ხანძრები, შტორმები და გვალვა - “ელ ნინიოს“ 5 სტიქიური გავლენა მსოფლიოზე: ვის როგორ შეეხო ფენომენი და რა გველის წინ?

“ელ ნინიოს“ ბუნებრივი მოვლენა უკვე რამდენიმე თვეა ძლიერდება და გლობალური ამინდის კანონზომიერებებზე მნიშვნელოვან გავლენას ახდენს. ისეთი ქვეყნები, როგორებიცაა ინდონეზია, ინდოეთი და შეერთებული შტატები, გვალვებს, წყალდიდობებსა და სიცხის ტალღებს ებრძვიან. მსოფლიო მეტეოროლოგიური ორგანიზაციის ცნობით, რეკორდული “ელ ნინიო“ კიდევ უფრო გაძლიერდება და სულ მცირე 2027 წლამდე გასტანს.

წარმოგიდგენთ 5 მთავარ მიმართულებას, სადაც “ელ ნინიოს“ შედეგები მსოფლიოში უკვე მკვეთრად იგრძნობა:

• 1. ინდონეზია 2015 წლის შემდეგ ყველაზე მასშტაბურ ტყის ხანძრებს ებრძვის

ინდონეზიაში, სადაც როგორც წესი მშრალი და ცხელი ამინდებია, 2015 წლის შემდეგ ყველაზე მძიმე ტყის ხანძრების სეზონია.

იანვრიდან დღემდე ქვეყანაში სულ მცირე 895,657 ჰექტარი მიწა დაიწვა, რაც დიდი ლონდონის ფართობს თითქმის ექვსჯერ აღემატება. ეს მაჩვენებელი ორჯერ მეტია გასულ წელთან შედარებით, როდესაც “ელ ნინიოს“ გავლენა არ აღინიშნებოდა.

ტყის ხანძრებმა სკოლების დახურვა და საავადმყოფოებში პაციენტების ნაკადის ზრდა გამოიწვია. სუმატრასა და კალიმანტანში მილიონობით ადამიანი ხანძრის შედეგად წარმოქმნილი ტოქსიკური კვამლის ქვეშ მოექცა; 175,000-მდე ადამიანს სასუნთქი გზების დაავადებები განუვითარდა.

• 2. აღმოსავლეთ წყნარ ოკეანეში ქარიშხლების აქტივობა მკვეთრად გაიზარდა

აღმოსავლეთ წყნარ ოკეანეში, სადაც “ელ ნინიო“ ქარიშხლების გაძლიერებას უწყობს ხელს, უჩვეულოდ აქტიური სეზონი ფიქსირდება. სეზონის დასრულებამდე 2 თვით ადრე, უკვე დაფიქსირდა 22 შტორმი და 12 ქარიშხალი, მათ შორის 10 ძლიერი ქარიშხალი.

“ელ ნინიო“ ოკეანის წყლის მაღალ ტემპერატურასა და ატმოსფეროს ზედა ფენებში სუსტ ქარებს უზრუნველყოფს, რაც შტორმებს გაძლიერებას უადვილებს. ამის მაგალითია ქარიშხალი “პოლო“, რომელიც სწრაფად გაძლიერდა და ქარის სიჩქარემ 180 მილი/საათში (285 კმ/სთ) შეადგინა. “პოლო“ იმ სამი ქარიშხლიდან ერთ-ერთი იყო (ოდალისთან და ნოლოსთან ერთად), რომლებიც ერთდროულად მძვინვარებდნენ ერთსა და იმავე აუზში.

სექტემბერში ასევე დაფიქსირდა სამი ერთდროული ქარიშხალი: “ლოუელი“, “კარინა“ და “მარი“. წყნარ ოკეანეში სამი ერთდროული ქარიშხალი ბოლოს 2015 წელს დაფიქსირდა.

• 3. ატლანტის ოკეანეში უჩვეულო სიმშვიდეა

ამის საპირისპიროდ, ატლანტის ოკეანეში უჩვეულო სიმშვიდე სუფევს.

წელს მხოლოდ ერთი ქარიშხალი - “ისაიასი“ დაფიქსირდა, რომელმაც ფლორიდასა და ალაბამას გადაუარა. ეს თანამგზავრული ერების ისტორიაში (1960-იანი წლებიდან) ყველაზე გვიან დაფიქსირებული პირველი ქარიშხალია. საშუალო სტატისტიკურ სეზონში ამ დროისთვის უკვე 10 სახელდებული შტორმი, 5 ქარიშხალი და 2 ძლიერი ქარიშხალი უნდა ყოფილიყო.

• 4. შემცირებული მუსონური წვიმები საფრთხეს უქმნის ინდოეთის სოფლის მეურნეობას

მშრალი და ცხელი ამინდები დაფიქსირდა ინდოეთშიც, სადაც სასიცოცხლოდ მნიშვნელოვანი მუსონური ნალექები საშუალო მაჩვენებელზე 13%-ით ნაკლები იყო.

ცენტრალურ ინდოეთში ნორმის შესაბამისი ნალექი მოვიდა, თუმცა აღმოსავლეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთ რეგიონებში 26%-ით ნაკლები ნალექი დაფიქსირდა, რაც “გამორჩეულ“ გვალვად შეფასდა.

სამხრეთ შტატებში ნალექების რაოდენობა საშუალოზე 24%-ით ნაკლები იყო. იმ რეგიონებშიც კი, სადაც ნალექი ნორმასთან ახლოს იყო, წვიმა უთანაბროდ მოდიოდა, რაც სოფლის მეურნეობას დამატებით პრობლემებს უქმნის.

• 5. ძლიერი ტაიფუნები აღმოსავლეთ ჩინეთსა და იაპონიას უტევს

წყნარი ოკეანის დასავლეთ ნაწილში, აღმოსავლეთ ჩინეთსა და იაპონიაში, ტაიფუნების “მაისაიკისა“ და “დუჯუანის“ შედეგად მასშტაბური წყალდიდობები და მეწყრები დაფიქსირდა.

იაპონიის მეტეოროლოგიური სააგენტოს ცნობით, წყნარი ოკეანის დასავლეთში 10 ტროპიკული ციკლონი ჩამოყალიბდა - ყველაზე მაღალი მაჩვენებელი 1966 წლის შემდეგ. მეცნიერები ვარაუდობენ, რომ წელს დამატებითი ტაიფუნებიც ჩამოყალიბდება.

წყარო

იხილეთ ასევე:

• “სუპერ ელ-ნინიოს“ დამატებითი “მკლავი“ განუვითარდა - რას ნიშნავს ფენომენის გაფართოება და რას მოუტანს ეს მსოფლიოს