"არაბული გაზაფხულის" მოლოდინი მოსკოვში და ცხინვალში დაგებული რუსული ხაფანგი

"ძვირფასო ვლად! არაბული გაზაფხული გიახლოვდება", - ასეთი შეტყობინება ამერიკელმა სენატორმა ჯონ მაქკეინმა ვლადიმირ პუტინს სოციალურ ქსელ "ტვიტერში" მას შემდეგ გაუგზავნა, რაც რუსეთის დუმის არჩევნების ოფიციალური შედეგები გახდა ცნობილი. ამერიკელმა სენატორმა რუსეთის საპარლამენტო არჩევნებს არადემოკრატიული უწოდა, აშშ-ის სახელმწიფო მდივანმა ჰილარი კლინტონმა კი - უსამართლო. შეშფოთება გამოხატა ევროკავშირის უმაღლესმა წარმომადგენელმა საგარეო ურთიერთობათა საკითხებში, ქეთრინ ეშტონმაც და განაცხადა, რომ რუსები "შორს არიან თავისუფალი არჩევნებისგან".

არჩევნების შედეგით უკმაყოფილოა თავად რუსი ხალხის ნაწილიც და პროტესტსაც გამოხატავს, თუმცა კრემლი მას პოლიციასა და ჯარს უპირისპირებს. ჩრდილოეთით მიმდინარე მოვლენებზე პოლიტოლოგსა და დიპლომატს, რუსეთის საქართველოს ყოფილ ელჩს, ბატონ ზურაბ აბაშიძეს ვესაუბრეთ.

- ბატონო ზურაბ, როგორ გგონიათ - რუსი ხალხის პროტესტი უბრალოდ, ორთქლის გამოშვებაა თუ ახალი, ძლიერი მოძრაობის დასაწყისი?

- რუს ხალხში საპროტესტო მუხტი ბოლო წლების მანძილზე გროვდება. მოსკოვში წელიწადში ორჯერ მაინც ჩავდივდარ და ყოველ ჯერზე ვგრძნობ, რომ საზოგადოების უკმაყოფილება იზრდება. ბოლო დროს უკმაყოფილება საგრძნობლად გაამძაფრა პუტინისა და მედვედევის მიერ პოსტების გაცვლის გადაწყვეტილებამ. ამჯერად უკმაყოფილების დეტონატორი კი არჩევნები გახდა. შესაძლოა, მოსკოვისთვის 40 და 50-ათასკაციანი საპროტესტო აქცია ბევრს არაფერს ნიშნავს, მაგრამ გასათვალისწინებელია ის ფაქტი, რომ ბოლო 15 წლის განმავლობაში, მოსკოვში ან რუსეთის სხვა რომელიმე ქალაქში ასეთი მასშტაბური გამოსვლები არ ყოფილა. ოპოზიცია რამდენიმე ასეულ კაცს თუ შეკრებდა, ესეც დიდი მიღწევა იყო.

- დღეს პროტესტს მხოლოდ მოსკოვში გამოხატავენ?

- არა, პროტესტს გამოხატავენ პეტერბურგში, შორეულ აღმოსავლეთსა და თითქმის ყველა დიდ ქალაქში, თუმცა მასშტაბი სხვადასხვაგვარია.

- შეიძლება ვიფიქროთ, რომ რუსეთს "არაბული გაზაფხული" უახლოვდება?

- არა, ეს ასე არ არის. რუსეთში საერთო ჯამში, რევოლუციური სიტუაცია არ არის და არაბული სამყაროსგან განსხვავებული ვითარებაა. მანიფესტაციები რევოლუციას არ ნიშნავს. თუმცა მსგავსება ის არის, რომ დემოკრატიის მოთხოვნა დღევანდელ მსოფლიოში უნივერსალურ მოვლენად იქცა და ამ თვალსაზრისით, ყველა ქვეყანაში საზოგადოებივი პროცესები ერთმანეთს ჰგავს... როგორც ერთმა მოსკოველმა ნაცნობმა მითხრა, რუსეთში "ჰაერის ქიმიური შემადგენლობა" ბოლო ხანს აშკარად შეიცვალა.

- რას გულისხმობთ?

- საპროტესტო გამოსვლების მასშტაბებს, ქვეყანაში ზოგადად არსებულ ვითარებას. ხელისუფლება ვითარებას აკონტროლებს. ოპოზიციას, საერთო ჯამში, ჯერჯერობით არც ბევრი მხარდამჭერი და არც ერთიანი ლიდერები ჰყავს. თუმცა ეს იმას არ ნიშნავს, რომ რუსეთის ხელისუფლებას მშვიდად ყოფნის საფუძველი აქვს. კრემლმა ძალიან სერიოზული სიგნალი მიიღო, თუ ამას არ გაითვალისწინებს, რეალურ ცვლილებებს არ განახორციელებს და მხოლოდ კოსმეტიკური ცვლილებებით შემოიფარგლება, არსებულ პროცესებს უსიამოვნო გაგრძელება შეიძლება მოჰყვეს.

- მაინც რა ცვლილებებს ითხოვს რუსი ხალხი? ნიშანდობლივი ხომ არ არის, რომ ბოლო დროს ჩატარებულ არჩევნებში "ედინაია როსიას" შემდეგ ყოველთვის კომუნისტური პარტია ლიდერობს?

- კომპარტიის მხარდაჭერის ზრდა მიუთითებს იმაზე, რომ მოსახლეობა ხელისუფლებით უკმაყოფილოა. პრობლემა ის გახლავთ, რომ მოსახლეობას არჩევანის საშუალება არ აქვს. არჩევნებში და პოლიტიკაში მეტწილად, კრემლის სატელიტი პარტიები მონაწილეობენ და დუმაშიც ხელისუფალთა მიერ დაწესებული წესებით თამაშობენ. საპროტესტო აქციაზე გამოსული ხალხი სწორედ პოლიტიკური სპექტრის დემოკრატიზაციას, სამართლიანობასა და საზოგადოების მიერ ხელისუფლების კონტროლის საშუალებას ითხოვს...

- რას უნდა ნიშნავდეს ის ფაქტი, რომ ქვეყანაში არსებული მძიმე პოლიტიკური ფონის მიუხედავად, კრემლი საერთაშორისო საზოგადოებას ისევ ემუქრება? შეგახსენებთ, რომ რუსეთის საგარეო საქმეთა მინისტრმა, სერგეი ლავროვმა ნატოს წევრი ქვეყნების მინისტრებს 2008 წლის აგვისტოს ომი გაახსენა და კიდევ ერთხელ გააფრთხილა, - ალიანსში შესვლით საქართველოს ნუ აიმედებთო.

- ლავროვის ეს განცხადება იმაზე მეტყველებს, რომ მოსკოვი შეშფოთებულია და ჩვენ სიფრთხილე გვმართებს.

- ე.ი. შესაძლებელია, რუსეთი ახალ პროვოკაციას გვიმზადებდეს?

- ამის მტკიცებას ვერ დავიწყებ, მაგრამ ფაქტია, რომ ლავროვმა საყურადღებო განცხადება გააკეთა. ჩვენ ნებისმიერ შემთხვევაში ფრთხილად ყოფნა გვმართებს.

- ის ფაქტი, რომ კოკოითიმ ცხინვალის მოვლენებში ქართული მხარე დაადანაშაულა და "სამართლიანობის აღსრულებით" დაგვემუქრა, იმაზე ხომ არ მეტყველებს, რომ კრემლი ხაფანგს ცხინვალში გვიწყობს?

- შესაძლოა, ასეც იყოს და ჩვენ ყურადღებით უნდა ვიყოთ, რომ რაიმე ხაფანგში თავი ან ფეხი არ გავყოთ. თუმცა ისიც უნდა აღინიშნოს, რომ ცხინვალში ბოლო დროს მოვლენები რუსეთისთვის ძალზე არასახარბიელოდ განვითარდა. შეგახსენებთ, რომ კანდიდატი, რომელსაც კრემლი აშკარად უჭერდა მხარს, არჩევნებში დამარცხდა. ის, რომ მერე არჩევნები გააუქმეს, გამარჯვებულ კანდიდატს ხელახლა დანიშნულ არჩევნებში მონაწილეობა აუკრძალეს და ახლა რეგიონს მოსკოვიდან გამოგზავნილი გაურკვეველი პიროვნება მართავს, სრულ უკანონობასა და განუკითხაობაზე მეტყველებს. ამას მოსკოვშიც კარგად აცნობიერებენ და მგონი, მთლად კმაყოფილები არ არიან.

- ამ ფორმით რატომ განვითარდა მოვლენები? მოსკოვმა სიტუაცია ვეღარ გააკონტროლა?

- ვფიქრობ, რომ მოსკოვს თავის სატელიტურ რეგიონებში სიტუაციის სრული მართვა გარკვეული თვალსაზრისით, უკვე უჭირს. ის, რაც ახლა ცხინვალში ხდება, რუსეთის პოლიტიკის წარმატებაზე არანაირად არ მიუთითებს.

- ჩვენთვის?

- ეს არც ჩვენთვისაა წარმატება. ვნახოთ, ისტორია და ცხოვრება ჯერ კიდევ არ დასრულებულა...

ხათუნა ბახტურიძე

ჟურნალი ”გზა”

(გამოდის ხუთშაბათობით)