“ტკიპები უკვე იმ ადგილებში გვხვდებიან, სადაც ადამიანები ადრე მათ არსებობას არ ელოდნენ“ - რატომ იზრდება მწერებისგან მომდინარე საფრთხე მთელ მსოფლიოში?

მეცნიერები ამბობენ, რომ ტკიპებისა და კოღოების რაოდენობა მსოფლიოს სხვადასხვა რეგიონში იზრდება, მათი გავრცელების არეალი კი ფართოვდება.

სახლის ბუზებიც კი, რომლებიც ხშირად უბრალოდ შემაწუხებელ მწერებად მიგვაჩნია, ჯანმრთელობისთვის საფრთხეს წარმოადგენენ. გადაადგილდებიან ნაგავში, შემდეგ კი სამზარეულოს ზედაპირებზე და საკვებზე სხვადასხვა ბაქტერიას ტოვებენ, მათ შორის სალმონელას და სხვა პათოგენებს.

• თუმცა, ყველაზე დიდ შეშფოთებას ამჟამად ტკიპები და კოღოები იწვევენ.

აშშ-ში ტკიპებით გადამდები დაავადებების შემთხვევები ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად გაიზარდა. დაავადებათა კონტროლისა და პრევენციის ცენტრების მონაცემებით, 2005-დან 2019 წლამდე ვექტორებით გადამდები დაავადებების რაოდენობა გაორმაგდა.

ექსპერტების თქმით, ტკიპების გავრცელებას რამდენიმე ფაქტორი უწყობს ხელს - მათ შორის, დათბობა, ტყეების ცვლილება და ცხოველების რაოდენობის ზრდა.

“ტკიპები უკვე იმ ადგილებში გვხვდებიან, სადაც ადამიანები ადრე მათ არსებობას არ ელოდნენ“, - აცხადებენ მეცნიერები.

• განსაკუთრებით გავრცელებულია შავფეხა ტკიპები, რომლებიც ისეთი დაავადებების გადამტანები არიან, როგორიცაა ლაიმის დაავადება, ბაბეზიოზი და ანაპლაზმოზი. ლაიმის დაავადება ყველაზე გავრცელებული ტკიპებით გადამდები დაავადებაა.

ბაბეზიოზი სისხლის წითელ უჯრედებს აზიანებს და ხშირად გრიპის მსგავს სიმპტომებს იწვევს. ანაპლაზმოზმა კი შესაძლოა მძიმე გართულებები გამოიწვიოს, მათ შორის სუნთქვის პრობლემები, ორგანოების დაზიანება და იშვიათად სიკვდილიც.

ასევე იზრდება პოვასანის ვირუსის შემთხვევებიც, რომელიც იშვიათია, თუმცა შესაძლოა ტვინის ანთება - ენცეფალიტი გამოიწვიოს.

მეცნიერების თქმით, ტკიპების გავრცელება მხოლოდ კლიმატის ცვლილებით არ აიხსნება. ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ფაქტორი ირმებისა და თაგვების რაოდენობის ზრდაა. ირმები ტკიპების გავრცელებისთვის ხელსაყრელ გარემოს ქმნიან, ხოლო თაგვები ხშირად ატარებენ ლაიმის დაავადების გამომწვევ ბაქტერიას.

ერთ-ერთი ყველაზე უჩვეულო საფრთხე “მარტოხელა ვარსკვლავის“ სახელით ცნობილი ტკიპაა.

მისი ნაკბენი ზოგიერთ ადამიანს იშვიათ, მაგრამ მძიმე ალერგიას, “ალფა-გალის სინდრომს“ უვითარებს. ამ დროს ადამიანს შესაძლოა ალერგია განუვითარდეს წითელი ხორცისა და ზოგჯერ რძის პროდუქტების მიმართ.

მეცნიერების შეფასებით, აშშ-ში შესაძლოა ამ სინდრომით 450 ათასამდე ადამიანი იყოს დაავადებული.

გარდა ამისა, ვრცელდება აზიური გრძელრქიანი ტკიპაც, რომელსაც საკუთარი თავის კლონირება შეუძლია. მდედრ ტკიპებს შეუძლიათ ათასობით შთამომავლობის წარმოქმნა მამრის მონაწილეობის გარეშე, რაც მათი სწრაფი გავრცელების ერთ-ერთი მიზეზია.

მიუხედავად იმისა, რომ აშშ-ში დაავადებების გავრცელების მხრივ ტკიპები ერთ-ერთი მთავარი პრობლემაა, მსოფლიოში ყველაზე საშიშ მწერად მაინც კოღოები ითვლებიან.

• კოღოები მალარიის, დენგეს ცხელების, დასავლეთ ნილოსის ვირუსის, ზიკას და სხვა დაავადებების გადამტანები არიან.

აშშ-ში დასავლეთ ნილოსის ვირუსი ყოველწლიურად დაახლოებით 2 ათას ადამიანს აზიანებს და ასობით ადამიანის გარდაცვალების მიზეზი ხდება.

ასევე იზრდება დენგეს ცხელების შემთხვევები, განსაკუთრებით პუერტო რიკოში. დაავადების გადამტანი Aedes-ის სახეობის კოღოები კი ახალ ტერიტორიებზე ვრცელდებიან.

წყარო

იხილეთ ასევე:

• საქართველოს ორი რეგიონი განსაკუთრებული რისკის ქვეშაა – სად გვხვდება ყველაზე ხშირად ყირიმ-კონგოს ცხელება და რა უნდა ვიცოდეთ ტკიპას ნაკბენზე
• როგორ უნდა მოიქცეთ, თუ ტკიპამ გიკბინათ და რა უნდა გააკეთოთ იმისთვის, რომ ბუნებაში გასვლა კლინიკაში არ დაასრულოთ?