მეცნიერებმა კაცობრიობის დასასრულის თარიღი 95%-იანი ალბათობით დაასახელეს: რამდენი დრო დარჩა?
მათემატიკოსებმა გამოიყენეს სკანდალური სტატისტიკური ფორმულა, რათა გამოითვალონ, თუ როდის შეიძლება შეწყვიტოს კაცობრიობამ არსებობა. ამ თეორიას „განკითხვის დღის არგუმენტი“ ჰქვია და მისი ლოგიკა შოკისმომგვრელად მარტივია, თუმცა დასკვნები - შემაშფოთებელი.
მათემატიკა შესაძლო აღსასრულის მიღმა
ყველაფერი იწყება ერთი მოცემულობით: კაცობრიობის ისტორიის მანძილზე დედამიწაზე დაახლოებით 117 მილიარდ ადამიანს უცხოვრია. მკვლევრები უშვებენ, რომ ჩვენ დღეს ცოცხალი ადამიანები - კაცობრიობის გიგანტურ ქრონოლოგიურ ხაზზე სრულიად შემთხვევით ადგილას ვიმყოფებით და არა დასაწყისში. ამას მეცნიერებაში კოპერნიკის პრინციპს უწოდებენ - იდეას, რომ ადამიანები სამყაროში განსაკუთრებულ ან პრივილეგირებულ პოზიციას არ იკავებენ.
ამ დაშვებით, არსებობს 95%-იანი შანსი იმისა, რომ უკვე ნაცხოვრები 117 მილიარდი ადამიანი შეადგენს დედამიწაზე ოდესმე დასაბადებელი ადამიანების მთლიანი რაოდენობის მინიმუმ 5%-ს.
ვინაიდან 100% არის 5%-ზე 20-ჯერ დიდი, მათემატიკოსები 117 მილიარდს ამრავლებენ 20-ზე, რაც კაცობრიობის მაქსიმალურ პოპულაციად 2.34 ტრილიონ ადამიანს აჩვენებს. დღევანდელი შობადობის ტემპით კი, კაცობრიობა ამ ნიშნულს დაახლოებით 17,100 წელიწადში მიაღწევს.
თეორიის მომხრეები მიიჩნევენ, რომ ეს ციფრი არის კაცობრიობის მომავლის სტატისტიკური ზედა ზღვარი. ეს ნიშნავს, რომ არსებობს 95%-იანი ალბათობა იმისა, რომ ჩვენი სახეობა მომდევნო 17,100 წლის განმავლობაში გაქრება - იქნება ეს კლიმატის ცვლილების, ბირთვული ომის, პანდემიის თუ სხვა გლობალური კატასტროფის გამო.
პინგ-პონგის ბურთების ილუზია
თეორიის არსის ასახსნელად მკვლევრებს მარტივი მაგალითი მოჰყავთ: წარმოიდგინეთ ორი ყუთი. ერთში 10 დანომრილი პინგ-პონგის ბურთია, მეორეში კი - 100,000. თქვენ ბრმად იღებთ ერთ ბურთს და მასზე წერია ნომერი 4. ლოგიკურად, პირველ რიგში იფიქრებთ, რომ ბურთი პატარა ყუთიდან ამოიღეთ, რადგან დიდ ყუთში მე-4 ნომრის შეხვედრის ალბათობა ძალიან მცირეა.
ამ არგუმენტის მიხედვით, იგივე ლოგიკა მიესადაგება კაცობრიობასაც. თუ უკვე 117 მილიარდმა ადამიანმა იცხოვრა, სტატისტიკურად უფრო სავარაუდოა, რომ ჩვენი საერთო რაოდენობა შეზღუდული დარჩება, ვიდრე ის, რომ კაცობრიობა მილიონობით წელს იცოცხლებს და გალაქტიკაში ტრილიონობით ახალ ადამიანს შობს.
რატომ იწვევს თეორია მკაცრ კრიტიკას?
მიუხედავად მათემატიკური სიზუსტისა, თეორია სამეცნიერო წრეებში დიდ დავას იწვევს და ბევრი მეცნიერი მას უარყოფს. კრიტიკოსები ამბობენ, რომ ფორმულის მიღმა არსებული დაშვებები ზედმეტად გამარტივებულია და უგულებელყოფს უამრავ რეალურ ფაქტორს.
თუ კაცობრიობა სხვა პლანეტების კოლონიზაციას მოახდენს, განავითარებს ახალ ტექნოლოგიებს ან შეძლებს კატასტროფების თავიდან აცილებას, ეს მათემატიკური გათვლა მომენტალურად აზრს კარგავს.
უახლოესი საფრთხე: 2064 წლის დემოგრაფიული მოდელი
სანამ თეორეტიკოსები შორეულ მომავალზე დავობენ, მილანის უნივერსიტეტის მკვლევრებმა უფრო ახლო და პრაქტიკული სცენარი წარმოადგინეს. მათ შექმნეს მოდელი, რომელიც აჩვენებს, თუ რა მოხდება, თუ ეკოლოგიური კრიზისის გამო დედამიწის რესურსები მკვეთრად შემცირდება.
თუ პლანეტის მდგრადი გამტარუნარიანობა მკვეთრად დაეცემა და მხოლოდ 2 მილიარდი ადამიანის გამოკვებას შეძლებს, მკვლევართა პროგნოზით, მსოფლიო მოსახლეობა მკვეთრად შემცირდება და 2064 წლისთვის შესაძლოა განახევრდეს.
იტალიელი მეცნიერები ხაზს უსვამენ, რომ ეს არ არის ზუსტი წინასწარმეტყველება, არამედ საილუსტრაციო მათემატიკური სცენარია, რომელიც გვაჩვენებს, თუ რამდენად მგრძნობიარეა გლობალური დემოგრაფია მკვეთრი გარემო პირობების ცვლილების მიმართ.
წაიკითხეთ ასევე: