“ისინი ბუნების დამორჩილებას ცდილობენ“: ჩინეთი მსოფლიოს უმძლავრესი მდინარეების კალაპოტს ათასობით კილომეტრით ცვლის - რა იმალება კაცობრიობის ისტორიაში უდიდესი საინჟინრო პროექტის მიღმა?
ჩინეთის ჩრდილოეთში მდებარე მეგაპოლისებში მცხოვრებ ადამიანებს 74-ჯერ ნაკლები მტკნარი წყალი აქვთ, ვიდრე საშუალო ამერიკელს. კრიზისის დასაძლევად ჩინეთმა ააგო მსოფლიოში ყველაზე მასშტაბური წყლის გადამყვანი სისტემა, რომლის ყველაზე ამბიციური და სახიფათო ეტაპი ჯერ კიდევ წინ არის.
რას გულისხმობს პროექტი, რომელმაც შესაძლოა რეგიონის ეკოლოგია და გეოპოლიტიკა სამუდამოდ შეცვალოს?
-
წყლის დეფიციტი და დისბალანსი
ჩინეთი ფლობს აზიის უდიდეს მდინარეებსა და მყინვარების გიგანტურ მარაგებს, თუმცა რესურსები ქვეყანაში უკიდურესად არათანაბრადაა განაწილებული. მაშინ, როცა ცენტრალური და სამხრეთ რეგიონები მდინარე იანძის წყალობით “იხრჩობიან“ წყალში, ჩრდილო-აღმოსავლეთის მეგაპოლისები, როგორებიცაა პეკინი და ტიანძინი, მწვავე დეფიციტს განიცდიან.
სტატისტიკა შოკისმომგვრელია:
- ჩინეთი მსოფლიო მოსახლეობის 20%-ს კვებავს, თუმცა მტკნარი წყლის მსოფლიო მარაგის მხოლოდ 6%-ს ფლობს.
- ტიბეტში ერთ ადამიანზე 136,800 კუბური მეტრი წყალი მოდის, ტიანძინში კი - მხოლოდ 113 კუბური მეტრი.
- გაეროს სტანდარტებით, 500 კუბურ მეტრზე ნაკლები ერთ ადამიანზე “აბსოლუტურ წყლის დეფიციტად“ ითვლება.
-
სამხრეთ-ჩრდილოეთის წყლის გადასროლის პროექტი (SNWTP)
ამ დისბალანსის გამოსასწორებლად ჩინეთმა დაიწყო პროექტი, რომელიც მდინარეების კალაპოტის შეცვლასა და წყლის ათასობით კილომეტრზე გადატუმბვას გულისხმობს. სისტემა ამჟამად ორ მთავარ მარშრუტს აერთიანებს:
აღმოსავლეთის მარშრუტი (მოქმედებს 2013 წლიდან): წყალს მდინარე იანძიდან ტიანძინამდე აწვდის. წყალს 65 მეტრის სიმაღლეზე “ასვლა“ უწევს, რისთვისაც გიგანტური ტუმბოები გამოიყენება.
ცენტრალური მარშრუტი (მოქმედებს 2014 წლიდან): წყალი მდინარე ჰანძიდან პეკინსა და ტიანძინში მიედინება.
მხოლოდ ამ ორმა მარშრუტმა უკვე გადაქაჩა 88 კუბური კილომეტრი წყალი. ეს ორჯერ აღემატება აშშ-ის უდიდესი წყალსაცავის, მიდის ტბის მაქსიმალურ მოცულობას.
-
დასავლეთის მარშრუტი: სახიფათო გეგმა ტიბეტის პლატოზე
ყველაზე რთული და საკამათო ეტაპი ტიბეტის პლატოზე, ე.წ. “აზიის წყლის კოშკში“ უნდა განხორციელდეს. გეგმის მიხედვით, წყალმა ზღვის დონიდან 3,000-4,500 მეტრის სიმაღლეზე უნდა გაიაროს, სადაც ტემპერატურა ხშირად ყინვის ნიშნულს ქვემოთაა, ხოლო რეგიონი სეისმურად აქტიურია.
პროექტი ითვალისწინებს:
300 კილომეტრის სიგრძის გვირაბების გაჭრას მთებში.
მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მაღალი (100-300 მეტრი) კაშხლების აგებას.
გიგანტური ტუმბოების სადგურებს.
-
ეკოლოგიური კოშმარი და საერთაშორისო სკანდალი
ექსპერტები აფრთხილებენ ჩინეთს, რომ ბუნებაზე ასეთი ძალადობა მძიმე შედეგებს გამოიღებს. მაგალითად, დანძიანკოს წყალსაცავის გაფართოების გამო 350,000 ადამიანის იძულებითი გადასახლება გახდა საჭირო.
გარდა ამისა, პროექტმა დაძაბა ურთიერთობები მეზობელ ქვეყნებთან - ინდოეთთან და ბანგლადეშთან. არსებობს ეჭვი, რომ ჩინეთი აპირებს ისეთი ტრანსსასაზღვრო მდინარეების მიმართულების შეცვლას, როგორებიცაა ბრაჰმაპუტრა, მეკონგი და სალუინი, რაც მეზობელ ქვეყნებს წყლის გარეშე დატოვებს.
-
კლიმატის ცვლილება
ჩინეთის გრანდიოზულ გეგმებს საფრთხეს კლიმატის ცვლილებაც უქმნის. ტიბეტის მყინვარები, რომლებიც 2 მილიარდი ადამიანის წყლის წყაროა, სწრაფად დნება. მოკლევადიან პერსპექტივაში ამან შესაძლოა წყალდიდობები გამოიწვიოს, ხოლო გრძელვადიან პერსპექტივაში მდინარეების დაშრობა, რაც მრავალმილიარდიან ინფრასტრუქტურას გამოუსადეგარს გახდის.
“ჩინეთი ცდილობს პრობლემებიდან გამოსავალი ინჟინერიით იპოვოს, თუმცა ყოველი ახალი “გამოსწორება“ ახალ პრობლემებს ბადებს“, - აცხადებენ მკვლევრები. მიუხედავად ამისა, “ინჟინრების სახალხო რესპუბლიკა“ გაჩერებას არ აპირებს.
იხილეთ ასევე:
- რას მალავენ ჩინეთი და რუსეთი? - აშშ-ს მიერ ახლად გამოქვეყნებული UFO ფაილების თანახმად, მათ ჩამოგდებული ხომალდები მიითვისეს და აღდგენა სცადეს
- გადაგიღონ პორნოში ისე, რომ ამის შესახებ არაფერი იცოდე: როგორ მუშაობს ფარული კამერები ჩინეთის სასტუმროებში?