებული ადგილი ჰქონდა

სარკე ყოველთვის მხოლოდ საკუთარი გარეგნობის დასათვალიერებელი ნივთი არ ყოფილა. სხვადასხვა კულტურაში ანარეკლს ადამიანის სხეულთან, სულთან, ბედთან და მომავალთან აკავშირებდნენ.

ძველ საბერძნეთში არსებობდა მკითხაობის მეთოდი, რომელსაც კატოპტრომანტია ეწოდებოდა - მომავლის ან ადამიანის მდგომარეობის განსაზღვრა სარკის ან სხვა ამრეკლი ზედაპირის საშუალებით.

ერთ-ერთი აღწერილი პრაქტიკის მიხედვით, ავადმყოფს სარკეში ჩახედვას სთხოვდნენ. თუ მისი გამოსახულება ჯანმრთელად და მკაფიოდ ჩანდა, ამას გამოჯანმრთელების ნიშნად მიიჩნევდნენ, ხოლო დამახინჯებული გამოსახულება სიკვდილის მოახლოებად აღიქმებოდა.

ასეთ წარმოდგენებში სარკე უკვე უბრალო ნივთი აღარ იყო, მას ადამიანის მდგომარეობის „მაჩვენებლად“ აღიქვამდნენ. ამიტომ სარკის დაზიანებასაც ადვილად ჰქონდა განსაკუთრებული, ავისმომასწავებელი მნიშვნელობა.

პირველი წერილობითი კვალი - XVIII საუკუნე

სარკის გატეხასთან დაკავშირებული ცრურწმენის ერთ-ერთი ყველაზე ადრეული წერილობითი ჩანაწერი 1777 წლით თარიღდება.

ბრიტანელმა ანტიკვარმა ჯონ ბრენდმა იმდროინდელ ნაშრომში აღწერა, რომ სარკის გატეხა ძალიან უიღბლო შემთხვევად ითვლებოდა. ის ამ რწმენას სარკეების ძველ, მკითხაობასთან დაკავშირებულ გამოყენებას უკავშირებდა.

კიდევ ერთი ჩანაწერი 1787 წელს გამოჩნდა: იქ ნათქვამია, რომ სარკის გატეხა ოჯახში სიკვდილის მომასწავებელ ნიშნად ითვლებოდა - განსაკუთრებით ოჯახის უფროსის სიკვდილის.

გამოდის, რომ უფრო ძველი ჩანაწერები სარკის გატეხას პირდაპირ სიკვდილსა და უბედურებას უკავშირებდნენ.

და მაინც - საიდან გაჩნდა შვიდი წელი?

ისტორიკოსებისა და ფოლკლორის მკვლევრებისთვის კონკრეტული პასუხი არ არსებობს, თუ რატომ დამკვიდრდა სწორედ შვიდი წელი. ერთ-ერთი გავრცელებული ახსნა მას ძველ რომაულ წარმოდგენებს უკავშირებს, რომლის მიხედვითაც ადამიანის ცხოვრება და ჯანმრთელობა შვიდწლიან ციკლებად იცვლებოდა.

ამ თეორიის მიხედვით, სარკეში ადამიანის დამახინჯებული ან გატეხილი გამოსახულება უბედურებას ან ჯანმრთელობის გაუარესებას ნიშნავდა, ხოლო შვიდი წელი ამ პერიოდის ხანგრძლივობას ხსნიდა.

„შვიდი წელი“ უკვე XIX საუკუნეში გვხვდება

საინტერესოა, რომ „შვიდი წლის უიღბლობის“ პირდაპირი ჩანაწერი 1813 წლიდან არსებობს. იმდროინდელ ინგლისურ გამოცემაში აღწერილია ქალი, რომლის ქალიშვილმაც სარკე გატეხა და დედამ ეს შემთხვევა შვიდი წლის უიღბლობის მომასწავებელ ნიშნად მიიჩნია.

შემდეგ მსგავსი ჩანაწერები კიდევ ჩნდება. 1832 წლის ტექსტებში, სადაც საუბარია ადამიანებზე, რომლებიც სხვების სარკეებს განზრახ ამტვრევდნენ იმისთვის, რომ მათთვის „შვიდი წლის უიღბლობა“ მოეტანათ. 1835 წლის ნაწარმოებშიც სარკის გატეხა შვიდწლიან უბედურებას უკავშირდება.

რატომ გახდა მაინცდამაინც სარკე უბედურების სიმბოლო?

სარკე ადამიანს საკუთარ ანარეკლს აჩვენებს, მაგრამ ანარეკლი თავად ადამიანი არ არის. ძველ საზოგადოებებში, სადაც სარკის მუშაობის ბუნება თანამედროვე მეცნიერების მსგავსად არ ესმოდათ, ადვილი იყო მისი რაღაც იდუმალთან დაკავშირება.

თუ სარკეში ადამიანის გამოსახულება მის ჯანმრთელობასა და ბედთან იყო დაკავშირებული, მისი დამსხვრევა შეიძლებოდა აღქმულიყო როგორც თავად ადამიანის „დაზიანება“.

სწორედ ამიტომ სარკის გატეხის შესახებ ძველი რწმენები მხოლოდ უიღბლობას არ ეხებოდა - ზოგიერთ ტრადიციაში ის სიკვდილთანაც კი იყო დაკავშირებული.

სინამდვილეში, სარკის გატეხისგან არაფერი ხდება

რაც არ უნდა საინტერესო იყოს ამ ცრურწმენის ისტორია, თანამედროვე მეცნიერებას არ აქვს მტკიცებულება, რომ სარკის გატეხა ადამიანს შვიდი წლის განმავლობაში რაიმე სახის უიღბლობას მოუტანს.

სარკე უბრალოდ მყიფე ნივთია, რომლის დამსხვრევასაც შეიძლება მოჰყვეს მხოლოდ პრაქტიკული პრობლემა. ახალი სარკის ყიდვა და, რაც მთავარია, ბასრი ნამსხვრევებისგან თავის დაცვა. დანარჩენი უკვე ფოლკლორის ნაწილია.

და ყველაზე საინტერესო ის არის, რომ ფრაზა, რომელსაც დღეს თითქოს უძველეს წესად მივიჩნევთ - „სარკე გატეხე და შვიდი წელი უიღბლობა გექნება“ - იმ ფორმით, როგორც ვიცით, წერილობით წყაროებში მხოლოდ XIX საუკუნის დასაწყისიდან ჩანს.